ANAAKIM VE ALTERNATİF MEDYADA İKLİM HABERLERİNİN TEMSİLİ

Öz

İklim değişikliğinin beraberinde getireceği sorunlar dünyayı geri dönüşü olmayacak zararlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Bilim insanlarının iklim krizi ve yaratacağı etkileri ortaya koyan çalışmalarının kamuoyu ile paylaşılması adına, halkı konu hakkında daha bilinçli yapacak, siyasi alanı da iklim krizine yönelik hedefler konusunda uyaracak aygıt medyadır. Toplumun iklim krizi ve getireceği tehlikeler hakkında doğru ve yeterli düzeyde haber alması ve bu anlamda bilinç kazanması gerekmektedir. Çalışmayla amaçlanan, iklim krizine dair ortak hareket bilincini yükseltmek için medyanın iklim krizi haberlerine yer vermesine, krizin etki ve sonuçlarının okuyucuya doğru terminolojik bilgiyle sunulmasının önemine dikkat çekmektir. Bu amaç doğrultusunda alternatif haber siteleri olarak iklimhaber.org ve yeşilgazete.org; ana akım medya haber siteleri için Hürriyet ve Sabah internet portalında yer alan iklim krizi haberleri içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Değerlendirmeye alınan alternatif medyada iklim krizi haberlerinin daha çok politik ve ekonomik çerçevede oluşturulduğu, haber kategorilerinin ana akım medyadan farklı olduğu ancak haber içeriklerinin ana akım medyanın iklim haber içeriklerine benzediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İklim Krizi
• İklim Haberciliği
• Yeni Medya
• Alternatif Medya
• Anaakım Medya

REPRESENTATION OF CLIMATE NEWS IN MAINSTREAM AND ALTERNATIVE MEDIA

Öz

The challenges brought by climate change pose irreversible threats to the world.the media serves as a crucial mechanism in order to share the work of scientists on the climate crisis and its potential effects with the public, raise awareness among the public and urge political actors to establish goals related to the climate crisis. The public must be accurately and sufficiently informed about the climate crisis and the dangers it presents, in order to develop an adequate level of awareness. This study aims to highlight the importance of media coverage on the climate crisis, emphasizing the need for delivering the impacts and consequences of the crisis to the public with correct terminological framework, in order to foster a collective awareness toward addressing the crisis. For this purpose, a content analysis was conducted on climate crisis news articles found on alternative media platforms such as iklimhaber.org and yesilgazete.org, as well as on mainstream news websites like Hurriyet and Sabah. The findings suggest that alternative media tends to frame climate crisis news from a political and economic perspective, with distinct news categories compared to mainstream media. However, the content structure of climate news in alternative media was found to resemble that of mainstream media.

Anahtar Kelimeler

• Climate Crisis
• Climate Journalism
• New Media
• Alternative Media
• Mainstream Media

Kaynakça

1. Antilla, L. (2005). Climate of scepticism: US newspaper coverage of the science of climate change. Global Environmental Change, 15(2), 180-192.
2. Akbaş, A. (2014). Türkiye üzerindeki önemli kurak yıllar, Coğrafi Bilimler Dergisi, 12 (2), 101-118
3. Aksay, C. S., Ketenoğlu, O., & Kurt, L. (2005). Küresel ısınma ve iklim değişikliği. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Dergisi, 1(25), 29-42.
4. Appelgren, E., & Jönsson, A. M. (2021). Engaging citizens for climate change—challenges for journalism. Digital Journalism, 9(6), 755-772.
5. Aydoğan, F., Kırık, A., (2012). Alternatif medya olarak yeni medya, Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi.
6. Bailey O.G., Cammaerts B., Carpentier N., (2007). Understanding Alternative Media, Open University Press, e-book.
7. Başoğlu, A., Telatar, O.M. (2013). İklim değişikliğinin etkileri: tarım sektörü üzerine ekonometrik bir uygulama, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,(6).7-25. ISSN 2146–3727
8. Başoğlu, A. (2014), “Küresel iklim değişikliğinin ekonomik etkileri”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: (7) 175-196. ISSN 2146–3727

9. Bayraktutan, G., Binark, M., Çomu, T., Doğu, B., et al. (2014). siyasal iletişim sürecinde sosyal medya ve Türkiye’de 2011 genel seçimlerinde twitter kullanımı. Bilig (68), 59-96.
10. birbucukderece.com (2021). 2030 İklim hedefi, 1.50 C raporu, https://www.birbucukderece.com/bilimsel-kaynaklar/ipcc-1-5-c-raporu, adresinden 21 Mayıs 2022 tarihinde alınmıştır.
11. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (2002). https://iklim.gov.tr/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi-i-33, adresinden 2 Haziran 2022 tarihinde alınmıştır.
12. Boydstun, A.E., & Gross, J.H. (2013). Identifying Media Frames and Frame Dynamics Within and Across Policy Issues.
13. Boykoff, M. T., & Yulsman, T. (2013). Political economy, media, and climate change: sinews of modern life. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 4(5), 359-371.
14. Boykoff, M., Fernández-Reyes, R., Katzung, J., Nacu-Schmidt, A. and Pearman, O. (2024). A Review of Media Coverage of Climate Change and Global Warming in 2023, Media and Climate Change Observatory, Cooperative Institute for Research in Environmental Sciences, University of Colorado, http://sciencepolicy.colorado.edu/icecaps/research/media_coverage/summaries/special_issue_2023.html Bozoğlu, B. (2019). 21. Yüzyılda İklim Krizi, Paris Anlaşması ve İklim Değişikliğine Uyum. Dorlion Yayınevi.
15. Brüggemann, M. (2017b). Shifting roles of science journalists covering climate change. Oxford Research Encyclopedia of Climate Science. doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.354
16. Budak, E. (2023), İklim Krizi Çağında Çevre Haberciliği, Konya: Literatürk Academia.
17. Buis, A. (2019,June 19). A degree of concern: why global temperatures matter NASA's Global Climate Change Website https://climate.nasa.gov/news/2865/a-degree-of-concern-why-global-temperatures-matter/
18. Cdnee.org, (2021). Why climate journalism matters?, https://www.cdnee.org/why-climate-journalism-matters, adresinden 15 Mayıs 2021 tarihinde alınmıştır.
19. Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (62), 113-132. https://doi.org/10.47998/ikad.1252254
20. Çelik, P. T., & Hepkon, Z. (2022). İklim değişikliği ve medya: Greta Thunberg’in “Yılın İnsanı” seçilmesinin ana akım medyada ele alınışının analizi. Etkileşim, (10), 32-51.
21. Çobaner, Ardıç, A. (2021), İklim haber atölyesi, AB-Türkiye geç olmadan iklim elçileri projesi. Mersin
22. Dağlı, N. (2012). Haber üretim sürecinde “bireysel yarar/toplumsal yarar” çelişkisi: Türkiye’de çevre haberi yazan gazeteciler örneği. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2012(34), 83-97.
23. Dağlı, N. (2012). Türk basınında uzmanlaşma ve çevre gazeteciliği. [Yayınlanmamış Doktora Tezi] Ankara Üniversitesi.
24. Demircan, M., Turan, N., Arabacı, H., Coşkun, M., Türkoğlu, N., & Çiçek, İ. (2016). Gündem belirleme modeline göre yazılı basındaki iklim değişikliği haber ve köşe yazılarının analizi. TÜCAUM Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 13, 14.
25. Demir, A. (2009). Küresel iklim değişikliğinin biyolojik çeşitlilik ve ekosistem kaynakları üzerine etkisi. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 1(2), 37-54. https://doi.org/10.1501/Csaum_0000000013
26. Dilmen, N.E. (2007). Yeni medya kavramı çerçevesinde internet günlükleri-bloglar ve gazeteciliğe yansımaları, Marmara İletişim Dergisi, 12(12), 113-122.
27. Doğan, S., Tüzer, M. (2011). Küresel iklim değişikliği ve potansiyel etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 21-34.
28. ekoiq.com (2021,Ocak 21). “Su biterse herkes susar”, https://www.ekoiq.com/su-biterse-herkes-susar/ adresinden 15 Mayıs 2022 tarihinde alınmıştır.
29. Ejaz, W., Ittefaq, M., & Arif, M. (2024). Understanding influences, misinformation, and fact-checking concerning climate-change journalism in Pakistan. In Journalism and Reporting Synergistic Effects of Climate Change (pp. 168-188). Routledge.
30. gemius.com.tr, (2022, Ocak) Verileriyle haber kategorisine yakın bakış, https://www.gemius.com.tr/974/id-2022-verileriyle-haber-kategorisine-yakn-baks.html
31. Geray H. (2011). Toplumsal Araştırmalarda Nicel ve Nitel Yöntemlere Giriş, Genesis Kitapevi.
32. Gürbüz, Ö. (2021). İklim haberciliği nedir? Neden önemlidir? https://atolyebia.org/wp-content/uploads/ 2021/05/Iklim-Haberciligi-Egitim-Notu.pdf. adresinden 24 Kasım 2023 tarihinde alınmıştır.
33. Hansen, A., & Cox, J. R. (Eds.). (2015). The Routledge handbook of environment and communication (pp. 209-220). London: Routledge.
34. Happer, C., and. Philo G. (2016). “New approaches to understanding the role of the news media in the formation of public attitudes and behaviours on climate change.” European Journal Of Communication 31 (2): 136–151. doi:10.1177/0267323115612213.
35. iklimhaber.org (2022, Mart 1). Yeni rapor: ormansızlaşma emisyonları daha önce düşünülenden çok daha yüksek seviyelerde.https://www.iklimhaber.org/yeni-rapor-ormansizlasma-emisyonlari-daha-once-dusunulenden-cok-daha-yuksek-seviyelerde/.
36. IPCC. (2023). Climate change 2014 synthesis report, contribution of working groups I, II and III to the fifth assessment report of the ıntergovernmental panel on climate change.
37. IPCC, (2001). Climate Change 2001: Synthesis report. contribution of working groups I, II, and III to the third assessment report of the ıntergovernmental panel on climate change, Cambridge University Press
38. İrcan M, (2020). Şanlıurfa’nın iklim özellikleri ve kuraklık analizi, [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Karatekin Üniversitesi,
39. Kaya G. (2020, Kasım 19). Düşük karbon ekonomisine geçiş ve iklim finansmanı, https://www.iso.org.tr/
40. Keneş, H. Ç. İklim Krizinin Medyada Ele Alınışı: Akademik Eğilimlerin ve Çalışmaların Bibliyografik Analizi. Kültür ve İletişim, 27(54), 221-257.
41. Keserci F. (2019). İklim değişikliğine neden olan doğal etmen ve süreçler, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], İstanbul Üniversitesi.
42. Leon, M.; Cornejo, G.; Calderón, M.; González-Carrión, E.; Florez, H. (2022). Effect of Deforestation on Climate Change: A Co-Integration and Causality Approach with Time Series. Sustainability, 14, 11303. https://doi.org/10.3390/ su141811303, 1-14.
43. medyaradar.net (2022, 30 Ocak). tiraj raporu, https://www.medyaradar.net/tirajlar. adresinden 30 Ocak 2022 tarihinde alınmıştır.
44. mgm.gov.tr (2019, Mart 23). https://www.mgm.gov.tr/FILES/genel/arsiv/23mart/2016/brosur2016.pdf. adresinden 15 Nisan 2023 tarihinde alınmıştır.
45. NASA, (2018). Global climate change. vital signals of the planet. NASA https://climate.nasa.gov/vital-signs/global-temperature/ adresinden 4 Nisan 2021 tarihinde alınmıştır.
46. Nordhaus, W. Economics of the disintegration of the Greenland ice sheet, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America , Vol. 116, No. 25 pp. 12261-12269.
47. Özdemir, E. (2008), Küresel ısınmanın etkilerine karşı bir önlem: hava türevleri ve pazarlama stratejilerinde yardımcı olarak kullanımı, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10 (1), 141-162.
48. Öztürk, K. (2002). Küresel iklim değişikliği ve Türkiye’ye olası etkileri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1). 47-65.
49. Samur, H. (2005). Küresel iklim değişimi ve beklenen küresel felaketi önleme stratejileri, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Selçuk Üniversitesi.
50. Schäfer, M. S., & Painter, J. (2021). Climate journalism in a changing media ecosystem: Assessing the production of climate change‐related news around the world. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 12(1), e675.
51. Sklair,L. Boykoff, M., (2019) Mass media representations of anthromes, Encyclopedia of the World's Biomes https://doi.org/10.1016/B978-0-12-409548-9.12121-9
52. Slingo, J. M., & Slingo, M. E. (2024). The science of climate change and the effect of anaesthetic gas emissions. Anaesthesia, 79(3), 252-260.
53. Şahin, Ü., Üzelgün, M. A. (2016). İklim değişikliği ve medya. İpm-Merkator Politika Notu. ISBN: 978-605-9178-70-9
54. Şahin, Ü. (2014). Türkiye’nin iklim politikalarında aktör haritası. İstanbul Politikalar Merkezi, https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20200327-00034519.pdf
55. Şahin, M. (2020). İklim değişikliği ve bilim gazeteciliği: Avustralya yangınları haberlerinde bilim izi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 1011-1030.
56. Taylan, A. (2012). Alternatif medya ve bianet örneği: Türkiye’de alternatif medyaya dair etnografik çalışma, [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi.
57. Türkeş, M. (2008). Küresel iklim değişikliği nedir? Temel kavramlar, nedenleri, gözlenen ve öngörülen değişiklikler. İklim Değişikliği ve Çevre, 1(1), 26-37.
58. Türkeş, M. (2012). Kuraklık çölleşme ve Birleşmiş Milletler çölleşme ile savaşım sözleşmesi’nin ayrıntılı bir çözümlemesi, Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 20(1), 7-55. https://doi.org/10.29228/mjes.126
59. T24.com.tr (2019). https://t24.com.tr/haber/dogal-afetler-sebebiyle-1-yilda-17-2-milyon-insan-goc-etmek-zorunda-kaldi,830107 adresinden 15 Mayıs 2022 tarihinde alınmıştır.
60. UNEP. (2022). Cities and Climate Change. 2 Ekim 2024 tarihinde https://www.unep.org/explore-topics/rsource-efficiency/what-we-do/cities-and-climatechange adresinden alınmıştır.
61. Uzunoğlu, S., & Karaca, H. S. (2021). Haber medyasında iklim krizi. NewsLab Turkey web sitesinden erişildi: https://www. newslabturkey. org/haber-medyasinda-iklim-krizi.
62. Willig, I., Blach-Ørsten, M., & Burkal, R. (2024). What is ‘good’climate journalism? Public perceptions of climate journalism in Denmark. In Journalism and Reporting Synergistic Effects of Climate Change (pp. 284-303). Routledge.
63. Ytterstad, A., & Bødker, H. (2022). Climate change journalism in Norway—Working with frequency around the “Green Shift”. Journalism studies, 23(11), 1291-1307. Görüşme Yapılan Uzman Kişiler
64. Doç.Dr. Emrah Budak Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi (Görüşme Tarihi: 2 Ekim 2024) Dünya Gazetesi Çevre Editörü Başak Nur Gökçan (Görüşme Tarihi: 6 Ekim 2024)