A Distinctive Hilya (Hilye-i Şerife) In Terms Of Both Design And Text

Öz

Hilya (Hilye-i Şerîfe) denote sheets (levha), where The Prophet Muhammed (sav) is described in writing. Many threnodies, qasides, poetry, mawlid and hilya were written in order to praise beloved Prophet Muhammed (sav) and to present his humanistic and moral properties throughout history. These texts, devoted to Prophet Muhammed (sav), were written in the finest calligraphy of all: “Hüsn-i Hat”.

The first examples of Hilya sheets were most probably written during Ottoman period. The classical design, known today, was first seen in Calligrapher Hâfız Osman’s work of art. The phases undergone until the ultimate form of design, are not yet studied thoroughly. The Hilya, which is claimed to be the first, is indecisive in terms of dating process. 

Owing to the love of The Prophet Muhammed (sav), Ottoman calligraphers wrote Hilya sheets with a passion of divine service. As a result of this love, many different and unique designs were devised and written.

Varieties in the text are observed depending on different designs. Basmala, Hilya text, an Ayah related to the Prophet Muhammed (sav) and names of the four caliphs of Islam are available in the classical design of Hilya sheets.

The printed “Hilye-i Şerîfe”, examined in this study, includes fifty two selected couplets written in Ta’lik letters, from “Hilye-i Hâkânî”, apart from the classical text. “Hilye-i Hâkânî” was written by Hâkânî Mehmed Efendi and it exceeds 710 couplets originally. Consequently, a distinctive “Hilye-i Şerîfe” in terms of both design and text comes into the picture. 

In this study, the differences in the text with respect to the Hilye-i Hâkânî are discussed in the footnotes, besides from the characteristics of the “Hilye-i Şerîfe”.

Anahtar Kelimeler

• Hilya (Hilye-i Şerîfe),Hilye-i Hâkânî,the Prophet Muhammed (sav),Calligrapher Hâfız Osman,Calligrapher I. Derviş Ali,Hâkânî Mehmed Bey

TASARIMI VE METNİYLE FARKLI BİR BASKI HİLYE-İ ŞERÎFE

Öz

Hilye-i Şerîfe, Hz. Peygamber (sav)’in yazı ile anlatıldığı levhalardır. Tarih boyunca Hz. Peygamber’i övmek, insânî ve ahlâkî vasıflarını ortaya koymak için pek çok metin ortaya konulmuştur.

Bugün bilinen klâsik anlamdaki levha Hilye tasarımı ilk defa Hattat Hâfız Osman’da görülmüştür. Fakat Hilye-i Şerîfe levhasının bu tasarımı alana kadar geçirdiği safhalar henüz tam olarak ortaya konulmuş değildir.

Hilye-i Şerîfe’lerin farklı tasarımlarına bağlı olarak, ana hilye metni dışında farklılıklara da rastlanmaktadır. Klâsik Hilye-i Şerîfe levhalarında Besmele, Hilye metni, Hz. Peygamber (sav) ile ilgili bir Âyet-i kerîme ile dört halîfenin isimleri bulunmaktadır. Bu klâsik tertibin dışında çok farklı metinlerle Hilye-i Şerîfe levhalarını görmekteyiz. 

  Makale konusu ettiğimiz baskı Hilye-i Şerife’de de klâsik hilye metni dışında Hâkânî Mehmed Efendi tarafından kaleme alınan ve aslı 710 beyti aşan Hilye-i Hâkânî’den elli iki seçme beyit Ta’lik hurûfât ile dizilmiştir. Böylece ortaya tasarımı ve metni ile farklı bir Hilye-i Şerîfe çıkmıştır. Bu Hilye-i Şerîfe levhası’nda da dört halîfenin isimleri ve Hz. Peygamber (sav) ilgili âyet (Enbiyâ Suresi 107) bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hilye-i Şerîfe,Hilye-i Hâkânî,Hz. Peygamber (sav),Hattat Hâfız Osman,Hattat I. Derviş Ali,Hâkânî Mehmed Bey

Kaynakça

1. • ATALAY, Mehmet (1991a). “Hâkânî ve Hilye’si (I)”, Fırat Üniversitesi Dergisi Sosyal Bilimler, 5/I: 29-49.
2. • ATALAY, Mehmet (1991). “Hâkânî ve Hilye’si (II)”, Fırat Üniversitesi Dergisi Sosyal Bilimler, 5/II: 33-58.
3. • BERK, Süleyman (2001). “Bir Hilye-i Hakâni”, AD Art Dekor, S. 97: 94- 95.
4. • BERK, Süleyman (2003). Hattat Mustafa Râkım Efendi, İstanbul, Kaynak Yayınları.
5. • Çığ, Kemal (1949). Hattat Hâfız Osman Efendi, İstanbul, Uzman Laboratuvarı.
6. • ERDOĞAN, Mehtap (2013). Türk Edebiyatında Manzum Hilyeler. İstanbul, Kitabevi.
7. • HÂKÂNÎ, Mehmed b. Abdülcelîl (1292). Hilye-i Hâkânî. İstanbul, İmâmecizâde Mehmed Emin Bey Matbaası.
8. • HÂKÂNÎ, Mehmed b. Abdülcelîl (1848/1264). Hilye-i Hâkânî, İstanbul, Matbaa-i Âmire.

9. • HÂKÂNÎ, Mehmed b. Abdülcelîl (1307). Hilye-i Hâkânî, İstanbul, Mahmud Bey Matbaası.
10. • HÂKÂNÎ, Mehmed b. Abdülcelîl (1317). Hilye-i Hâkânî, İstanbul, Şirket-i Sahafiye-i Osmâniye Matbaası.
11. • KARAHAN, Abdülkadir (1992). Hakani Mehmed Bey’in Hilye-i Şerife’si. İstanbul, Sabah Gazetesi Yayını.
12. • KARAMAN, Hayreddin (2008). Hilye, İstanbul, Ufuk Kitapları.
13. • PALA, İskender (1991). Hilye-i Saadet. Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı.
14. • PALA, İskender (1997). “Hilye-i Saadet’in Caizesi”, Türk Edebiyatı, S. 279: 78- 81.
15. • UZUN, Mustafa (1997). “Hâkânî Mehmed Bey”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, c. XV: 166- 168.
16. • UZUN, Mustafa (1998). “Hilye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı, c. XVIII: 44- 47.
17. • YARDIM, Ali (1997). Peygamberimizin Şemâili. İstanbul, Damla Yayınları.