THE MEDIATING ROLE OF SOCIAL DESIRABILITY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN APPEARANCE-RELATED SOCIAL MEDIA CONSCIOUSNESS AND FILTER USAGE RATES ON INSTAGRAM

Öz

The increasing use of social media with technological advancements has introduced new concepts associated with social media. One such concept can be defined as ‘Appearance-Related Social Media Consciousness’, which referd to deliberate efforts of individuals to present themselves attractively in social media posts. This consciousness has led to increased filter use on platforms such as Instagram. In this context, the study aims to examine the positive relationship between the rise in appearance-related social media consciousness and the use of filters on Instagram. The sample for the study consisted of 351 university students, (251 of whom were female, and 100 male). Measurement tools were the "Social Desirability Scale" and the "Appearance-Related Social Consciousness Scale."One-way ANOVA, t-test, correlation analysis, and mediation analysis methods were used to analyze the data. Results revealed that women had significantly higher social desirability scores than men. In addition, significant relationships were found between social media consciousness levels, social desirability, and use of filters in Instagram photos. Social desirability was identified as a partial and moderate mediator in the relationship between social consciousness and the use of filters.

Anahtar Kelimeler

• Appearance Related Social Media Consciousness
• Filter Usage on Instagram
• Social Desirability

GÖRÜNÜMLE İLİŞKİLİ SOSYAL MEDYA BİLİNCİYLE INSTAGRAM’DA FİLTRE KULLANIM ORANLARININ İLİŞKİSİNDE SOSYAL BEĞENİRLİĞİN ARACI ROLÜ

Öz

Sosyal medya kullanımının teknolojik ilerlemelerle birlikte artması, sosyal medyayla ilişkili kavramların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu kavramlardan biri, bireylerin kendilerini bilinçli olarak çekici göstermeye çalıştığı sosyal medya paylaşımlarında önemli hale gelen 'Görünümle İlişkili Sosyal Medya Bilinci' olarak tanımlanabilir. Bu bilinç, özellikle Instagram gibi platformlarda filtre kullanımının yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Bu bağlamda, yapılan araştırma, görünümle ilişkili sosyal medya bilincinin artışının Instagram'da filtre kullanım oranlarıyla olan pozitif ilişkisini incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemini oluşturan 351 üniversite öğrencisinden 251'i kadın ve 100'ü erkektir. Çalışmada kullanılan ölçüm araçları arasında 'Sosyal Beğenirlik Ölçeği' ve 'Görünümle İlişkili Sosyal Bilinç Ölçeği' bulunmaktadır. Verilerin analizinde tek yönlü ANOVA, t test, korelasyon analizi ve aracılık analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, kadınların sosyal beğenirlik seviyesinin erkeklerinkine göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sosyal medya bilinç düzeyi, sosyal beğenirlikle Instagram fotoğraflarında filtre kullanım oranı arasındaki ilişkiler anlamlı bulunmuştur. Sosyal beğenirliğin, sosyal bilinç düzeyi ile filtre kullanım oranı arasındaki ilişkide kısmi ve orta derecede aracı bir rol oynadığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Görünümle İlişkili Sosyal Medya Bilinci
• Filter Usage on Instagram
• Social Desirability

Kaynakça

1. Andreassen, C. S., Pallesen, S., & Griffiths, M. D. (2017). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive Behaviors, 64, 287-293. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2016.03.006
2. Ayaz, A., & Coşkun, H. (2023). Sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik iyi oluş ilişkisinde sosyal destek algısının aracı rolünün incelenmesi. Kesit Akademi, 9(37), 36-52. DOI: 10.29228/kesit.73096
3. Başpınar, A. (2021). Tıp fakültesi öğrencilerinin engelli bireylere yönelik tutumları ve sosyal beğenirlik düzeyleri ile ilişkisi [Doktora uzmanlık tezi, İstanbul Üniversitesi].
4. Bekalu, M. A., McCloud, R. F., & Viswanath, K. (2019). Association of social media use with social well-being, positive mental health, and self-rated health: disentangling routine use from emotional connection to use. Health Education & Behavior, 46(2_suppl), 69S-80S. https://doi.org/10.1177/1090198119863768
5. Bingöl, F., & Çelik, E. (2021). Yalnızlığın bağlanma stilleri, beğenilme arzusu ve olumsuz değerlendirilme korkusu açısından incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 85, 187-202.
6. Choukas-Bradley, S., Nesi, J., Widman, L., & Galla, B. M. (2020). The appearance-related social media consciousness scale: Development and validation with adolescents. Body Image, 33, 164-174. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2020.02.017
7. Choukas-Bradley, S., Nesi, J., Widman, L., & Higgins, M. K. (2019). Camera-ready: Young women’s appearance-related social media consciousness. Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 473. https://doi.org/10.1037/ppm0000196
8. Cohen, R., Newton-John, T., & Slater, A. (2018). ‘Selfie’-objectification: The role of selfies in self-objectification and disordered eating in young women. Computers in Human Behavior, 79, 68-74. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.10.027

9. Crowne, D. P., & Marlowe, D. (1960). A new scale of social desirability independent of psychopathology. Journal of Consulting Psychology, 24(4), 349. https://doi.org/10.1037/h0047358
10. Çakmak, V. (2018). Online benlik sunumu ve narsisizm arasındaki ilişki: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Academic Journal of Information Technology, 9(31), 137-152. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2018.1.009.x
11. de Vries, D. A., Peter, J., de Graaf, H., & Nikken, P. (2016). Adolescents’ social network site use, peer appearance-related feedback, and body dissatisfaction: Testing a mediation model. Journal of Youth and Adolescence, 45(1), 211–224. http://dx.doi.org/10.1007/s10964-015-0266-4
12. Deighton-Smith, N., & Bell, B. T. (2017). Objectifying fitness: A content and thematic analysis of fitspiration images on social media. Psychology of Popular Media Culture. http://dx.doi.org/10.1037/ppm0000143
13. Dogan, P. K., & Durmus, G. (2023). Salon dansçıları ve halk oyuncuların beden imgesi esnekliği ile görünümle ilişkili sosyal medya bilinci arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of ROL Sport Sciences, 721-738. https://doi.org/10.5281/zenodo.8405315
14. Dong, H., Yang, F., Lu, X., & Hao, W. (2020). İnternet addiction and related psychological factors among children and adolescents in china during the coronavirus disease 2019 (covıd-19) epidemic. Frontiers in Psychiatry, 11, Article 751. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.00751
15. Doksat, N. G., Aslan, M., Polat, O., Masatcioğlu, G., Doksat, M. K., & Uysal, C. (2023). Social consciousness of the causes, symptoms of bipolar disorder and the review of lay theories. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3269115/v1
16. Edwards, C., Tod, D., Molnar, G., & Markland, D. (2016). Perceived social pressures and the internalization of the mesomorphic ideal: The role of drive for muscularity and autonomy in physically active men. Body Image, 16, 63–69. http://dx.doi.org/10.1016/j.bodyim.2015.11.003
17. Erbiçer, E. S. (2020). Siber zorbalık ve siber mağduriyetin sosyal uyuma ve bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49, 190-222. https://doi.org/10.9779/pauefd.559831
18. Erzen, E., Yurtçu, M., Kalın, Ö. U., & Koçoğlu, E. (2021). Sosyal beğenirlik ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(78), 879-891. https://doi.org/10.17755/esosder.774947
19. Fox, J., & Vendemia, M. A. (2016). Selective self-presentation and social comparison through photographs on social networking sites. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 19(10), 593–600. http://dx.doi.org/10.1089/cyber.2016.0248
20. Furnham, A. (1986). Response bias, social desirability and dissimulation. Personality and Individual Differences, 7(3), 385-400. https://doi.org/10.1016/0191-8869(86)90014-0
21. Fidell, E. R. (2009). Transparency, 2009. Hastings Law Journal, 61, 457.
22. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429056765
23. Güney, B. (2017). Dijital bağımlılığın dijital kültüre dönüşmesi: netlessfobi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 1(2), 207-213. http://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2017.1/2.207-213
24. Hayes, A. F. (2018). Partial, conditional, and moderated moderated mediation: Quantification, inference, and interpretation. Communication Monographs, 85(1), 4-40. https://doi.org/10.1080/03637751.2017.1352100
25. Hough, L. M. (1998). Effects of intentional distortion in personality measurement and evaluation of suggested palliatives. Human Performance, 11(2-3), 209-244. https://doi.org/10.1080/08959285.1998.9668032
26. Işık, M., & Kaptangil, İ. (2018). Akıllı telefon bağımlılığının sosyal medya kullanımı ve beş faktör kişilik özelliği ile ilişkisi: Üniversite öğrencileri üzerinden bir araştırma. Itobiad: Journal of the Human & Social Science Researches, 7(2), 695-717. https://doi.org/10.15869/itobiad.361081
27. Johnson, T. P., Fendrich, M., & Hubbell, A. (2002, May). A validation of the Crowne-Marlowe social desirability scale. In 57th Annual Meeting of the American Association for Public Opinion Research (pp. 1661-1666).
28. Jones, D. C. (2004). Body image among adolescent girls and boys: A longitudinal study. Developmental Psychology, 40(5), 823–835. http://dx.doi.org/10.1037/0012-1649.40.5.823
29. Kahramanoğlu, S. S. (2023). Beden tutumu ve görünümle ilişkili sosyal medya bilinci ilişkisinde düşünce özelliklerinin aracı rol ilişkisi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul].
30. King, M. F., & Bruner, G. C. (2000). Social desirability bias: A neglected aspect of validity testing. Psychology and Marketing, 17(2), 79–103. https://doi.org/10.1002/(SICI)1520-6793(200002)17:2<79::AID-MAR2>3.0.CO;2-0
31. Küçük, Ş. (2020). Sosyal medya fenomenlerinin tesettür algısına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Amasya Üniversitesi.
32. Kleemans, M., Daalmans, S., Carbaat, I., & Anschütz, D. (2018). Picture perfect: The direct effect of manipulated Instagram photos on body image in adolescent girls. Media Psychology, 21(1), 93–110. http://dx.doi.org/10.1080/15213269.2016.1257392
33. Krumpal, I. (2013). Determinants of social desirability bias in sensitive surveys. https://doi.org/10.1007/s11135-011-9640-9
34. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2011). Online social networking and addiction: A literature review of empirical research. International Journal of Environmental and Public Health, 8, 3528–3552.
35. Leary, M. R. (1995). Self-presentation: Impression management and interpersonal behavior. Westview. https://doi.org/10.4324/9780429497384
36. Lewallen, J., & Behm-Morawitz, E. (2016). Pinterest or thinterest?: Social comparison and body image on social media. Social Media + Society, 2(1).
37. Manago, A. M., Ward, L. M., Lemm, K. M., Reed, L., & Seabrook, R. (2015). Facebook involvement, objectified body consciousness, body shame, and sexual assertiveness in college women and men. Sex Roles, 72(1-2), 1–14. http://dx.doi.org/10.1007/s11199-014-0441-1
38. McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1983). Social Desirability Scales: More substance. https://doi.org/10.1177/205630511664055
39. McLean, S. A., Paxton, S. J., Wertheim, E. H., & Masters, J. (2015). Photoshopping the selfie: Self photo editing and photo investment are associated with body dissatisfaction in adolescent girls. The International Journal of Eating Disorders, 48(8), 1132–1140. http://dx.doi.org/10.1002/eat.22449
40. Mills, J. S., Musto, S., Williams, L., & Tiggemann, M. (2018). Selfie harm: Effects on mood and body image in young women. Body Image, 27, 86–92. http://dx.doi.org/10.1016/j.bodyim.2018.08.007
41. Nesi, J., Choukas-Bradley, S., & Prinstein, M. J. (2018). Transformation of adolescent peer relations in the social media context: Part 1A theoretical framework and application to dyadic peer relationships. Clinical Child and Family Psychology Review, 21(3), 267–294. http://dx.doi.org/10.1007/s10567-018-0261-x
42. Ozturk, F. O., & Ayaz-Alkaya, S. (2021). Internet addiction and psychosocial problems among adolescents during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Archives of Psychiatric Nursing, 35(6), 595-601. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2021.08.007
43. Öngören, B., Durdu, Z., Dongaz, Ö. İ., Bayar, B., & Bayar, K. (2021). Görünümle ilişkili sosyal medya bilinç ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Karya Journal of Health Science, 2(2), 33-38. https://doi.org/10.52831/kjhs.901294
44. Özbirecikli, M. (2006). Is ethical judgment influenced by social desirability in responding? An analysis on Turkish accountants. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 393-409.
45. Paschke, K., Austermann, M. I., Simon-Kutscher, K., & Thomasius, R. (2021). Adolescent gaming and social media usage before and during the COVID-19 pandemic. Sucht, 67(1). https://doi.org/10.1024/0939-5911/a000694
46. Paulhus, D. L. (1984). Two-component models of socially desirable responding. Journal of Personality and Social Psychology, 46(3), 598. https://doi.org/10.1037/0022-3514.46.3.598
47. Phillips, D. L., & Clancy, K. J. (1972). Some effects of "social desirability" in survey studies. American Journal of Sociology, 77(5), 921-940.
48. Rideout, V., & Robb, M. B. (2018). Social media, social life: Teens reveal their experiences. Retrieved from Common Sense Media: https://www.commonsensemedia.org/sites/default/files/uploads/research/2018%20cssocialmediasociallife%20fullreport-final-release%202%20lowres.pdf
49. Sherman, L. E., Payton, A. A., Hernandez, L. M., Greenfield, P. M., & Dapretto, M. (2016). The power of the like in adolescence: Effects of peer influence on neural and behavioral responses to social media. Psychological Science, 27(7), 1027–1035. http://dx.doi.org/10.1177/0956797616645673
50. Sünbül, Z. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya kullanımının sosyal beğenirlik ve benlik saygısı ilişkisi [Yüksek Lisans Tezi, Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği Programı, Ankara].
51. Thompson, J. K., Heinberg, L. J., Altabe, M., & Tantleff-Dunn, S. (1999). Exacting beauty: Theory, assessment, and treatment of body image disturbance. Washington, DC: American Psychological Association.
52. Tremolada, M., Silingardi, L., & Taverna, L. (2022). Social networking in adolescents: Time, type and motives of using, social desirability, and communication choices. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4), 2418. https://doi.org/10.3390/ijerph19042418
53. Üstündağ, G. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının sosyal beğenirlik düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi].