Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex Kaynak Göster

Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk

Yıl 2020, Cilt 29, Sayı 2, 53 - 72, 30.06.2020
https://doi.org/10.35379/cusosbil.758002

Öz

Şair Nigâr Hanım, 1862-1918 yılları arasında İstanbul’da yaşamıştır. Mühtedi bir ailenin kızı olan Nigâr Hanım’ın babası Macar asıllı Osman Paşa, annesi ise üst düzey Osmanlı bürokratı Keçecizâde Fuat Paşa’nın mühürdarı Nuri Bey’in kızı Emine Rifatî Hanım’dır. Şair Nigâr Hanım, Osmanlı İmparatorluğunda siyasi değişimlerin yaşandığı, yenilikçi hareketlerin gündeme geldiği bir dönemde gelenekten kopmadan Batılı eğitim anlayışı ile yetiştirilmiştir. Kadınların gazete ve dergilerde görünür olması Batılılaşma hareketlerinin bir parçası olarak bu dönemde toplumsal yaşama yansımıştır. İlk şiir kitabı Efsûs’u böyle bir ortamda yayımlayan Nigâr Hanım, dönemin ruhuna uygun şiirler, nesirler kaleme almıştır. Efsûs’un ardından Efsûs (ikinci kısım), Nîrân, Aks-i Sadâ ve Elhân-ı Vatan adlı şiir kitapları yayımlanır. Şair Nigâr Hanım, edebiyatı ve yaşamı ile 1880-1890 yılları arasındaki İstanbul’un sosyo-kültürel hayatı hakkında okura bir fikir verir. Türk edebiyatının klasik nazım şekillerini değiştirerek eserlerinde kullanmıştır. Şiirlerinde dekoratif görüntüler yerine canlı tablolar yaratmıştır. Şair Nigâr Hanım’ın edebiyatında ve hayatında resim/fotoğraf daima etkili olmuştur. Yaşamındaki resim/fotoğraf tutkusu edebiyatına, üslubuna da aksetmiştir. Nigâr Hanım’ın yazılarında ve şiirlerinde resim ögesi vardır; onun eserlerinde pitoresk bir tavır söz konusudur. Bu çalışmada öncelikle Nigâr Hanım’ın eserlerinden kısaca bahsedilecek; sonrasında ise onun eserlerindeki pitoresk tavır, örnekler üzerinden analiz edilmeye çalışılacaktır.

Kaynakça

  • ‘Abdüllâtif ‘Âlî (1308). İstanbul’dan (Ne Yanık Mâcerâ-yı Sevdâ). Nilüfer, S. 52, Bedr-i Cemaziye’l-âhir, s. 634. Akalın, L. S. (1984). Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları. Altıkulaç Demirdağ, R. (2015). Şair Nigâr Hanım’ın Eserlerinde Geleneksel Eğitim Anlayışı: ‘Anne Dili ve Eleştirisi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, ISSN: 2198-4999, Mannheim-GERMANY, UDES, 2316-2324. (http://www.ijlet.com/Makaleler/1380527855_Refika%20Alt%C4%B1kula%C3%A7%20Demirda%C4%9F.pdf E.T. 15. 10. 2018). Ayhan, E. (1996). Dipyazılar. İstanbul: YKY. Bayık, H. B. (2000). Cenab Şahabeddin’in Servet-i Fünûn Dergisi’nde Yayımlanmamış Makaleleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, SBE, Atatürk Üniversitesi, Erzurum. Bekiroğlu, N. (1993). Şair Nigâr Hanım’ın hatıraları: ‘Âşiyan Günlüğü. (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/21694 E. T. 13.10.2018) (bkz. Taha Toros arşivi.) Bekiroğlu, N. (2008). Şâir Nigâr Hanım. İstanbul: Timaş Yayınları. Çotuksöken, Y. (1992). Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Cem Yayınevi. Demir, H. (2018). ‘Mezâr, Cânımı Âteşlere Eden İlkâ’ Nigâr Hanım’ın Eserlerinde Ölüm Teması. Modern Dönemde Edebiyat, Eğitim, İktisat ve Mühendislik, Ankara: Berikan Yayınevi, s.295-311. Derdiyok, Ç. (2017). Nigâr Binti Osmân’ın Safahât-i Kalb’i. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatında “Kadın” Sempozyumu Bildiriler Kitabı: KIBATEK Yayınları, 4-6 Mayıs 2017, Amasya, s. 345-352. Dirican, Gül. (1998). Yaşmak ve feracesiyle, şiir ve güfteleriyle, şöhreti ve yalnızlığıyla Şair Nigâr Hanım: Aman ya Rabbi neler çektim. Hürriyet Pazar, 25 Ekim, (Şair Nigâr Hanım kitabı için tanıtma): (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/9905 E. T. 13 Kasım 2018). (bkz. Taha Toros arşivi.) Eroğlu, Z. D. (2015). “Bir Günlük Usaresi: Hayatımın Hikâyesi ve Şair Nigâr Hanım”, Hece (Günlük Özel Sayısı), 222-223-224. sayı (Haziran-Temmuz-Ağustos), s.139-158. Es, H. F. (a?). Tanımadığımız Meşhurlar: Nigâr hanımın düğününde misafirleri şaşırtan vaka. (arsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/21788 E. T. 12 Kasım 2018). (bkz. Taha Toros arşivi.) Es, H. F. (b?). Nigar Hanım’ın kocasına hitaben yazılmış şiirleri: Evin içinde yeni bir balayı havası esmeğe başlamıştı, resimler çektirdiler. (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/21789 E. T. 12 Kasım 2018). (bkz. Taha Toros arşivi.) İleri, S. (1989). Hatıratsız Milli Kimlik. (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/9766 E. T. 18 Aralık 2018) (bkz. Taha Toros arşivi.) Kaplan, M. (2004). Tevfik Fikret Devir-Şahsiyet-Eser. 7. bas., İstanbul: Dergâh Yayınları. Kösa, A. (2003). Edebiyât-ı Umûmîye Mecmuası İnceleme, Tahlilî Fihrist, Seçilmiş Metinler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, KTÜ, SBE. Kurtuluş, M. (2011). Osmanlı Şiirinin Modernleşme Sürecinde ‘Kadın’ın Doğuşu: Nigâr Hanım’ın Şiirlerinde Dişil Söylem Üretimi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bilkent Üniversitesi, Türk Edebiyatı Bölümü. Necatigil, B. (2016). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: YKY. Nigâr Hanım (2015). (haz.: Refika Altıkulaç Demirdağ). Nigâr Hanım Toplu Şiirleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları. Nigâr Hanım (1910). Rüyâlarımda Vâlidem. Şehbâl, no.28, 1 Teşrinievvel 1326/14 Ekim 1910), s. 575. Nigâr Hanım (1917). Hanımeli. Edebiyât-ı Umûmîye Mecmuası, 1 Kanûn-ı evvel 1917/15 Sâfer 1336, numara 13-44, sene 2, 15 Sâfer 1336, 2.cilt, s. 292-293. Önertoy, O. (1978). Nigâr Hanım ve Tesir-i Aşk. Ankara: Tiyatro Araştırmaları Enst. (http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/13/1160/13667.pdf E. T. 7 Kasım 2018). Özdemir, E. (1996). Edebiyat Bilgileri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi. Özkırımlı, A. (1991). Açıklamalı Edebiyat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Altın Kitaplar. Pitoresk: Kubbealtı Lugatı. (http://www.lugatim.com/s/pitoresk E. T. 12 Kasım 2018) Romanesk: Güncel Türkçe Sözlük. TDK: (http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5bca4e66262d00.86064101 E. T. 19 Ekim 2018). Şemsettin Sâmî (1989). Kâmûs-ı Türkî. İstanbul: Enderun Kitabevi. Taha Toros (?). Bir Devrin Kültür Yıldızı: Şair Nigâr Hanım. (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/21653 E.T. 8 Kasım 2018). (bkz. Taha Toros arşivi.) Tarakçı, C. (1993). Cenab Şehabeddin (2 Nisan 1871-13 Şubat 1934). İslâm Ansiklopedisi, C. 7, s. 346-349. Til, E. T. (?). Ahmet Rasim beyin Kitabei gam, Nigâr hanımın Safahatı kalb Eserleri. Taha Toros Arşivi. (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/15107 E. T. 8 Kasım 2018) (bkz. Taha Toros arşivi.) Ünaydın, R. E. (?). (Yalınlaştıran: Şemsettin Kutlu). Nigâr Hanım Diyor ki… (http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/9660 E. T. 8 Kasım 2018) (bkz. Taha Toros arşivi.)

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Hafize ŞAHİN>
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-9705-9302
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 30 Haziran 2020
Yayınlandığı Sayı Yıl 2020, Cilt 29, Sayı 2

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { cusosbil758002, journal = {Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1304-8880}, eissn = {1304-8899}, address = {}, publisher = {Çukurova Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {29}, number = {2}, pages = {53 - 72}, doi = {10.35379/cusosbil.758002}, title = {Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk}, key = {cite}, author = {Şahin, Hafize} }
APA Şahin, H. (2020). Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk . Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , "ÖLÜMÜNÜN 100. YILINDA ŞAİR NİGAR HANIM'A ARMAĞAN" SAYISI , 53-72 . DOI: 10.35379/cusosbil.758002
MLA Şahin, H. "Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk" . Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 (2020 ): 53-72 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/55236/758002>
Chicago Şahin, H. "Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk". Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 (2020 ): 53-72
RIS TY - JOUR T1 - Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk AU - Hafize Şahin Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.35379/cusosbil.758002 DO - 10.35379/cusosbil.758002 T2 - Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 53 EP - 72 VL - 29 IS - 2 SN - 1304-8880-1304-8899 M3 - doi: 10.35379/cusosbil.758002 UR - https://doi.org/10.35379/cusosbil.758002 Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk %A Hafize Şahin %T Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk %D 2020 %J Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1304-8880-1304-8899 %V 29 %N 2 %R doi: 10.35379/cusosbil.758002 %U 10.35379/cusosbil.758002
ISNAD Şahin, Hafize . "Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk". Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 / 2 (Haziran 2020): 53-72 . https://doi.org/10.35379/cusosbil.758002
AMA Şahin H. Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020; 29(2): 53-72.
Vancouver Şahin H. Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020; 29(2): 53-72.
IEEE H. Şahin , "Şair Nigâr Hanım’ın Yaşamında ve Edebiyatında Pitoresk", Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 29, sayı. 2, ss. 53-72, Haz. 2020, doi:10.35379/cusosbil.758002