Öğretmenler İçin Dönüşümsel Öğrenme Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmada öğretmenlerin mesleki yaşantılarındaki dönüşümsel öğrenme algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçeğin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla iki farklı örneklem grubundan veri elde edilerek analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada açımlayıcı faktör analizi sürecinde 217, doğrulayıcı faktör analizi sürecinde ise 239 öğretmenden veri toplanmıştır. Araştırma kesitsel tarama deseni ile yürütülmüştür. Ölçeğin kapsam ve görünüş geçerliği uzman görüşleriyle incelenmiş, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla da açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda açıklanan varyansın alan yazın için yeterli düzeyde olduğu belirlenmiş; ikilem, eleştirel yansıtma, söylem ve eylem boyutlarından oluşan 27 maddelik dört faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları model uyum indeksi değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Yakınsak ve ıraksak geçerliğe ilişkin kanıt elde etmek adına bileşik güvenirlik (CR), ortalama açıklanan varyans (AVE) ve HTMT oranları incelenmiş ve elde edilen bulgular ölçeğin yakınsak ve ıraksak geçerliğini desteklemiştir. Alt ölçeklerin güvenirliği Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir sınırlar içinde yer aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca madde analizinden elde edilen bulgular, ölçekte yer alan tüm maddelerin ayırt edici olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak geliştirilen ölçeğin, geçerli ve güvenilir ölçümler üreten bir ölçme aracı olduğu belirtilebilir. Araştırma sonucunda geliştirilen ölçeğin, alan yazındaki önemli bir boşluğu doldurarak öğretmenlerin mesleki gelişimine dair eğitim bilimleri literatürüne katkı sağlaması beklenmektedir. Söz konusu ölçme aracının politika yapıcılar ve eğitim yöneticileri tarafından mesleki gelişim stratejilerinin kurgulanması ile hizmet içi eğitimlerin etkililiğinin değerlendirilmesine yardımcı olabileceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dönüşümsel öğrenme
• Ölçek geliştirme
• Mesleki gelişim
• Öğretmenler

Development of the Transformative Learning Scale for Teachers: A Validity and Reliability Study

Öz

This study aimed to develop a valid and reliable scale to measure teachers’ perceptions of transformative learning in their professional lives. Conducted using a cross-sectional survey design, the study collected data from two independent sample groups: 217 teachers for exploratory factor analysis (EFA) and 239 teachers for confirmatory factor analysis (CFA) to test construct validity. Content and face validity were examined through expert review, while construct validity was evaluated using EFA and CFA. The EFA results demonstrated that the explained variance was sufficient for the literature, yielding a 27-item, four-factor structure comprising the dimensions of dilemma, critical reflection, discourse, and action. Confirmatory factor analysis confirmed that the model fit indices were within acceptable ranges. To obtain evidence of convergent and discriminant validity, composite reliability (CR), average variance extracted (AVE), and HTMT ratios were examined, and the findings supported the convergent and discriminant validity of the scale. Subscale reliability was calculated using Cronbach’s alpha internal consistency coefficients, which fell within acceptable limits. Additionally, item analysis revealed that all items demonstrated satisfactory discrimination. Overall, the developed scale is a valid and reliable measurement instrument. It is expected to fill a significant gap in the literature regarding teachers’ professional development. Furthermore, the instrument may assist policymakers and educational administrators in formulating professional development strategies and evaluating the effectiveness of in-service training programs.

Anahtar Kelimeler

• Transformative learning
• Scale development
• Professional development
• Teachers

Kaynakça

1. Akçay, R. C. (2012). Dönüşümsel öğrenme kuramı ve yetişkin eğitiminde dönüşüm. Milli Eğitim Dergisi, 42(196), 5–19.
2. Baumgartner, L. M., Lee, M. Y., Birden, S., & Flowers, D. (2003). Adult learning theory: A primer (Information Series No.392). ERIC Clearinghouse on Adult, Career, and Vocational Education. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED482337.pdf
3. Berthon, P., Ewing, M., & Hah, L. L. (2005). Captivating company: Dimensions of attractiveness in employer branding. International Journal of Advertising, 24(2), 151–172.
4. Brock, S. (2010). Measuring the importance of precursor steps to transformative learning. Adult Education Quarterly, 60, 122–142. https://doi.org/10.1177/0741713609333084
5. Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. Guilford.
6. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (10. baskı). Pegem Akademi.
7. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
8. Byrne, B. M. (1994). Structural equation modeling with EQS and EQS/Windows: Basic concepts, applications, and programming. Lawrence Erlbaum Associates.

9. Carter, P. L., & Nicolaides, A. (2023). Transformative learning: An emotional (r)evolution. New Directions for Adult and Continuing Education, 2023, 25–36. https://doi.org/10.1002/ace.20476
10. Chao, R. Y. (2009, November 6–8). Understanding the adult learners’ motivation and barriers to learning. [Paper presentation]. ESREA Research Network on Adult Educators, Trainers and Their Professional Development Conference: Educating the Adult Educator: Quality Provision and Assessment in Europe, University of Macedonia, Thessaloniki, Greece. https://www.academia.edu/1267765/Understanding_the_Adult_Learners_Motivation_and_Barriers_to_Learning
11. Cheung, G. W., Cooper-Thomas, H. D., Lau, R. S., & Wang, L. C. (2024). Reporting reliability, convergent and discriminant validity with structural equation modeling: A review and best-practice recommendations. Asia Pacific Journal of Management, 41(2), 745–783. https://doi.org/10.1007/s10490-023-09871-y
12. Cochran-Smith, M., & Lytle, S. L. (1999). Relationships of knowledge and practice: Teacher learning in communities. Review of Research in Education, 24(1), 249–305. https://doi.org/10.3102/0091732X024001249
13. Costello, A. B., & Osborne, J. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(7), 1–9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
14. Cox, R. C. (2021). Grounding transformative learning through assessment: TROPOS (Transformative Outcomes and Processes Scale). Journal of Transformative Education, 19(4), 383–399. https://doi.org/10.1177/154134462110451
15. Desimone, L. M. (2009). Improving impact studies of teachers’ professional development: Toward better conceptualizations and measures. Educational Researcher, 38(3), 181–199. https://doi.org/10.3102/0013189X08331140
16. DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications. Sage.
17. Erden, Ş., & Yıldız, A. (2020). Dönüştürücü öğrenme kuramı: Kavramlar, kökenler, eleştiriler. Yetişkin Eğitim Dergisi, 3(4), 97–118.
18. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50.
19. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
20. Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change. Teachers College Press. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis. Cengage Learning.
21. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
22. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
23. Kennedy, A. (2005). Models of Professional Development: A framework for analysis. Journal of In-service Education, 31(2), 235–250. https://doi.org/10.1080/13674580500200277
24. Kılınç, H. H., & Yenen, E. T. (2020). Yetişkin eğitimiyle ilgili yaklaşım ve modeller. M. Güçlü (Ed.), Yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme içinde (s. 66–85). Pegem Akademi.
25. King, K. P. (2009). Handbook of the evolving research of transformative learning. Information Age Publishing.
26. Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press.
27. Kurt, İ. (2000). Yetişkin eğitimi. Nobel.
28. Merriam, S. B. (2009). Yetişkin öğrenme kuramının değişen manzarası. A. Yıldız & M. Uysal (Ed.), Yetişkin eğitimi içinde (s. 105–126). Kalkedon.
29. Merriam, S. B. (2017). Adult learning theory: Evolution and future directions. PAACE Journal of Lifelong Learning, 26, 21–37. https://www.scribd.com/document/470295427/Merriam#google_vignette
30. Mertler, C. A., & Vannatta, R. A. (2005). Advanced and multivaried statistical methods: Practical application and interpretation. McGraw Hill.
31. Mezirow, J. (1981). A critical theory of adult learning and education. Adult Education, 32(1), 3–24.
32. Mezirow, J. (1990a). A transformation theory of adult learning. In P. Kleiber & L. Tisdell (Eds.), Proceedings of the 31st Annual Adult Education Research Conference (pp.141–146). University of Georgia. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED357160.pdf#page=153
33. Mezirow, J. (1990b). How critical reflection triggers transformative learning. In J. Mezirow (Ed.), Fostering critical reflection in adulthood: A guide to transformative and emancipatory learning (pp. 41–51). Jossey-Bass.
34. Mezirow, J. (1992). Transformation theory: Critique and confusion. Adult Education Quarterly, 42(4), 250–252. https://doi.org/10.1177/074171369204200404
35. Mezirow, J. (1994). Understanding transformation theory. Adult Education Quarterly, 44(4), 222–232. https://doi.org/10.1177/074171369404400403
36. Mezirow, J. (1997). Transformative learning: Theory to practice. New Directions for Adult and Continuing Education, (74), 5–12. https://ryanmberg.com/wp-content/uploads/2025/07/EBSCO-FullText-07_13_2025-1.pdf
37. Mezirow, J. (2000). Learning to think like an adult. In J. Mezirow and Associates (Eds.), Learning as transformation: critical perspectives on a theory in progress (pp. 3–33). Jossey-Bass.
38. Mezirow, J. (2003). Epistemology of transformative learning [Unpublished manuscript]. https://cmapspublic.ihmc.us/rid=1LW06CB3L-1R1W965-1Z5Z/Copy%20of%20Mezirow_EpistemologyTLC.pdf
39. Musanti, S. I., & Pence, L. (2010). Collaboration and teacher development: Unpacking resistance, constructing knowledge, and navigating identities. Teacher Education Quarterly, (37), 73–89. https://www.jstor.org/stable/23479299
40. Newman, M. (2012). Calling transformative learning into question. Adult Education Quarterly, 62(1), 36–55. https://doi.org/10.1177/07417136103927
41. OECD (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.
42. Pang, G., Cox, R. C., & Acheson, K. (2023). Assessing transformative learning in international education: Critiques and new directions based on a systematic review of literature. New Directions for Adult and Continuing Education, 2023, 75–89. https://doi.org/10.1002/ace.20480
43. Romano, A. (2018). Transformative learning: A review of the assessment tools. Journal of Transformative Learning, 5(1), 53–70. https://jotl.uco.edu/index.php/jotl/article/view/199 sayfasından erişilmiştir.
44. Sayılan, F. (2009). Jack Mezirow ve dönüştürücü öğrenme kuramı. A. Yıldız & M. Uysal (Ed.), Yetişkin eğitimi içinde (s. 161–175). Kalkedon.
45. Steiger, J. H. (2007). Understanding the limitations of global fit assesment in structural equation modeling. Personality and Individual Differences, 42, 893–898. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.09.017
46. Stuckey, H. L., Taylor, E. W., & Cranton, P. (2013). Developing a survey of transformative learning outcomes and processes. Journal of Transformative Education, 11(4), 211–228. https://doi.org/10.1177/1541344614540335
47. Stuckey, H. L., Peyrot, M., Conway, R., & Taylor, E. W. (2022). A conceptual validation of transformative learning theory. Social Science Quarterly, 103, 1459–1474. https://doi.org/10.1111/ssqu.13205
48. Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49–74.
49. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On ikinci kalkınma planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
50. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf
51. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2021). 20. Millî Eğitim Şûrası kararları. 20144118_Yuzyuze_Egitime_Donuste_180_Gun-sayfalar-104-113_1.pdf
52. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
53. Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve veri analizi: SPSS uygulamaları. Nobel Akademik.
54. Taylor, E. W. (2000). Analyzing research on transformative learning theory. In J. Mezirow and Associates (Eds.), Learning as transformation: Critical perspectives on a theory in progress (pp. 285–328). Jossey-Bass.
55. Taylor, E. W. (2008). Transformative learning theory. New Directions for Adult and Continuing Education, 119, 5–15.
56. Walker, S. L. (2018). Development and validation of an instrument for assessing transformative learning: The transformative learning environments survey (TLES). Journal of Transformative Learning, (5)1, 23–46. https://jotl.uco.edu/index.php/jotl/article/view/200
57. Yıldırım, M., & Yanpar Yelken, T. (2020). The development of transformative learning scale for information and communication technologies. Technology, Knowledge and Learning, 25, 989–1006. https://doi.org/10.1007/s10758-019-09424-7