EXCHANGE RATE RISK SENSITIVITY OF INDUSTRIAL SECTOR INDEX RETURNS IN BIST 100 IN TURKEY : MEASUREMENT OF FOREX BETAS

Öz

Exchange rate fluctuations that cause unpredictable variations in companies' assets, liabilities and operating profits are defined as exchange rate risk. In this study, it is aimed to determine the exchange rate risk sensitivities of industry sub-sector stock indices in BIST in terms of U.S. Dollar (USD) and Euro (EUR) currencies. Sensitivity to exchange rate risk can be measured by calculating the forex beta of the relevant sector indices. The calculation of Forex betas was based on the study of Adler and Dumas (1984), which used the single index model. A positive Forex beta indicates a positive relationship between the relevant sector index returns and exchange rate fluctuations, while a negative forex beta indicates that the exchange rate risk negatively impacts the respective sectors. The study utilizes monthly data from January 2013 to December 2019 and focuses on the stock return indices. The study sub-sectors such as food, wood, paper&printing, chemicals, stone&soil, textiles, basic metal industry and metal goods&machinery. Exchange rate sensitivity was tested separately for USD and EUR using simple regression analysis. Finding indicate that for USD, significant results were obtained in five sub-sectors, while for EUR, significant results were found in only two sub-sectors. Moreover, all sub-sector indices with statistically significant results exhibited negative forex betas, suggesting that fluctuations in both USD and EUR had an adverse effect on these industrial sectors.

Anahtar Kelimeler

• forex beta
• currency risk
• regression analysis

TÜRKİYE’DE BİST 100’DE YER ALAN SANAYİ SEKTÖRÜ ENDEKS GETİRİLERİNİN DÖVİZ KURU RİSKİNE DUYARLILIĞI: FOREX BETALARININ ÖLÇÜMÜ

Öz

Döviz kurundaki tahmin edilemeyen değişmelerin, firmaların aktifleri, pasifleri ve faaliyet karları üzerinde yaratacağı beklenmedik dalgalanmalar döviz kuru riski olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, ABD Doları ve Euro para birimleri açısından BIST 100’deki sanayi alt sektör hisse senedi endeks getirilerinin döviz kuru riskine duyarlılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Döviz kuru riskine karşı duyarlılık, ilgili sektör endekslerinin forex betası hesaplanarak ölçülebilmektedir. Forex betaların hesaplanmasında, tekli indeks modelini kullanan Adler ve Dumas (1984) çalışması temel alınmıştır. Forex betasının pozitif olması ilgili sektör endeks getirileri ile döviz kuru riski arasında pozitif ilişki olduğunu, negatif olması ise döviz kuru riskinin ilgili sektörleri olumsuz etkilediğini göstermektedir. Çalışma kapsamında Ocak 2013-Aralık 2019 dönemi aylık verileri baz alınmış olup; gıda, odun-kâğıt&baskı, kimya, taş-toprak, tekstil, ana metal sanayi ve metal eşya-makine şeklinde 7 alt sektör hisse senedi endeks getirileri temel alınmıştır. Döviz kuru duyarlılığı basit regresyon analizi ile ABD Doları ve Euro kuru için ayrı ayrı test edilmiştir. Bulgular; ABD Doları açısından 5 alt sektörde, Euro açısından ise sadece 2 alt sektörde istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edildiğini göstermektedir. Anlamlı sonuç elde edilen tüm alt sektör endekslerinin negatif forex betaya sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• forex beta
• kur riski
• regresyon analizi

Kaynakça

1. Abdalla, I. S., & Murinde, V. (1997). Exchange rate and stock price interactions in emerging financial markets: evidence on India, Korea, Pakistan and the Philippines. Applied financial economics, 7(1), 25-35. Doi: 10.1080/096031097333826
2. Adeniyi, O., & Kumeka, T. (2020). Exchange rate and stock prices in Nigeria: Firm-level evidence. Journal of African Business, 21(2), 235-263. Doi: 10.1080/15228916.2019.1607144
3. Adler, M., & Dumas, B. (1984). Exposure to currency risk: definition and measurement. Financial Management, 13(2), 41-50. Doi: 10.2307/3665446
4. Aggarwal, R. (1981). Exchange rates and stock prices: A study of the US capital markets under floating exchange rates. Akron Business and Economic Review, 12, 7-12.
5. Allayannis, G. (1996). “Exchange rate exposure revisited”, Working paper, Darden Graduate School of Business, The University of Virginia, 1-39.
6. Amihud, Y. (1994) “Evidence on exchange rates and valuation of equity shares,” in Y. Amihud and R.M. Levich (eds.): Exchange Rates and Corporate Performance (Irwin Professional Publishing, New York).
7. Arı, A. ve Önder, H. (2013). Farklı veri yapılarında kullanılabilecek regresyon yöntemleri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 28 (3), 168-174. https://doi.org/10.7161/anajas.2013.28.3.168
8. Arslan, C. (2005). Döviz kuru riski ve yönetimi. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.

9. Ayvaz, Ö. (2006). Döviz kuru ve hisse senetleri fiyatları arasındaki nedensellik ilişkisi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 1-14.
10. Bahmani-Oskooee M., & Sohrabian, A. (1992): Stock prices and the effective exchange rate of the dollar, Applied Economics, 24:4, 459-464. http://dx.doi.org/10.1080/00036849200000020
11. Belen, M. ve Karamelikli, H. (2016). Türkiye’de hisse senedi getirileri ile döviz kuru arasındaki ilişkinin incelenmesi: ARDL yaklaşımı. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 45(1), 34-42.
12. Boyacıoğlu, M. A. ve Çürük, D. (2016). Döviz kuru değişimlerinin hisse senedi getirisine etkisi: Borsa İstanbul 100 endeksi üzerine bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 4(70), 143-156. https://doi.org/10.25095/mufad.396686
13. Choi, J., & Prasad, A. (1995). Exchange risk sensitivity and ıts determinants: a firm and ındustry analysis of U.S. multinationals. Financial Management, 24(3), 77-88.
14. Çağlayan, E. ve Saçaklı, İ. (2010). Satın alma gücü paritesinin geçerliliğinin sıfır frekansta spektrum tahmincisine dayanan birim kök testleri ile incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 121-137.
15. Delgado, N. A. B., Delgado, E. B., & Saucedo, E. (2018). The relationship between oil prices, the stock market and the exchange rate: evidence from Mexico. The North American Journal of Economics and Finance, 45, 266-275. DOI:10.1016/j.najef.2018.03.006
16. Doğukanlı, H., (2020), Uluslararası Finans, (6. Baskı).
17. Doğukanlı, H., Özmen, Y. ve Yücel, E. (2010). İMKB’de sektörel açıdan döviz kuru duyarlılığının incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19 (3), 63-86.
18. Econometric Views (t.y.). http://www.eviews.com/download/downloadfull_10.shtml
19. Effiong, E. L., & Bassey, G. E. (2019). Stock prices and exchange rate dynamics in Nigeria: An asymmetric perspective. The Journal of International Trade & Economic Development, 28(3), 299-316. DOI: 10.1080/09638199.2018.1531436
20. Elton, E. J., Brown, S. J., Goetzmann, W. N., & Gruber, M. J. (2014). Modern portfolio theory and investment analysis (Ninth edition). United States of America: Wiley.
21. Ersoy, H. ve Koy, A. (2016). Euro ve ABD doları kurları ile pay senedi endeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Borsa İstanbul verileri üzerine ampirik bir çalışma. Finans ve Bankacılık Çalışmaları Dergisi, 5(2), 21-36. Doi:10.20525/ijfbs.v5i2.269.
22. Eyüboğlu, S. ve Eyüboğlu, K. (2018). Borsa İstanbul sektör endeksleri ile döviz kurları arasındaki ilişkilerin incelenmesi: ARDL modeli. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 8-28. DOI: 10.25287/ohuiibf.332352.
23. Fama, E. F., & French, K. R. (2004). The capital asset pricing model: Theory and evidence. Journal of economic perspectives, 18(3), 25-46. DOI: 10.1257/0895330042162430
24. Finnet Elektronik Yayıncılık Data İletişim Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti (t.y.). https://www.finnet2000.com/F2000Plus. Erişim tarihi: 24.04.2020
25. Gujarati, D. (2016). Örneklerle Ekonometri (N. Bolatoğlu, Çev.).
26. Jorion, P. (1990). The exchange rate exposure of U.S. multinational. Journal of Business, Vol. 63 No: 3, 331-345. http://dx.doi.org/10.1086/296510
27. Kadıoğlu, E. (2003). Şirketlerin karşılaştıkları kur riski ve kur riskinin yönetilmesi. Sermaye Piyasası Kurulu Yeterlik Etüdü, Ankara.
28. Karadeniz, E., Kandır, S. Y. ve İskenderoğlu, Ö. (2015). Sistematik riskin belirleyicileri: Borsa Istanbul turizm şirketleri üzerinde bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 189-202.
29. Karan, M. B. ve Karadağlı, E. C. (2001). İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda risk, getiri ve pazar dengesi: Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli’nin test edilmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 167-179.
30. Krishnamoorthy, A. (2001). The impact of industrial structure and the exchange-rate exposure of industry portfolio returns. Global Finance Journal, 12(2), 285-297. https://doi.org/10.1016/S1044-0283(01)00033-3
31. Kristoufek, L., & Ferreira, P. (2018). Capital asset pricing model in Portugal: Evidence from fractal regressions. Portuguese Economic Journal, 17(3), 173-183. DOI: 10.1007/s10258-018-0145-5
32. Madura, J. (2012). Uluslararası Finansal Yönetim-I (H. Doğukanlı, Çev.).
33. Mert, M. ve Çağlar A.E. (2019). Eviews ve Gauss Uygulamalı Zaman Serileri Analizi.
34. Mitra, R. (2017). Stock market and foreign exchange market integration in South Africa. World Development Perspectives, 6, 32-34. https://doi.org/10.1016/j.wdp.2017.05.001
35. Mucuk, M. ve Alptekin, V. (2008). “Türkiye’de vergi ve ekonomik büyüme ilişkisi: VAR analizi (1975-2006)”, Maliye Dergisi, 155, 159-174. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.595576
36. Muhammad, N., Rasheed, A., & Husain, F. (2002). Stock prices and exchange rates: Are they related? Evidence from South Asian countries [with Comments]. The Pakistan Development Review, 41(4), 535-550. DOI:10.30541/v41i4IIpp.535-550
37. Mutluay, A. ve Turaboğlu, T. (2013). Döviz kuru değişimlerinin firma performansına etkileri: Türkiye örneği. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 7 (1), 59-78.
38. Pekmezci, A. ve Bozkurt, K. (2016). Döviz kuru ve ekonomik büyüme: Türk turizm sektörü için bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(24), 97-110.
39. Pritamani, M. D., Shome, D. K., & Singal, V. (2004). Foreign exchange exposure of exporting and importing firms. Journal of Banking & Finance, 28(7), 1697-1710. DOI:10.1016/j.jbankfin.2003.06.002
40. Rutledge, R. W., Karim, K. E., & Li, C. (2014). A study of the relationship between renminbi exchange rates and Chinese stock prices. International Economic Journal, 28(3), 381-403. DOI:10.1080/10168737.2014.913652
41. Suriani, S., Kumar, M., Jamil, F., & Muneer, S. (2015). Impact of exchange rate on stock market. International Journal of Economics and Financial Issues, 5 (1S), 385-388.
42. Şahin, İ. ve Sekmen, F. (2013). Türkiye'de döviz kuru belirsizliğinin hisse senedi getirilerine etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (36), 149-156.
43. Şahinler, S. (2000). En küçük kareler yöntemi ile doğrusal regresyon modeli oluşturmanın temel prensipleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 5(1-2), 57-73.
44. Taş, M. ve Özer, M. H. (2019). 2000-2018 Yıllarında Türkiye ekonomisi ve Diyarbakır ekonomisinin ekonomik gelişmişlik verileri üzerine ekonometrik analiz. Journal of Current Debates in Social Sciences, 2(2), 129-143. DOI:10.37154/ijopec.2019.0
45. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (t.y.). https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket/collapse_2/5863/DataGroup/turkish/bie_dkdovytl/ Erişim tarihi: 26.04.2020.
46. Türkiye İstatistik Kurumu (t.y.). ISIC Rev4 (1 Digit) Dış Ticaret İstatistikleri. https://iz.tuik.gov.tr/#/showcase/SC-2851FY777F34D2R/dbf8ufwesd023eb3e?filters=18792%3D2013%2618792%3D2014%2618792%3D2015%2618792%3D2016%2618792%3D2017%2618792%3D2018%2618792%3D2019%2619286%3DC%20-%20IMALAT&token=8d79727fff862a891ce574d27220bfebbf66fecd . Erişim Tarihi: 18.02.2022.
47. Ünal, O. ve Altın, H. (2010). Döviz kur riski ile şirket değeri arasındaki ilişkinin İMKB otomotiv sektöründe analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(26), 277-287.
48. Vural, G. ve Canbaş, S. (2016). Finansal Yönetim.
49. Vuran, B. ve Akkum, T. (2005). Türk sermaye piyasasındaki hisse senedi getirilerini etkileyen makroekonomik faktörlerin Arbitraj Fiyatlama Modeli ile analizi. İktisat İşletme ve Finans, 20(233), 28-45. (DOI): 10.3848/iif.2005.233ek.3256
50. Yücel, T. ve Kurt, G. (2003). Foreign exchange rate sensitivity and stock price: estimating economic exposure of Turkish companies. European Trade Study Group, Madrid: www. etsg. Org, 1-11.