Araştırma Makalesi

Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi

Sayı: 69 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi

Öz

Bağımlılık ve maneviyat araştırmaları, birey ve toplum açısından kritik öneme sahip alanları temsil etmektedir. Farklı disiplinlerde yürütülen bağımlılık ve maneviyat araştırmaları mevcut durumun anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Uluslararası literatürde “maneviyat” ve “bağımlılık” anahtar kelimelerini birlikte, bibliyometrik ve tematik analiz çerçevesinde inceleyen araştırma bulunmamaktadır. Araştırmanın bulunmayışı literatürdeki boşluğa işaret etmektedir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu gidermek amacıyla uluslararası literatürde “maneviyat” ve “bağımlılık” anahtar kelimelerini kullanan araştırmaları kendine konu edinmektedir. İfade edilen sebepler çalışmaya önem kazandırmaktadır. Mevcut araştırma sonuçlarını sayısallaştırarak genel bir fikir oluşturmak için kullanılan bibliyometrik analiz aynı zamanda çalışmanın yöntemini oluşturmaktadır. Ayrıca araştırmaların özetlerinden tematik analiz yöntemi ile genel bir fikir oluşturulmaya çalışılmaktadır. “Bağımlılık” ve “maneviyat” anahtar kelimelerini kapsayan araştırmaların eğilimleri, odak noktaları, iki anahtar kelimenin diğer anahtar kelimeler ile ilişkisi ve yıllara göre değişimi, araştırma yöntemleri, bağımlılık türleri ve program modellerinin tespit edilmesi, çalışmanın problem cümlesi olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın kapsamı, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında yayımlanmış araştırmalarla sınırlı olup, elde edilen verilerin çözümlenmesinde bibliyometrik analiz için VOSviewer, kelime bulutu için Voyant Tools ve tematik analizler için Maxqda kullanılmıştır. Bulgular, 2013 yılının bağımlılık ve maneviyat anahtar kelimesine sahip uluslararası yayınların en yoğun yıl olduğunu, araştırmaların büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri merkezli yürütüldüğünü göstermektedir. Araştırmalar Afro-Amerikalılar, Siyah Amerikalılar, Beyaz ve Hispanik Amerikalılar, Kanada, Budist, Erkek- Kadın, HIV, Adsız Alkolikler gibi farklı gruplarla yürütülmektedir. 12 basamak, 3-S, Metadon Bakım, Annenin Umudu, Aklı ve Ruhu Çalışması, Ketamin, Maneviyat Temelli Müdahale gibi farklı program modelleri ile alkol ve uyuşturucu bağımlılığı gibi farklı bağımlılık türleri ile gerçekleştirildiği görülmektedir. Literatürün “maneviyat, tedavi ve iyileşme”, “demografik değişkenler”, “bağımlılık türleri”, “yöntemsel yaklaşımlar”, “program modelleri” ve “bağımlılığın yol açtığı stresle başa çıkmada maneviyatın rolü” gibi temalar etrafında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. “Maneviyat” ve “bağımlılık” anahtar kelimelerinin ilişkisi ile “iyileşme” anahtar kelimesinin görünürlüğü artmaktadır. Maneviyat, bireye anlam sağlamakta ve tedavi sürecine olumlu katkıda bulunmaktadır. “Maneviyat” ve “bağımlılık” anahtar kelimelerinin “iyileşme”, “din”, “dindarlık” anahtar kelimeleri ile yoğun bir ilişki içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, uluslararası literatürde “maneviyat” ve “bağımlılık” anahtar kelimelerini içeren araştırmaları bibliyometrik ve tematik analiz yöntemiyle incelemektedir. Analiz sonucu güncel durumun profili çıkartılmaktadır. Gelecek araştırmaların dijital bağımlılık gibi farklı bağımlılık türleriyle ve farklı program modelleri geliştirilerek yürütülmesi tavsiye edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. “Addiction”. Erişim 28 Eylül 2025. https://onlinelibrary.wiley.com/journal/13600443.
  2. Akça, Emrullah, ve Muhammed Kızılgeçit. “Madde Bağımlılarında Dini /Manevi Programın Psikolojik İyi Oluşa Etkisinin Karma Yöntemle İncelenmesi (Denetimli Serbestlik Örneği)”. Antakiyat 7, sy 2 (2024): 2.
  3. “Alcoholism Treatment Quarterly”. Erişim 28 Eylül 2025. https://www.tandfonline.com/journals/watq20.
  4. Arévalo, Sandra, Guillermo Prado, ve Hortensia Amaro. “Spirituality, Sense of Coherence, and Coping Responses in Women Receiving Treatment for Alcohol and Drug Addiction”. Evaluation and Program Planning 31, sy 1 (2008): 113-23. Scopus. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2007.05.009.
  5. Arnold, Ruth M., S. Kelly Avants, Arthur Margolin, ve David Marcotte. “Patient Attitudes Concerning the Inclusion of Spirituality into Addiction Treatment”. Journal of Substance Abuse Treatment 23, sy 4 (2002): 319-26. Scopus. https://doi.org/10.1016/S0740-5472(02)00282-9.
  6. Arslan, Erdal. “Sosyal Bilim Araştırmalarında VOSviewer ile Bibliyometrik Haritalama ve Örnek bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22, sy Özel Sayı 2 (2022): Özel Sayı 2. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227291.
  7. Arslan, Hammet. “Budizm’in Bağımlılığa Bakışı”. İçinde Bedenimizin İşgalcileri Dinlerin Bağımlılığa Bakışı, editör Süleyman Turan. Okur Akademi, 2019.
  8. Aslancı, Seher. “Araştırma Sorgulamaya Dayalı Öğrenme: Bibliyometrik Bir Analiz”. Scientific Educational Studies 6, sy 1 (2022): 1. https://doi.org/10.31798/ses.1068633.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Araştırmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

7 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 69

Kaynak Göster

APA
Ercan, S. (2025). Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Dini Araştırmalar, 69, 461-497. https://doi.org/10.15745/da.1763778
AMA
1.Ercan S. Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Dini Araştırmalar. 2025;(69):461-497. doi:10.15745/da.1763778
Chicago
Ercan, Soner. 2025. “Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi”. Dini Araştırmalar, sy 69: 461-97. https://doi.org/10.15745/da.1763778.
EndNote
Ercan S (01 Aralık 2025) Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Dini Araştırmalar 69 461–497.
IEEE
[1]S. Ercan, “Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi”, Dini Araştırmalar, sy 69, ss. 461–497, Ara. 2025, doi: 10.15745/da.1763778.
ISNAD
Ercan, Soner. “Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi”. Dini Araştırmalar. 69 (01 Aralık 2025): 461-497. https://doi.org/10.15745/da.1763778.
JAMA
1.Ercan S. Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Dini Araştırmalar. 2025;:461–497.
MLA
Ercan, Soner. “Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi”. Dini Araştırmalar, sy 69, Aralık 2025, ss. 461-97, doi:10.15745/da.1763778.
Vancouver
1.Soner Ercan. Uluslararası Literatürde Bağımlılık ve Maneviyat Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Dini Araştırmalar. 01 Aralık 2025;(69):461-97. doi:10.15745/da.1763778