Sığır Yetiştiriciliğinde Stressiz ve Güvenli Sığır Yönlendirme

Öz

Hayvan davranışlarına ait bilgiler hayvanlarla çalışmayı kolaylaştıran, stre­si azaltan, hem hayvan hem de hayvanla çalışan kişilerin güvenliğini sağlayan temel noktaları içermektedir. Bir hayvanın "Güvenlik Bölgesi", bir hayvanı çevreleyen alan olup insan dahil olmak üzere potansiyel bir avcı ya da tehditle kuşatıldığında kaçmasına neden olan mesafedir. Hayvancılık işletmelerinde hayvanların bir yerden bir yere götürülmesi gerekiyorsa, öncelikle hayvana ait "Bireysel Güvenlik Bölgesi" (BGB), “denge noktası” ve “kör nokta” terimlerinin anlaşılması gerekir. İşletmenin karlılığı ve sürdürülebilirliği özellikleri, teknolojik alt yapısı, çalışan ve hayvan açısından ergonomik yapı, personelin beceri düzeyi, iş tanımı ve işlerin organizasyonu, uygulamalar ile doğrudan bağlantılıdır. Bir işletmede hayvanlara bakım ve uygulamalar sırasında hayvana yaklaşım şekli kayma, düşme, elektrikli uyarıcı kullanımı, sesliliğin artması gibi belirtilerle değerlendirilebilir. Hayvanla temas kaynaklı yaralanmalar değişen düzeylerde kayıplara neden olmaktadır. Yaralanma sonrası, tedavi masrafları ve iyileşme süreci de etkiyi artırmaktadır. Yapılan çalışmalarda çalışanların tekme, boynuz veya baş gibi darbe alma oranı %67 ile %87 arasındadır. Bu konular dikkate alındığında, hayvansal üretimde stressiz ve güvenli sürü yönetimi için gerekli olan temel bazı bilgilerin derlenmesi faydalı görülmüştür.  

Anahtar Kelimeler

• Stressiz,güvenli,sürü yönetimi

Kaynakça

1. Anonim, 2019. Working the Flight Zone. https://www.hi-hog.com/resources/livestock-handling-tips/working-the-flight-zone/
2. Breuer K, Hemsworth PH, Barnett JL, Matthews LR, Coleman GJ., 2000. Behavioural response to humans and the productivity of commercial dairy cows. ApplAnimBehav Sci. 2000 Mar 1;66(4):273-288.
3. Brison, R.J. & Pickett, C.W. (1992). Nonfatal injuries in 117 eastern Ontario beef and dairy farms: A one-year study. Am J Ind Med, Vol. 21, pp. 623-636
4. Busch Jr HM, Cogbill TH, Landercasper J, 1986. Blunt bovine and equine trauma. J Trauma 1986;26(June (6)):559–60.
5. Conrad L. 1994. The maul of the wild: animal attacks can produce significant trauma. Emerg Med Serv 1994;23(March (3)):71-2. 76.
6. Elkington, J.M. (1990), ‘‘A case-control study of farmwork-related injuries in Olmstead County, Minnesota’’ [Dissertation], The University of Minnesota, Minneapolis
7. Gahan RJ & Johnston BD 1988. Handling Cattle from Farm to Abattoir. Bulletin, NSW Agriculture, Orange Department of Agriculture New South Wales, 1988
8. Göncü, S., Koluman, N., 2019. Çifliklerde hayvanla temas kaynaklı yaralanmalar ve önleme yolları. 1. Uluslararası Erciyes Tarım, Hayvancılık ve Gıda Bilimleri Konferansı'nı (AgAnFoS-2019). 24-27 Nisan 2019.

9. Göncü,S., Türkoğlu, G., Önder, D., Koluman,N.,2017. Risk Factors for Animal Related Injury Among Livestock Farmers. International Conference on Agriculture, Forest, Food Sciences and Technologies (ICAFOF 2017). Cappadocia, Nevsehir, Turkey, May 15 - 17, 2017 sf.111.
10. Grandin, T. 1989. Behavioral Principles of Livestock Handling. Professional Animal Scientist, December, pp. 1-11. Kilgour R., and D.C. Dalton. 1984. Livestock Behaviour, A Practical Guide. Collins Technical Books, Glasgow, United Kingdom.
11. Grandin, T. 1993. Livestock Handling and Transport. 2nd Edition (Ed. T. Grandin), CAB International, Wallingford Oxon, United Kingdom.
12. Grandin, T. 1998. Objective scoring of animal handling and stunning practices at slaughter plants. https://www.grandin.com/references/scoring.ab.html
13. Hediger, Heini (1955). Studies of the psychology and behaviour of captive animals in zoos and circuses. London: Butterworths Scientific Publications. ASIN B0007IXEUS. (German edition: Zirich, Buechergilde Gutenberg, 1954)
14. Hemsworth P.H., Coleman G.J., Barnett J.L., Borg S., 2000. Relationships between human-animal interactions and productivity of commercial dairy cows. J Anim Sci. 2000 Nov;78(11):2821-31.
15. Hubert, D.J., Huhnke, R.L. & Harp, S.L. (2003). Cattle handling safety in working facilities. Available from: http://pods.dasnr.okstate.edu/docushare/dsweb/Get/ Document- 4821/BAE-1738web.pdf
16. Huhnke R.L., Harp S., Corral and Working Facilities for Beef Cattle. http://pods.dasnr.okstate.edu/docushare/dsweb/Get/Document-1998/F-1219web.pdf
17. Langley, R.L. & Hunter, J.L. (2001). Occupational fatalities due to animal-related events. Wilderness Environ Med, Vol. 12, pp. 168-174
18. Lindahl, C., Pinzke, S., Herlin, A., Keeling L.J., 2016. Human-animal interactions and safety during dairy cattle handling—Comparing moving cows to milking and hoof trimming. Journal of Dairy Science, Volume 99, Issue 3, March 2016, Pages 2131–2141
19. Lindsay S, Selvaraj S, Macdonald JW, 2004. Injuries to Scottish farmers while tagging and clipping cattle: a cross-sectional survey. Occup Med (Lond) 2004;54(March (2)):86–91.
20. Murphy, C. G., McGuire, C.M., O’Malley, N., Harrington, P., 2016. Cow-related trauma: A 10-year review of injuries admitted to a single institution. Injury, Int. J. Care Injured 41 (2010) 548–550
21. Nogalski, A., Jankiewicz, L., Cwik, G., Karski, J. &Matuszewski, L. (2007). Animal related injuries treated at the Department of Trauma and Emergency Medicine, Medical University of Lublin. Ann Agric Environ Med, Vol. 14, pp. 57-61
22. Nordstrom, D.L., Layde, P.M., Olson, K.A., Stueland, D.T., Brand, L. &Follen, M.A. (1995). Incidence of farm-work-related acute injury in a defined population. Am J Ind Med, Vol. 28, pp. 551-554
23. Ornehult L, Eriksson A, Bjo¨rnstig U. 1989. Fatalities caused by nonvenomous animals: a ten-year summary from Sweden. Accid Anal Prev 1989;21(August (4)):377–81.
24. Pickett W, Brison RJ, Niezgoda H, Chipman ML., Nonfatal farm injuries in Ontario: a population-based survey.Accid Anal Prev. 1995 Aug;27(4):425-33.
25. Pratt, D.S., Marvel, L., Darrow, D., Stallones, L., May, J. & Jenkin, P. (1992). The dangers of dairy farming: The experience of 600 workers followed for two years. Am J Ind Med, Vol. 21, pp. 637-650
26. Smith, K.L. 2002. Cattle Handling and Working Facilities. https://agnr.osu.edu/sites/agnr/files/imce/pdfs/Beef/CattleFacilities.pdf
27. Sprince NL, Park H, Zwerling C, 2003. Risk factors for animal-related injury among Iowa large-livestock farmers: a case–control study nested in the Agricultural Health Study. J Rural Health 2003;19(Spring (2)):165–73.
28. Wiggins, P., Schenker, M.B., Green, R. & Samuels, S. (1989). Prevalence of hazardous exposures in veterinary practice. Am J Ind Med, Vol. 16, pp. 55-66
29. Zhou, C. &Roseman, J.M. (1994). Agricultural injuries among a population- based sample of farm operators in Alabama. Am J Ind Med, Vol. 25, pp. 385-402