Değerler Eğitimi Etkinlikleri ile Okula Aidiyet Duygusu Arasındaki İlişki

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 58 - 72, 30.04.2025

Sıdıka Başbuğa Ali İhsan Çuhadar , İbrahim Karabatak Hatice Ünlü Emine Atik Fikret Nurettin Kapudere

Öz

Bu çalışma mesleki ve teknik Anadolu liselerinde uygulanan değerler eğitimi etkinliklerinin, öğrencilerin okula aidiyet duygusu üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma deneme modelinde tasarlanmış olup, araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Deney grubu 34, kontrol grubu ise 32 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri her iki grupta da araştırmanın başlangıcında ve sonunda uygulanan “Okula Aidiyet Duygusu Ölçeği” ile toplanmıştır. Veriler SPSS 22 programı kullanılarak deneysel desenlerin veri analizinde kullanılan parametrik testlerden biri olan iki faktörlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda uygulanan değerler eğitimi etkinliklerinin öğrencilerin okula aidiyet duygularında deney grubu lehine anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edilmiştir [F(1,128)=4,267, p<.05, kısmi η2=.032]. Bu çalışmadan elde edilen bulgular okullarda değerler eğitimi ile ilgili yapılan etkinliklerin öğrencilerin okula aidiyet duygularını olumlu yönde güçlendirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Değerler Eğitimi , Değer , Okula Aidiyet Duygusu , Dostluk Değeri , Değer Etkinlikleri

The Relationship Between Values Education Activities and The Psychological Sense of School Membership

Öz

This study was conducted to determine the effects of values ​​education activities implemented in vocational and technical Anatolian high schools on students' sense of belonging to school. The research was designed in an experimental model and a pre-test post-test control group design was used in the research. The experimental group consisted of 34 students and the control group consisted of 32 students. The research data were collected with the "Sense of Belonging to School Scale" applied to both groups at the beginning and end of the research. The data were analyzed with two-factor ANOVA, one of the parametric tests used in data analysis of experimental designs, using the SPSS 22 program. As a result of the analyses, it was determined that the values ​​education activities implemented created a significant difference in students' sense of belonging to school in favor of the experimental group [F(1,128)=4.267, p<.05, partial η2=.032]. The findings obtained from this study show that the activities related to values ​​education in schools positively strengthen students' sense of belonging to school.

Anahtar Kelimeler

Values Education , The Psychological Sense of School Membership , Friendship Value , Value , Value Activities

Kaynakça

• Akbaş, O. (2004). Türk milli eğitim sisteminin duyuşsal amaçlarının ilköğretim II. kademede gerçekleşme derecesinin değerlendirilmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
• Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue/29184/312499
• Aktepe, V. ve Tahiroğlu, M. (2016). Değerler eğitimi yaklaşımları ve etkinlik örnekleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 42, 361-384. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2941
• Aktepe, V. ve Yalçınkaya, E. (2016). Okul ortamında değerler eğitiminin öğrenci görüşlerine göre çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 113-131.
• Alptekin, D. (2011). Toplumsal aidiyet ve gençlik: üniversite gençliğinin aidiyeti üzerine sosyolojik bir araştırma (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
• Anderman, E. M. (2002). School effects on psychological outcomes during adolescence. Journal of Educational Psychology, 94(4), 795-809. doi: 10.1037//0022-0663.94.4.795
• Aranlı, S., Akbulut Yamanoğlu, E., Yamanoğlu, S. ve Yıldırım, E. (2023). Okulda değerler eğitimi. Journal of Social Humanities and Administrative Sciences, 9(64), 2833-2837. Doi:10.29228/JOSHAS.69785
• Arıcı, H. Y., Arıcan, S. ve Üker, H. (2022). İlkokulda alınan değerler eğitiminin ortaokul dönemindeki değer ve davranışlara etkisi: İstanbul örneği. Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 14 (3), 984-1011. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/75092/1128461
• Arıkan, G. (2015). Spor lisesi ve Anadolu lisesi öğrencilerinde okula aidiyet duygusu ve okul yaşam kalitesinin incelenmesi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi örneği (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
• Balak, D. (2017). İlkokul öğrencilerinin duygusal zeka düzeyleri ile akran zorbalığı ve okula aidiyet duyguları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul. Balcı, A. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma (5. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
• Balcı, A. ve Yanpar Yelken, T. (2013). İlköğretim sosyal bilgiler programında yer alan değerler ve değer eğitimi uygulamaları konusunda öğretmen görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 195-213. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59473/854642
• Bozdaş, Ş. (2013). Öğretmenlerin mesleklerine adanmışlık düzeyleri ile değerler eğitimi uygulama düzeyleri arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
• Budak, S. (2009). Psikoloji sözlüğü (5. Baskı). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (7. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Büyüköztürk, Ş. (2023). Deneysel desenler öntest-sontest kontrol grubu desen ve veri analizi (9. Baskı). Ankara: PEGEM Akademi Yayınları.
• Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde veri analizi (2. Baskı). Ankara: PEGEM Akademi Yayınları.
• Canbulat, M., Direkci, B., Çorapçıgil, A., Şimşek, E. E., Asma, B., Tezci, İ. H., ... and Şimşek, B. (2020). The psychometric properties of school belonging scale for primary school students: a validity and reliability study. Elementary Education Online, 19(3), 1422-1438.
• Cemalcilar, Z. (2010). Schools as socialisation contexts: Understanding the impact of school climate factors on students’ sense of school belonging. Applied psychology: An International Review, 59(2), 243-272. doi: 10.1111/j.1464-0597.2009.00389.x
• Cihan, N. (2014). Okullarda değerler eğitimi ve Türkiye'deki uygulamaya bir bakış. Electronic Turkish Studies, 9(2). 429-436.
• Coşkun Keskin, S., Ertürk, İ.B. ve Kocamaz, Z.B. (2019). Değer eğitiminde özdeşim kurma: Hz. Muhammed (SAV) örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 17 (37), 175-218. Doi: 10.34234/ded.502014
• Çengelci, T., Hancı, B. ve Karaduman, H. (2013). Okul ortamında değerler eğitimi konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 33-56. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue/29175/312420
• Çelik, G. (2008). Dostluk ve eğitimi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas. Çuhadar, A.İ. (2021). Lise öğrencilerinin bilgi edinme ve katılım hakları ile okula aidiyet duygusu arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Doğan, A. (2015). Ortaöğretim kurumu öğrencilerinin kural dışı davranış göstermelerinde öğrenim hayatlarını denetleyememe inancı, özsaygı ve okula aidiyet duygularının rolü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.
• Finn, J. D. (1989). Withdrawing from school. Review of Educational Research, 59(2), 117-142.
• Geylan, T. (2015). Ortaöğretim müfredatındaki değerler eğitimi üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
• Goodenow, C. (1993). The psychological sense of school membership among adolescents: Scale development and educational correlates. Psychology in the Schools, 30, 79-90.
• Günalan, N. (2018). Ortaokul öğrencilerinin okul yaşam kalitesini, okula aidiyet duygusunu ve okul iklimini neler etkilemektedir (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
• Gürhan, E. (2017). İlkokullarda uygulanan değerler eğitimi uygulamalarının yönetici ve sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
• İşcan, C.D. (2007). İlköğretim düzeyinde değerler eğitimi programının etkililiği (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
• Kapkın, B., Çalışkan, Z. ve Sağlam, M. (2018). Türkiye’de 1999-2017 yılları arasında değerler eğitimi alanında yapılmış lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 16(35), 183-207. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue/37646/351533
• Kara, B. (2017). İlkokul ve ortaokullarda değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uşak Üniversitesi, Uşak.
• Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi (16. Baskı). Ankara: Nobel Yayınları.
• Kenan, S. (2009). Modern eğitimde kaybolan nokta. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(1), 259-295.
• Kılıç, B. (2023). Ortaokul öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin sosyal ilişkiler, okula aidiyet ve öz yeterlik açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
• Kılıç, C. ve Tonga, Z. (2022). Deneysel araştırmalarda iç geçerlik: psikolojik danışma ve rehberlik alanındaki doktora tezlerinin incelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(3), 2631-2661.
• Merter, M. (2022). Dokuz yüz katlı insan (20. Baskı). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
• Meydan, H. (2014). Okulda değerler eğitiminin yeri ve değerler eğitimi yaklaşımları üzerine bir değerlendirme. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 93-108. https://dergipark.org.tr/tr/pub/beuifd/issue/3453/47056
• Özbek, R. ve Erzen, V. (2023). İlkokullardaki değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 56-75. https://doi.org/10.9779.pauefd.1075291
• Özsoy, S. ve Özsoy, G. (2013). Eğitim araştırmalarında etki büyüklüğü raporlanması. İlköğretim Online, 12(2), 334-346. https://dergipark.org.tr/en/pub/ilkonline/issue/8585/106644
• Sarı, M. (2013). Lise öğrencilerinde okula aidiyet duygusu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1). 147-160.
• Sarı, M. (2015). Adaptation of the psychological sense of school membership scale to Turkish. Global Journal Of Journal Human-Social Science, 7(15), 58-64.
• Selçuk, E. (2016). Okullarda değerler eğitiminin verimliliği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Okan Üniversitesi, İstanbul.
• Tabachnick B.G. and Fidell L.S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson Inc.
• Tahiroğlu, M., Yıldırım, T. ve Çetin, T. (2010). Değer eğitimi yöntemlerine uygun geliştirilen çevre eğitimi etkinliğinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin çevreye ilişkin tutumlarına etkisi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 231-248.
• Taymur, Z. A. (2015). İlkokul öğretmenlerinin değerler eğitimi ve uygulamalarına yönelik görüşleri üzerine nitel bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Zirve Üniversitesi, Gaziantep.
• Tulunay Ateş, Ö. (2017). Türkiye’de değerler eğitimi uygulamalarının öğrencilere kazandırılması istenen olumlu özellikler üzerindeki etkisi. Journal of Values Education, 15(34), 41-60. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue/37287/430469
• Yavuz, D. (2016). Eğitimin değerlerle yeniden tanımlanması. Kafdağı, 1(1), 29-39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kafdagi/issue/49513/633652
• Yazıcı, K. (2006). Değerler Eğitimi’ne genel bir bakış. Türklük Bilimi Araştırmaları, 10(19), 499-522. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/156875
• Yıldırım, S. G. ve Demirel, M. (2019). Türk tarihinde değerler ve değerler eğitimi üzerine bir inceleme. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(1), 92-99. https://dergipark.org.tr/en/pub/ekuad/issue/44939/559445
• Yılmaz, S. (2023). Din ve değerler eğitimi aracı olarak sinemanın etkisi ve gücü. Nisar, 1(2), 173-195. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nisar/issue/77764/1272132
• Yiğittir, S. ve Öcal, A. (2011). Lise tarih öğretmenlerinin değerler ve değerler eğitimi konusundaki görüşleri. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2011(1), 117-124. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kmusekad/issue/10216/125579
• Tan, Ş. (2010). KR-20 ve Cronbach Alfa katsayılarının yanlış kullanımları. Eğitim ve Bilim, 34(152), 101-112. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/595/75
• Twenge, J.M. (2017). İ-Nesli.(O. Gündüz, Çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
• Ulusoy, K. (2010). Değer eğitimi: Davranışçı ve yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanan tarih programlarında değer aktarımı. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 32-51.