Working Experiences of Religious Oriented Traditional Healers in Türkiye and Their Assessments on the Mental Health Field and Professionals

Öz

This study aims to examine the perspectives of healers who specialize in jinx hit, evil eye touch, and the recitation of sacred verses or prayers for individuals experiencing mental health issues, and whether they collaborate with mental health experts. Using the qualitative research method, data were collected from 20 healers with depth interviews and observation techniques. The data obtained were analyzed by descriptive analysis in the 2022 Qualitative Data Analysis Program in Maxquda. According to the results of the research; it was determined that the participants are interested in individuals who come for mental and spiritual-based problems and the effects of the spiritual treatment methods they apply and how reversal processes of the applicant’s progress. In addition, it was revealed that the participants generally have a positive attitude to mental health experts. In line with the data obtained as a result of the research, it is thought that spiritual practices can be included in mental health studies. Furthermore, the research reveals that spiritual support services have a historical long history, and today it is an area that developed under the name of "Pastoral Care" and "Pastoral Counseling" in the West and our country. Considering that this clinical-religious consultancy movement includes various segments of our country, it was concluded that the area needs more development and more research. The findings of the research contribute to the studies carried out in the field of mental health by emphasizing the importance of spiritual support services.

Anahtar Kelimeler

• Psychology
• Religion
• Spirituality
• Mental Health
• Psychotherapy.

TÜRKİYE’DE DİNİ YÖNELİMLİ GELENEKSEL ŞİFACILARIN ÇALIŞMA DENEYİMLERİ, RUH SAĞLIĞI ALANINA VE UZMANLARINA YÖNELİK GÖRÜŞLERİ

Öz

Bu çalışma, cin çarpması, nazar değmesi ve okuma konularında uzmanlaşmış şifacıların ruh sağlığı uzmanlarına yönelik bakış açılarını ve ruh sağlığı uzmanlarıyla iş birliği yapıp yapmadıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak derinlemesine mülakat ve gözlem teknikleriyle 20 şifacıdan veri toplanmıştır. Elde edilen veriler Maxqda 2022 Nitel Veri Analiz Programı’nda betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların ruhsal ve manevi temelli sorunlar için gelen bireyler ile ilgilendikleri, uyguladıkları manevi tedavi yöntemlerinin etkilerinin ne olduğu, başvuran kişileri geri takip süreçlerinin nasıl ilerlediği belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların genellikle ruh sağlığı uzmanlarına olumlu bir tutum içinde oldukları ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, ruh sağlığı çalışmalarına manevi uygulamaların dahil edilebileceği düşünülmektedir. Ayrıca, araştırma manevi destek hizmetlerinin tarihsel olarak uzun bir geçmişe sahip olduğunu, günümüzde Batı'da "pastoral care" ve "pastoral counseling" ülkemizde ise manevi rehberlik adı altında gelişen bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Bu klinik-dini danışmanlık hareketinin ülkemizdeki çeşitli kesimleri kapsadığı göz önüne alındığında, alanın daha fazla gelişmeye ihtiyaç duyduğu ve daha fazla araştırmaya gereksinim olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın bulguları, manevi destek hizmetlerinin önemini vurgulayarak ruh sağlığı alanında yapılan çalışmalara katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Psikoloji
• Din
• Maneviyat
• Ruh Sağlığı
• Psikoterapi.

Kaynakça

1. APDER, “Anadolu Psikologlar Derneği.” “Anadolu Terapi Teknikleri, Eski Türk Uygarlıklarında, Osmanlı'da ve Selçuklularda Uygulanan Psikolojik Tedavi Yöntemleri”. Erişim 5 Eylül 2023. https://anadolupsikologlardernegi.org.tr/index.html
2. Aref, Abu Rabia. "The Evil Eye and Cultural Beliefs among the Bedouin Tribes of the Negev, Middle East". Folklore 116/3 (Aralık 2005), 241-254.
3. Apaydın , Halil. "Ruh Sağlığı-Din İlişkisi Araştırmalarına Bir Bakış". Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 10/2 (Nisan 2010), 59-77.
4. Atmaca, Velil. "Hadislerde Geçen Hastalık Adları". Hadis Tetkikleri Dergisi 8/2 (Aralık 2010), 25-67.
5. Baltacı, Ali. "Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme". Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7/1 (Haziran 2018), 231-274.
6. Brink, Hil. "Validity and Reliability in Qualitative Research". Curationis 16/2 (Haziran 1993), 35-38.
7. Brown, Richard. "Why Study the History of Neuroscience?". Frontiers in Behavioral Neuroscience 13 (Mayıs, 2019), 82. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2019.00082
8. Cassandra, Vieten vd. "Spiritual and Religious Competencies for Psychologists". Psychology of Religion and Spirituality 5/3 (Haziran 2013), 129-144. https://doi.org/10.1037/a0032699

9. Canda, Edward-Furman vd. Spiritual Diversity in Social Work Practice: The Heart of Helping. New York: Oxford University Press, 2019.
10. Ceylan, İsa. "Bağımlılıktan Bağlanmaya: Bağımlılığa Dini ve Manevi Yaklaşımlar". Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi 3 (Haziran 2021), 108-129.
11. Corrigan, Patrick vd. "How Adolescents Perceive the Stigma of Mental Illness and Alcohol Abuse". Psychiatric Services 56/5 (Mayıs 2005).
12. Claiborn, Charles - Goodyear, Rodney. "Feedback in Psychotherapy". Journal of Clinical Psychology 61/2 (Aralık 2004), 209-217.
13. Creswell, John. Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing Among Five Approaches. California: Sage Publications, 2007.
14. Çobanoğlu, Abdullah. Halk Arasında Yaşayan Hurafeler Üzerine Alan Araştırması. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Temel İslam Bilimleri, Yüksek Lisans Tezi, 2006.
15. Çıblak, Nilgün. "Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar". Türklük Bilimi Araştırmaları 15 (Temmuz 2004), 103.
16. Deslandes, Christine - Anderson, Joel. "Religion and Prejudice Toward Immigrants and Refugees: A Meta-Analytic Review". The International Journal for the Psychology of Religion 29 (Şubat 2019), 128-145. https://doi.org/10.1080/10508619.2019.1570814
17. Diener, Ed vd. "The Satisfaction with Life Scale". Journal of Personality Assessment 49/1 (Şubat 1985), 71-75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13.
18. Edwards, Stephen David. "Holistic Psychology: A Brief Primer". Journal of Psychology in Africa 23/3 (Mayıs 2014), 531-537. https://doi.org/10.1080/14330237.2013.10820664
19. Erer, Sezer - Atıcı, Elif. "Selçuklu ve Osmanlılarda Müzikle Tedavi Yapılan Hastaneler". Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 36/1 (Mart 2010), 29-31.
20. Finneran, Niall. "Ethiopian Evil Eye Belief and the Magical Symbolism of Iron Working". Folklore 114/3 (Mart 2003), 427-433. https://doi.org/10.1080/0015587032000145414
21. Flick, Uwe. An Introduction to Qualitative Research. New York: Sage Pub, 2014.
22. Grix, Jonathan. The Foundations of Research. London: Palgrave Macmillan, 2010.
23. Garssen, Bert - Pool, Grieteke. "Does Spirituality or Religion Positively Affect Mental Health? Meta-analysis of Longitudinal Studies". International Journal for the Psychology of Religion 31/1 (Şubat 2020), 1-17. https://doi.org/10.1080/10508619.2020.1729570
24. Gür, Durmuş - Soykan, Nazlı. "Anadolu Kültüründe Nazar ve Nazarlıklar: Safranbolu Örneği". Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi 2/3 (Eylül 2013), 117-119. https://doi.org/10.7596/taksad.v2i3.258
25. Gürsu, Orhan. "Nöropsikoloji,Din ve Psikolojik İyi Oluş". Journal of International Social Research 11/61 (Aralık 2017), 502-512. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.3007
26. Harrison, Mayleme. "The Epidemiology of Religious Coping: A Review of Recent Literature". International Review of Psychiatry 13/2 (Ocak 2001), 86-93. https://doi.org/10.1080/09540260120037317
27. Hoheisel, Karl - Klimkeit, Hans. Heil und Heilung in den Religionen. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 1995. İslam Ansiklopedisi. "Cin". 5 Eylül 2023. https://islamansiklopedisi.org.tr/cin
28. Johnson, John - Rowlands, Timothy. In-Depth Interviewing. London: Sage Publications, 2002.
29. Jones, Forrester vd. "Including the ‘Spiritual’ Within Mental Health Care in the UK, from the Experiences of People with Mental Health Problems". Journal of Religion and Health 57/1 (Şubat 20018), 384-407. https://doi.org/10.1007/s10943-017-0502-1
30. Kasapoğlu, Figen. "COVID-19 Salgını Sürecinde Kaygı ile Maneviyat, Psikolojik Sağlamlık ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi". Electronic Turkish Studies 15/4 (Ağustos 2020), 599-614. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44284
31. Kersting, Karen. "Religion and Spirituality in the Treatment Room". American Psychological Association 34/11 (Aralık 2003), 40.
32. Keskin, Yahya Mustafa. "Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri: Elazığ Örneği". Dini Araştırmalar Dergisi 11/32 (Haziran 2008), 191-214.
33. Kim Psikoloji. "Doğulu Çareyi Hoca’da Arıyor". Erişim 5 Eylül 2023. https://www.kimpsikoloji.com/dogulu-careyi-hocada-ariyor/
34. Knaup, Carina vd. "Effect of Feedback of Treatment Outcome in Specialist Mental Healthcare: Meta-Analysis". The British Journal of Psychiatry 195/1 (Temmuz 2009), 15-22. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.108.053967
35. Koenig, Harold vd. "Religious Coping and Health Status in Medically Ill Hospitalized Older Adults". The Journal of Nervous & Mental Disease 186/9 (Eylül 1998), 513-521. https://doi.org/10.1097/00005053-199809000-00001
36. Koenig, Harold. "Religion, Spirituality, and Health: The Research and Clinical Implications". ISRN Psychiatry (Aralık 2012), 33. https://doi.org/10.5402/2012/278730
37. Malas, Elmas Merve. "Ruhsal Bozukluklara Karşı Stigma-Derleme". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 8/1 (Şubat 2019), 1170-1188. https://doi.org/10.33206/mjss.470932
38. Mamacı , Merve. "Ruh Sağlığı Çalışanlarının Çeşitli Değişkenler Açısından Karşılaştırması: Duygusal Emek, Psikolojik Sermaye ve İyi Oluş". OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 17/35 (Mart 2021), 2030-2051. https://doi.org/10.26466/opus.801638
39. Manzakoğlu, Bilgen Tuncer - Berkan, Saliha Türkmenoğlu. "Evil Eye Belief in Turkish Culture: Myth of Evil Eye Bead". The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication 6/2 (Nisan 2016), 193-204. https://doi.org/10.7456/10602100/013
40. Merriam, Sharan. Qualitative Rresearch and Case Study Applications in Education. San Francisco: Jossey-Bass Publishers, 1998.
41. Miller, William - Thoresen, Carl. "Spirituality, Religion, and Health: An Emerging Research Field". American Psychologist 58/1 (Ocak 2003), 24-35. https://doi.org/10.1037/0003-066x.58.1.24
42. Mohr, Wanda. "Spiritual Issues in Psychiatric Care". Perspectives in Psychiatric Care 42/3 (Ağustos 2006), 174-183. https://doi.org/10.1111/j.1744-6163.2006.00076.x
43. Özdemir, Murat. "Nitel Veri Analizi: Sosyal Bilimlerde Yöntembilim Sorunsalı Üzerine Bir Çalışma". Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 11/1 (Mart 2010), 323-343.
44. Özdoğan, Öznur. "İnsanı Anlamaya Yönelik Bir Yaklaşım: Pastoral Psikoloji". Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 47/2 (Ağustos 2006), 127-141. https://doi.org/10.1501/Ilhfak_0000000054
45. Pargament, Kenneth vd. "The Many Methods of Religious Coping: Development and Initial Validation of the RCOPE". Journal of Clinical Psychology 56/4 (Mart 200), 519-543. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4679(200004)56:4<519::AID-JCLP6>3.0.CO;2-1
46. Pargament, Kenneth. Spiritually Integrated Psychotherapy Understanding and Addressing the Sacred. London: The Guilford Press, 2007.
47. Paterson, Charlotte vd. "Psychological Therapy for Inpatients Receiving Acute Mental Health Care: A Systematic Review And Meta-analysis of Controlled Trials". British Journal of Clinical Psychology 57/4 (Nisan 2018), 433-472. https://doi.org/10.1111/bjc.12182
48. Patton, Michael Quinn. How to Use Qualitative Methods in Evaluation. London: Sage Pu blications, 1987.
49. Patton, Michael Quinn. Qualitative Research. New York: John Wiley & Sons, Ltd., 2005.
50. Pearsons, Jacqueline. "Case Formulation-Driven Psychotherapy". Clinical Psychology: Science and Practice 13/2 (Mayıs 2006), 167-170. https://doi.org/10.1111/j.1468-2850.2006.00019.x
51. Polat, Emanullah. Kur'an-ı Kerim'e Göre Ruhi Hastalıklar. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
52. Polat, Emanullah. Kur'an'a Göre Ruhi Hastalıklar. Ankara: Fecr Yayınevi, 2018.
53. Polkinghorne, Donald. "Language and Meaning: Data Collection in Qualitative Research". Journal of Counseling Psychology 52/2 (Nisan 2005), 137-145. https://doi.org/10.1037/0022-0167.52.2.137
54. Puchalski, Christina. "Spirituality and Health: The Art of Compassionate Medicine". British Journal of General Practise 89/1 (Ocak 2014), 806-808. https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000000083
55. Rassool, Hussein. Evil Eye, Jinn Possession, and Mental Health Issues: An Islamic Perspective. Londra: Routledge, 2018.
56. Rego, Francisca - Nunes, Rui. "The Interface Between Psychology and Spirituality in Palliative Care". Journal of Health Psychology 24/3 (Mart 2019), 279-287. https://doi.org/10.1177/135910531666413
57. Richards, Scott - Bergin, Allen. A Spiritual Strategy for Counseling and Psychotherapy. Washington: American Psychological Association, 2005.
58. Sağır, Zeynep. "Kültürleşme, Dini Başa Çıkma ve Yaşam Memnuniyeti: Türkiye’de Yaşayan Yabancı Öğrenciler Üzerine Nicel Bir Araştırma". Kilitbahir 17/5 (Eylül 2020), 5-37. https://doi.org/10.5281/zenodo.4033461
59. Seidman, Irving. Interviewing as qualitative research: A Guide for Researchers in Education and the Social Sciences. New York: Teacher College Press, 1991.
60. Seybold, Kevin - Hill, Peter. "The Role of Religion and Spirituality in Mental and Physical Health". Current Directions in Psychological Science 10/1 (Şubat 2001), 21-24. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00106
61. Slewa-Younan, Shameran vd. "An Evaluation of a Mental Health Literacy Course for Arabic Speaking Religious and Community Leaders in Australia: Effects on Posttraumatic Stress Disorder Related Knowledge, Attitudes and Help-Seeking". International Journal of Mental Health Systems 14/1 (Ağustos 2020). https://doi.org/10.1186/s13033-020-00401-7
62. Stein, Howard. "Envy and the Evil Eye among Slovak-Americans: An Essay in the Psychological Ontogeny of Belief and Ritual". Ethos 2/1 (Ekim 2009), 15-46. https://doi.org/10.1525/eth.1974.2.1.02a00020
63. Şahin, Zuhal Ağılkaya. "Din ve Psikoloji Arasındaki Uçurum Gerçekten Ne Kadar Derin? Psikoterapilerdeki Dini İzler". Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/3 (Aralık 2018), 1607-1632. https://doi.org/10.18505/cuid.466215
64. Şahin, Zuhal Ağılkaya. Psikoloji ve Psikoterapide Din. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2020.
65. Tepper, Leslie vd. "The Prevalence of Religious Coping Among Persons with Persistent Mental Illness". Psychiatric Services 52/5 (Haziran 2001), 660-665. https://doi.org/10.1176/appi.ps.52.5.660
66. Tekin, Hasan Hüseyin. "Nitel Araştırma Yönteminin Bir Veri Toplama Tekniği Olarak Derinlemesine Görüşme". İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi 3/13 (Şubat 2012), 101-116.
67. Toprak, Taha Burak. "Dini Obsesyon ve Kompulsiyonların Psikoterapisinde Kuramlar, İmkanlar, Sınırlılıklar". Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi 1/1 (Ocak 2018), 123-141.
68. Vieten, Cassandra - Lukoff , David. "Spiritual and Religious Competencies in Psychology". American Psychologist 77/1 (Temmuz 2021), 26-38. https://doi.org/10.1037/amp0000821
69. Weathers, Elizabeth. "Spirituality and Health: A Middle Eastern Perspective". Religions MDPI 9/2 (Ocak 2018), 3-17. https://doi.org/10.3390/rel9020033
70. WEBMD, “How Spirituality Affects Mental Health”. Erişim 5 Eylül 2023. https://www.webmd.com/balance/how-spirituality-affects-mental-health
71. Yaden, David Bryce vd. "Meta-Analysis of Religion/Spirituality and Life Satisfaction". Journal of Happiness Studies 23/11 (Ekim 2022), 4147–4163. https://doi.org/10.1007/s10902-022-00558-7
72. Yağar, Fedayi - Dökme, Sema. "Nı̇telı̇ksel Araştırmaların Planlanması: Araştırma Soruları, Örneklem Seçı̇mı̇, Geçerlı̇k Ve Güvenı̇rlı̇k". Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 3/3 (Ekim 2018), 1-9.
73. Yaşar, İdris vd. Eğitimciler İçin Eğitim Rehberi Ruh Sağlığı Modülleri. Eğitimciler İçin Eğitim Rehberi Ruh Sağlığı Modülleri. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları, 2008.
74. Yıldırım, Ali - Şimşek , Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi, 2008.
75. Türkiye Psikiyatri Derneği. "Ruh Sağlığı Sorunları Olanlar Önce Kime Başvurmalı?". Erişim 5 Eylül 2023. https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/7/ruh-sagligi-sorunlari-olanlar-once-kime-basvurmali
76. Zehtab, Samira - Adib-Hajbaghery, Mohsen. "The Importance of Spiritual Care in Nursing". Nursing and Midwifery Studies 3/3 (Eylül 2014).
77. Zohrabi, Mohammad. “Mixed Method Research: Instruments, Validity, Reliability and Reporting Findings”. Theory and Practice in Language Studies 3/2 (Şubat 2013), 254-262. https://doi.org/10.4304/tpls.3.2.254-262