Kuzey Mezopotamya ve Kuzey Levant’ta Geç Neolitik 1-2 (MÖ. 7000-6300): Geçim Ekonomisi, Maddi Kültür, İlk Çanak-Çömlekler ve Kültürel Temas
Öz
MÖ. 7. binyıl pek çok bakımdan Yakın-Doğu Tarihi’nde bir dönüm noktasıdır. Zira 7. binyıl başlarken Çanak-Çömleksiz Neolitik (Erken Neolitik: MÖ. 10000-7000) tamamlanmış ve onun yerini Çanak-Çömlekli Neolitik (Geç Neolitik: MÖ. 7000-5500) almıştır. Geç Neolitik’te önceki devrin anıtsal mimarisinden ve mega-köylerinden eser yoktur. Bu yüzden MÖ 7. binyıl toplumlarının kültürel açıdan “gerileme” yaşadıkları ve karmaşık toplum adımlarının zayıfladığı yanılgısına düşülür. Oysa küçülen köylerde hareketli (yarı-göçebe) çobanlık uygulamalarına geçilmiş; avcı-toplayıcı pratikler zayıflamış, geçim ekonomisi büyük ölçüde çiftçilik-besiciliğe dayalı hale gelmiş; çömlek teknolojisi geliştikçe besin saklama ve taşıma olanakları artmış; ikincil ürünler devrimi sayesinde evcil hayvanların eti kadar sütü ve yününden de yararlanılır olmuştur. İklimdeki soğuma ve kuraklaşma, Neolitik toplumlarının doğaya karşı mukavemetini artıran bir faktördür. İşte böylesi dönüşümler çağında, Yukarı Mezopotamya ve Kuzey Levant’ta ilk çanak-çömleklerin üretildiğini görüyoruz. Bu metnin odaklandığı tarih aralığı, ilk bölgesel kültürlerin ya da kültürel etkileşim evrenlerinin ortaya çıkışından hemen öncesidir. Makalenin amacı, Hassuna, Samarra ve Halaf kültürleri doğmadan önce, Akdeniz kıyılarından Kuzey Irak’a uzanan (Ras Şamra – Jarmo) 900 km.’lik bir hat boyunca kültürel temasın yoğunluğunu ve Geç Neolitik 1-2 (MÖ 7000-6300) toplumlarının bu sayede aynı geçim ekonomisi ve maddi kültürde birleştiklerini kanıtlamaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkermans, P. M. M. G. (2014). Settlement and Emergent Complexity in Western Syria, c. 7000-2500 BCE. C. Renfrew ve P. Bahn (Eds.), The Cambridge World Prehistory (ss. 1462-1473). Cambridge: Cambridge University Press.
- Bader, N. O. (1993a). Results of the Excavations at the Early Agricultural Site of Kültepe in Northern Iraq. N. Yoffee ve J. J. Clark (Eds.), Early Stages in the Evolution of Mesopotamian Civilization: Soviet Excavations in Northern Iraq (ss. 55-62). Tucson: University of Arizona Press.
- Bader, N. O. 1993b. Summary of the Earliest Agriculturalists of Northern Mesopotamia. N. Yoffee ve J. J. Clark (Eds.), Early Stages in the Evolution of Mesopotamian Civilization: Soviet Excavations in Northern Iraq (ss. 63-71). Tucson: University of Arizona Press.
- Bader, N. O. 1993c. The Early Agricultural Settlement of Tell Sotto. N. Yoffee ve J. J. Clark (Eds.), Early Stages in the Evolution of Mesopotamian Civilization: Soviet Excavations in Northern Iraq (ss. 41-54). Tucson: University of Arizona Press.
- Balkan-Atlı, N. ve Özbaşaran, M. (2018). Akarçay Tepe, Metu-Taçdam, http://tacdam.metu.edu.tr/akarcay-tepe (01 Şubat 2018).
- Belcher, E. H. (2014). Embodiment of the Halaf: Sixth Millennium Figurines from Northern Mesopotamia (Ph.D. Thesis), Graduate School of Arts and Sciences, Columbia University, New York.
- Borrell, Ferran ve Vicente, Oriol. (2012). Sourcing the flint raw materials found at the Neolithic complex of Mamarrul Nasr (Douara Basin, Syria). F. Borrell Tena, M. Bouso García, A. Gómez Bach, C. Tornero Dacasa ve O. Vicente Campos (Eds.), Broadening Horizons 3. Conference of Young Researchers Working in the Ancient Near East (ss. 85-100). Bellaterra: Universitat Autònoma de Barcelona Servei de Publicacions.
- Bryce, T. ve Birkett-Rees, J. (2016). Atlas of the Ancient Near East: From Prehistoric Times to the Roman Imperial Period. Oxon: Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İzzet Çıvgın
*
0000-0003-0338-0929
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
11 Şubat 2019
Kabul Tarihi
6 Temmuz 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 5 Sayı: 2
Cited By
Environmental and Cultural Dynamics in the Formation of Nomadic Culture
ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
https://doi.org/10.48146/odusobiad.1143403