TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

Hüseyin Ataş; Hüseyin Güler

doi:10.35379/cusosbil.748775

TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışmanın amacı 1990-2016 dönemimde Türkiye’nin petrol, doğal gaz ve kömür tüketiminin ekonomik büyümesi üzerindeki etkisini tespit etmektir. Çalışmada Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), gayri safi sabit sermaye oluşumu, toplam işgücü, doğal gaz, petrol ve kömür tüketimi değişkenlerine ait veriler kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Serilerin durağanlığını test etmek için genişletilmiş Dickey-Fuller birim kök testi kullanılmış ve serilerin birim kök içerdiği tespit edilmiştir. Uygun gecikme değeri belirlenerek tahmin edilen vektör otoregresif modelinin ardından Johansen eşbütünleşme testine geçilmiştir. Eşbütünleşme testi sonucu bir adet anlamlı eşbütünleşik vektör olduğu görülmüştür. Analizler sonucunda petrol, doğal gaz ve kömür tüketimi ile büyümenin uzun dönemde birlikte hareket ettiği anlaşılmıştır. Uzun dönemde doğal gaz tüketimi büyümeyi olumlu etkilemekte, petrol ve kömür tüketimi ise olumsuz etkilemektedir. GSYH’nın doğal gaz tüketimindeki şoklara ilk iki yıl için anlamlı ve pozitif tepki verdiği öte yandan petrol ve kömür tüketimindeki şoklara anlamlı bir tepki vermediği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar Türkiye’nin büyümesinin fosil yakıt tüketimine olan bağımlılığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

büyüme,birincil enerji kaynakları,petrol,doğal gaz,kömür

Kaynakça

Acaravci, A. (2010). Structural breaks, electricity consumption and economic growth: Evidence from Turkey. Romanian Journal of Economic Forecasting, 13(2), 140–154.
Alper, A., & Oguz, O. (2016). The role of renewable energy consumption in economic growth: Evidence from asymmetric causality. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 60, 953–959. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.01.123
Altinay, G., & Karagol, E. (2004). Structural break, unit root, and the causality between energy consumption and GDP in Turkey. Energy Economics, 26(6), 985–994. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2004.07.001
Apergis, N., & Payne, J. E. (2010). Renewable energy consumption and growth in Eurasia. Energy Economics, 32(6), 1392–1397. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2010.06.001
Araç, A., & Hasanov, M. (2014). Asymmetries in the dynamic interrelationship between energy consumption and economic growth: Evidence from Turkey. Energy Economics, 44, 259–269. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2014.04.013
Asif, M., & Muneer, T. (2007). Energy supply, its demand and security issues for developed and emerging economies. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 11(7), 1388–1413. https://doi.org/10.1016/j.rser.2005.12.004
Balcilar, M., Ozdemir, Z. A., Ozdemir, H., & Shahbaz, M. (2018). The renewable energy consumption and growth in the G-7 countries: Evidence from historical decomposition method. Renewable Energy, 126, 594–604. https://doi.org/10.1016/j.renene.2018.03.066
Baranzini, A., Weber, S., Bareit, M., & Mathys, N. A. (2013). The causal relationship between energy use and economic growth in Switzerland. Energy Economics, 36, 464–470. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2012.09.015

Bastola, U., & Sapkota, P. (2015). Relationships among energy consumption, pollution emission, and economic growth in Nepal. Energy, 80, 254–262. https://doi.org/10.1016/j.energy.2014.11.068
Bayar, Y. (2014). Türkiye’de Birincil Enerji Kullanımı Ve Ekonomik Büyüme. Atatürk Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 28(2), 253–269.
Bayraç, H. N. (2009). Küresel Enerji Politikaları ve Türkiye: Petrol Ve Doğal Gaz Kaynakları Açısından Bir Karşılaştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 135.
Belke, A., Dobnik, F., & Dreger, C. (2011). Energy consumption and economic growth: New insights into the cointegration relationship. Energy Economics, 33(5), 782–789. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2011.02.005
BP. (2018). Statistical Review of World Energy. Statistical Review of World Energy, 67, 1–56.
Canbazoğlu, S. (2010). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) Yaklaşımı ile Türkiye İçin Bir Uygulama (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(336), 427–431.
Eggoh, J. C., Bangake, C., & Rault, C. (2011). Energy consumption and economic growth revisited in African countries. Energy Policy, 39(11), 7408–7421. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.09.007
Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Co-Integration and Error Correction: Representation, Estimation, and Testing. Econometrica, 55(2), 251–276.
Erdal, G., Erdal, H., & Esengün, K. (2008). The causality between energy consumption and economic growth in Turkey. Energy Policy, 36(10), 3838–3842. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2008.07.012
EU Commission. (2014). Energy Efficiency and its contribution to energy security and the 2030 Framework for climate and energy policy, (2013), 1–8. https://doi.org/SWD(2013) 93
Ghosh, S. (2002). Electricity consumption and economic growth in India. Energy Policy, 30(2), 125–129. https://doi.org/10.1016/S0301-4215(01)00078-7
Global Energy Statistical Yearbook 2018. (2019). Retrieved from https://www.enerdata.net/
Halicioglu, F. (2009). An econometric study of CO2 emissions, energy consumption, income and foreign trade in Turkey. Energy Policy, 37(3), 1156–1164. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2008.11.012
International Energy Outlook 2017. (2017). Retrieved from https://www.eia.gov/outlooks/ieo/pdf/0484(2017).pdf
Jobert, T., & Karanfil, F. (2007). Sectoral energy consumption by source and economic growth in Turkey. Energy Policy, 35(11), 5447–5456. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2007.05.008
Johansen, S. (1988). Statistical Analysis Of Cointegration Vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2–3), 231–254.
Korkmaz, Ö., & Develi, A. (2012). Türkiye’de birincil enerji kullanımı, üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 1–25.
Kraft, J., & Kraft, A. (1978). On the relationship between energy and GNP. The Journal of Energy Development, 3(2), 401–403.
Makina Mühendisleri Odası (TMMOB). (2018). Türkiye’nin Enerji Görünümü 2018. Ankara. Retrieved from https://www.mmo.org.tr/kitaplar/turkiyenin-enerji-gorunumu-2018
Pao, H.-T., & Fu, H.-C. (2013). Renewable energy, non-renewable energy and economic growth in Brazil. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 25, 381–392. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.05.004
Pata, U. K. (2016). Türkiye ekonomisinde enerji tüketimi ile ekonomik büyüme ilişkisi (1972-2011) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
Saidi, K., Rahman, M. M., & Amamri, M. (2017). The causal nexus between economic growth and energy consumption: New evidence from global panel of 53 countries. Sustainable Cities and Society, 33, 45–56. https://doi.org/10.1016/j.scs.2017.05.013
Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and Reality. Econometrica, 48(1), 1–48. https://doi.org/10.2307/1912017
Soytas, U., Sari, R., & Ozdemir, O. (2005). Energy consumption and GDP relation in Turkey: A cointegration and vector error correction analysis. In Economies and Business in Transition: Facilitating Competitiveness and Change in the Global Environment Proceedings (pp. 838–844).
Tsani, S. Z. (2010). Energy consumption and economic growth: A causality analysis for Greece. Energy Economics, 32(3), 582–590. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2009.09.007
Tugcu, C. T., Ozturk, I., & Aslan, A. (2012). Renewable and non-renewable energy consumption and economic growth relationship revisited: Evidence from G7 countries. Energy Economics, 34(6), 1942–1950. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2012.08.021
Yu, E. S. H., & Hwang, B.-K. (1984). The relationship between energy and GNP: Further results. Energy Economics, 6(3), 186–190. https://doi.org/10.1016/0140-9883(84)90015-X
Zachariadis, T., & Pashourtidou, N. (2007). An empirical analysis of electricity consumption in Cyprus. Energy Economics, 29(2), 183–198. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2006.05.002
Zamani, M. (2007). Energy consumption and economic activities in Iran. Energy Economics, 29(6), 1135–1140. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2006.04.008

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hüseyin Ataş
0000-0003-3201-7360
Türkiye

Hüseyin Güler ^*
0000-0002-7807-526X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Ekim 2020

Gönderilme Tarihi

6 Haziran 2020

Kabul Tarihi

21 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 29 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.35379/cusosbil.748775

IZ

https://izlik.org/JA33JT23UM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ataş, H., & Güler, H. (2020). TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(3), 524-539. https://doi.org/10.35379/cusosbil.748775

AMA

1.Ataş H, Güler H. TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;29(3):524-539. doi:10.35379/cusosbil.748775

Chicago

Ataş, Hüseyin, ve Hüseyin Güler. 2020. “TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 (3): 524-39. https://doi.org/10.35379/cusosbil.748775.

EndNote

Ataş H, Güler H (01 Ekim 2020) TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 3 524–539.

IEEE

[1]H. Ataş ve H. Güler, “TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 29, sy 3, ss. 524–539, Eki. 2020, doi: 10.35379/cusosbil.748775.

ISNAD

Ataş, Hüseyin - Güler, Hüseyin. “TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29/3 (01 Ekim 2020): 524-539. https://doi.org/10.35379/cusosbil.748775.

JAMA

1.Ataş H, Güler H. TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;29:524–539.

MLA

Ataş, Hüseyin, ve Hüseyin Güler. “TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 29, sy 3, Ekim 2020, ss. 524-39, doi:10.35379/cusosbil.748775.

Vancouver

1.Hüseyin Ataş, Hüseyin Güler. TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ekim 2020;29(3):524-39. doi:10.35379/cusosbil.748775

TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

TÜRKİYE’NİN DOĞAL GAZ, PETROL VE KÖMÜR TÜKETİMİNİN BÜYÜMEYE ETKİSİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Doğal Gaz Tüketiminin Elektrik Tüketimi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Muş İli Örneği

Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği

G-7 ÜLKELERİNDE EKONOMİK BÜYÜME VE PETROL TÜKETİMİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: PANEL VERİ ANALİZİ

The Relationship between Health Expenditures and Renewable Energy Consumption in the Turkish Economy