Araştırma Makalesi

Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme

Sayı: 69 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de endüstriyel üretim sektörlerinde çalışan bireylerin iş deneyimleri üzerinde maneviyatın ve dinin etkilerini incelemektedir. Araştırma, maneviyat ve dinin iş doyumu, algılanan örgütsel adalet ve işle ilgili stresle başa çıkma süreçlerindeki rolünü anlamayı amaçlamaktadır. İş doyumunun bütüncül yapısını ortaya koymak üzere tasarlanan daha geniş kapsamlı proje, Keşfedici Sıralı Karma Yöntem desenine dayansa da bu makale yalnızca araştırmanın son aşamasında elde edilen nitel bulgulara odaklanmaktadır. Nitel veri toplama süreci, Sakarya ilinde yer alan bir tekstil fabrikasında farklı mesleki konumlarda çalışan katılımcılarla yürütülmüştür. Sakarya’daki tekstil fabrikası çalışanlarından elde edilen nitel verileri odağa alarak, dini inançlar ve maneviyatın emek süreçlerinin algılanışı, iş deneyimlerinin anlamlandırılması ve ilişkisel dayanma biçimlerinin oluşumunda nasıl bir kaynak ve dayanak noktası hâline geldiğini derinlikli ve bağlamsal bir çerçevede tartışmayı amaçlamaktayız. Araştırma bulguları, dini inançlar ve manevi pratiklerin çalışanların iş ortamını algılama biçimlerinde yapıcı bir rol oynadığını göstermektedir. Katılımcılar; namaz, dua ve toplu ibadet gibi ritüellerin duygusal dengeyi desteklediğini, zorlayıcı çalışma koşullarında psikolojik rahatlama sağladığını ve işin stresine karşı etkili bir başa çıkma mekanizması sunduğunu ifade etmiştir. Bunun yanı sıra dini inançların, özellikle adalet algısını zedeleme potansiyeli taşıyan durumlarda, örgüt içinde güven, hakkaniyet ve dayanışma duygusunu güçlendirdiği görülmektedir. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, dinin koruyucu (tampon) işlevine ilişkindir. Katılımcılar, inançlarının iş stresinin, memnuniyetsizliğin ve çalışma kaynaklı sorunların kişisel ve aile yaşamlarına taşmasını engellediğini belirtmiştir. Bu işlevsel etki yalnızca iş doyumunu yükseltmekle kalmayıp, bireylerin genel yaşam memnuniyetine ve psikolojik iyi oluşuna da anlamlı katkılar sunmaktadır. Genel olarak bu çalışma, maneviyat ve dini pratiklerin özel alanla sınırlı olmadığı; aksine, endüstriyel çalışma ortamlarında çalışanların iyi oluşunu, dayanıklılığını ve örgütsel uyumunu destekleyen önemli sosyal ve psikolojik kaynaklar olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al Smadi, Audai Naji et al. “An Examination of the Mediating Effect of Islamic Work Ethic (IWE) on the Relationship between Job Satisfaction and Job Performance in Arab Work Environment”, International Journal of Cross Cultural Management 23/1 (2023), 59-77. doi:10.1177/14705958221120343.
  2. Alewell, Dorothea et al. “(How) Does Religiousness Impact on Job Satisfaction? Results for Germany”, Journal of Management, Spirituality & Religion 19/1 (2022), 21-44. doi:10.51327/TKJM6011.
  3. Alotaibi, Jazi et al. “Factors that Affect the Job Satisfaction of Saudi Arabian Nurses”, Journal of Nursing Management 24/3 (2016), 275-282. doi:10.1111/jonm.12327.
  4. Ashmos, Donde P. and Dennis Duchon. “Spirituality at Work: A Conceptualization and Measure”, Journal of Management Inquiry 9/2 (2000), 134-145. doi:10.1177/105649260092008.
  5. Balcı Arvas, Fatma. “The Mediator Role of Workplace Spirituality in the Relationship be-tween Religiosity and Job Satisfaction: The Example of Participation Bank Employ-ees”, Journal of Kocatepe Islamic Sciences 6/Özel Sayı (2023), 238-264. doi:10.52637/kiid.1327925.
  6. Baltacı, Ali. “The Relations among Job Satisfaction, Job Stress, Burnout and Turnover In-tentions of Employees of Religious Affairs: A Multi-case Study”, Cumhuriyet Theol-ogy Journal 22/3 (2018), 1509-1536. doi:10.18505/cuid.458233.
  7. Bednarczuk, Michael. “God in the Workplace: Religiosity and Job Satisfaction among US Public Servants”, Journal of Public and Nonprofit Affairs 5/3 (2019), 261-276. doi:10.20899/jpna.5.3.261-276.
  8. Berger, Peter L. The Sacred Canopy: Elements of a Sociological Theory of Religion. New York: Doubleday & Company, 1967.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karşılaştırmalı Dini Araştırmalar, İslam Araştırmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 69

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, S., & Akbulut, S. (2025). Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme. Dini Araştırmalar, 69, 35-74. https://doi.org/10.15745/da.1763747
AMA
1.Yılmaz S, Akbulut S. Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme. Dini Araştırmalar. 2025;(69):35-74. doi:10.15745/da.1763747
Chicago
Yılmaz, Selman, ve Sıdıka Akbulut. 2025. “Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme”. Dini Araştırmalar, sy 69: 35-74. https://doi.org/10.15745/da.1763747.
EndNote
Yılmaz S, Akbulut S (01 Aralık 2025) Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme. Dini Araştırmalar 69 35–74.
IEEE
[1]S. Yılmaz ve S. Akbulut, “Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme”, Dini Araştırmalar, sy 69, ss. 35–74, Ara. 2025, doi: 10.15745/da.1763747.
ISNAD
Yılmaz, Selman - Akbulut, Sıdıka. “Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme”. Dini Araştırmalar. 69 (01 Aralık 2025): 35-74. https://doi.org/10.15745/da.1763747.
JAMA
1.Yılmaz S, Akbulut S. Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme. Dini Araştırmalar. 2025;:35–74.
MLA
Yılmaz, Selman, ve Sıdıka Akbulut. “Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme”. Dini Araştırmalar, sy 69, Aralık 2025, ss. 35-74, doi:10.15745/da.1763747.
Vancouver
1.Selman Yılmaz, Sıdıka Akbulut. Maneviyat ve Dinin İş Tatmini Üzerinde Etkisi: Endüstriyel Ortamlar Üzerine Nitel Bir İnceleme. Dini Araştırmalar. 01 Aralık 2025;(69):35-74. doi:10.15745/da.1763747