OSMANLI İMPARATORLUĞUNDAN GÜNÜMÜZE BÜTÇE HAKKININ GELİŞİM SÜRECİ
Öz
Parlamenter sistemlerin gelişimiyle halkın mali konular hakkında söz sahibi olması şeklinde tanımlanan bütçe hakkı, yaklaşık 800 yıllık bir demokrasi mücadelesi neticesinde elde edilmiştir. Bütçe hakkına ilişkin ilk kıvılcım İngiltere’de ateşlenmiş ve ardından diğer ülkelere yayılmıştır. İngiltere’de yönetim ve millet arasındaki mücadele neticesinde imzalanan ilk yazılı belge Magna Carta’dır. Ülkemizde ise bütçe hakkının gelişimi cumhuriyet öncesi dönemde batıdakinin aksine halk iradesini kabul ettirme çabaları sonucunda değil yenilikçi devlet adamlarının girişimleri neticesinde yaşanmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra ise gerek çıkarılan anayasalarda gerekse kanunlarda bütçeye ve bütçe hakkına dair kesin ve net hükümlere yer verilmiştir.
Bu çalışmada bütçe ve bütçe hakkı kavramlarına yer verildikten sonra ülkemizde bütçe hakkının gelişim süreci hakkında bilgi verilip, çıkarılan anayasalar ve kanunlar çerçevesinde ne gibi düzenlemeler yapıldığı açıklanmaya çalışılacaktırAnahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyel, R., Baş, H., (2010). Kamu Yönetimi ve Denetimi Bağlamında Sayıştay’ın Anayasal ve Yargısal Konumu, Maliye Dergisi, S.158, s. 374-387Aksoy, Ş., (1994). Kamu Bütçesi, Filiz Kitapevi, İstanbulAvci, M. A., (2014). Çağdaş Yüksek Denetim ve Etkin Türk Sayıştayı, Yetkin Yayınları, AnkaraAvcı, M. A., (2015). Yasamanın Birincil Güçlü Silahı Bütçe Hakkı: Teorik Bir Yaklaşım, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.1, s.69-80Ay, H., (2014). Kamu Maliyesi, Nobel Akademik Yayıncılık, AnkaraBağlı, M. S., (2012). Teorik ve Tarihsel Açıdan Bütçe Hakkı, Yasama Dergisi, S.20, s.39-76, AnkaraBağlı, M. S., (2014). TBMM’nin Bütçe Hakkı Kullanım Durumu: 5018 Sayılı Kanun Sonrası Bütçe Hakkı Kullanımında Etkinlik Düzeyinin Ölçümü, Doktora Tezi, AnkaraBatırel, Ö.F., (1984). Kamu Bütçesi, İstanbulCanbay, T., Gerger, G, Ç., (2012). “Batı’da Bütçe Hakkının Gelişiminin Toplumsal Yapının Değişimi Üzerindeki Etkileri”, Mali Sosyoloji Üzerine Denemeler, (ed. Prof. Dr. A. Kemal Çelebi), Ankara, Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı YayınıÇataloluk, C., (2008). Batı Toplumlarında Toplumsal Yapı Değişimleri ve Bütçe Hakkının Gelişimi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.2, s. 72-94Çiçek, H.G., Dikmen, D., (2014).” Yüksek Denetimin Bağımsızlığı” Türk Sayıştayı Örneği, 29. Türkiye Maliye Sempozyumu, Antalya, 329-350Dileyici, D., Özkıvrak, Ö., (2010). Bütçe Anlayışındaki Değişim Süreci: Denk Bütçe İlkesinin Erozyonu ve Açık Bütçe Politikası, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, C,2, s.33-55Edizdoğan, N., (1995). Kamu Bütçesi, Bursa Erginay, A., (1975). Kamu Maliyesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, AnkaraGürsoy, B., (1980). Kamusal Maliye Bütçe, Ankara
- Mutluer, M. K., Öner, E., ve Kesik, A., ( 2011). Bütçe Hukuku, 3. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul Pehlivan, O., (2002). Kamu Maliyesi, Celepler Matbaacılık, TrabzonSakal, M., (2003). Anayasal Bütçe Reformunun Esasları, Gazi Kitapevi, AnkaraYılmaz, H. H., Biçer, M., (2010). Parlamentonun Bütçe Hakkını Etkin Kullanımının Yeni Bütçe Sistemi Çerçevesinde Değerlendirilmesi, Maliye Dergisi, S. 158, s. 201-225Orhan, O. Z., (1994). Türkiye’de Bütçe ve Maliye Politikaları, İstanbul Ticaret Odası YayınıOrhaner, E., (2007). Kamu Maliyesi, Siyasal Kitapevi, AnkaraÖner, E., (2007). Osmanlı Bütçeleri (1864, 1869, 1877, 1880, 1897) Osmanlı Muvazene Defterleri, T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayını, AnkaraUluatam, Ö., (1997). Kamu Maliyesi, İmaj Yayınevi, AnkaraTaşpınar, S., (2014). Bütçe hakkı ve Sayıştay, Mali Kılavuz Dergisi, S.64Topçu, F.S., (2014). Sultan Abdülaziz Döneminde Yaşanan Mali Bunalım ve Uygulanan Mali Reformlar (1861-1876), Yüksek Lisans Tezi, AnkaraTüğen, K., ( 2013). Devlet Bütçesi, Bassaray Matbaası, İzmirVarcan, N., (1993) Maliye Tarihi, Birlik Ofset Yayıncılık, Eskişehir
- İnternet Kaynaklarıhttp:/www.tdk.gov.tr/tdksozluk.phphttps://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k6771.html
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
26 Ekim 2020
Gönderilme Tarihi
3 Ekim 2019
Kabul Tarihi
13 Temmuz 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 29 Sayı: 3
Cited By
Türkiye’de Bütçe Gider ve Gelir Tahminlerinin Objektif Doğruluk Açısından Değerlendirilmesi
Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38009/ekimad.1139292ULUS DEVLETLERDE BÜTÇE HAKKININ DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ ANLAŞMALARI KAPSAMINDA KISITLANMASI
Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi
https://doi.org/10.58627/dpuiibf.1539629Anayasalara Göre Bütçe Hakkının Sınırları Nasıl Değişmektedir? AB ve OECD Ülkelerinin Analizi
International Journal of Public Finance
https://doi.org/10.30927/ijpf.1506332Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Parlamentonun Etkinliği
İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.25204/iktisad.1517245