el-Kıraat ve Eseruha fi't-Tefsir ve'l-Ahkam

Öz

In this paper, the treatise titled "el-Kırâât ve Eseruhâ fi’t-Tefsîr ve’l-Ahkâm" by Ömer b. Sâlim Bâzmûl, which was written within the framework of the relationship between qira'at (Qur'an recitation) – interpretation in the recent tradition of tafseer (interpretation of the Qur’an) - qira'at, will be discussed in the context of qira'at issues and the impact of different qira'ats on the interpretation of the verses. This study comprises of two main sections: the science of Qira'at around its history and issues, and the impact of Qira'ats on the comprehension of the Qur'an. In this context, the treatise poses an authenticity in terms of organizing and compiling the accumulation of qira'at that are under various titles in books of qira'at, tafseer, sciences of the Qur'an (ulûmu’l-Kur’ân), "me‘âni’l-Qur’ân" (art of grandiloquence in the Qur'an), and syntax in its first section. Furthermore, by contributing to the field, it facilitates the researchers’ access to the targeted information. The treatise includes qira'at / qira'at issues and the history of qira'at, covering almost the entire first volume. The second section investigates the impact of qira'at on the interpretation of the verses within the context of qira'at and interpretation. Although the title of the treatise includes the impact of qira'ats on the interpretation of verses of judgements, the content addresses the effects of the qira'ats on verses from various aspects through a broad perspective. The main objective of this paper is to investigate the impact of qira'ats on the verses, including those pertaining to legal judgements, in accordance with the treatise. Furthermore, reflecting the conformity of the preferred qira'ats of the study with authentic qira'ats is among the objectives of this research.

Anahtar Kelimeler

• kıraat
• Kur'an
• Tefsir
• el-Kıraat ve Eseruha fi't-Tefsir ve'l-Ahkam

Ömer B. Sâlim Bâzmûl’un El-Kırâât Ve Eseruhâ Fi’t-Tefsîr Ve’l-Ahkâm İsimli Eseri Bağlamında Kırâat-Yorum İlişkisi

Öz

Bu makalede, son dönem tefsîr-kırâat geleneğinde kırâat-yorum ilişkisi çerçevesinde kaleme alınan Ömer b. Sâlim Bâzmûl’un el-Kırâât ve eseruhâ fi’t-tefsîr ve’l-ahkâm isimli eseri, kırâat meseleleri ve kırâat farklılıklarının âyetlerin yorumuna etkisi bağlamında ele alınacaktır. Bu çalışma; tarihi ve meseleleri etrafında kırâat ilmi ile kırâatlerin Kur’ân’ı anlamaya etkisi şeklinde iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu çerçevede eser, ilk bölümde kırâât, tefsîr, ulûmu’l-Kur’ân, me‘âni’l-Kur’ân ve nahiv kitaplarında muhtelif başlıklar altında yer alan kırâât birikiminin düzenlenip bir araya getirilmesi itibariyle orijinallik arz etmektedir. Ayrıca alana katkı sağlayarak araştırmacıların hedeflenen bilgiye ulaşımını kolaylaştırmaktadır. Eserde birinci cildin neredeyse tamamını kapsayacak şekilde kırâat/kırâat meseleleri ve kırâat tarihine yer verilmektedir. İkinci bölümde ise kırâat-yorum bağlamında kırâatin ayetlerin yorumuna etkisi incelenmektedir. Eserin isminde kırâatlerin ahkâm âyetlerinin tefsirine tesiri yer almış olsa da kitabın muhtevâsında kırâatlerin birçok boyutuyla âyetlere etkisi geniş bir perspektifle ele alınmaktadır. Esere bağlı olarak bu makalede kırâatlerin ahkâm âyetleri de dâhil olmak üzere âyetlere tesirinin incelenmesi çalışmanın ana hedefidir. Ayrıca çalışmada tevcîhte bulunulan kırâatlerin sahih kırâatlere uygunluğunun yansıtılması da araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kırâat
• Kur’ân
• Tefsîr
• el-Kırâât ve eseruhâ fi’t-tefsîr ve’l-ahkâm
• Muhammed b. Ömer b. Sâlim Bâzmûl

The relationship between Qira'at (Qur'an recitation) and Interpretation in the context of the treatise titled "el-Kırâât ve Eseruhâ fi’t-Tefsîr ve’l-Ahkâm" by Ömer b. Sâlim Bâzmûl

Abstract

In this paper, the treatise titled "el-Kırâât ve Eseruhâ fi’t-Tefsîr ve’l-Ahkâm" by Ömer b. Sâlim Bâzmûl, which was written within the framework of the relationship between qira'at (Qur'an recitation) – interpretation in the recent tradition of tafseer (interpretation of the Qur’an) - qira'at, will be discussed in the context of qira'at issues and the impact of different qira'ats on the interpretation of the verses. This study comprises of two main sections: the science of Qira'at around its history and issues, and the impact of Qira'ats on the comprehension of the Qur'an. In this context, the treatise poses an authenticity in terms of organizing and compiling the accumulation of qira'at that are under various titles in books of qira'at, tafseer, sciences of the Qur'an (ulûmu’l-Kur’ân), "me‘âni’l-Qur’ân" (art of grandiloquence in the Qur'an), and syntax in its first section. Furthermore, by contributing to the field, it facilitates the researchers’ access to the targeted information. The treatise includes qira'at / qira'at issues and the history of qira'at, covering almost the entire first volume. The second section investigates the impact of qira'at on the interpretation of the verses within the context of qira'at and interpretation. Although the title of the treatise includes the impact of qira'ats on the interpretation of verses of judgements, the content addresses the effects of the qira'ats on verses from various aspects through a broad perspective. The main objective of this paper is to investigate the impact of qira'ats on the verses, including those pertaining to legal judgements, in accordance with the treatise. Furthermore, reflecting the conformity of the preferred qira'ats of the study with authentic qira'ats is among the objectives of this research.

Keywords

• Qira’at
• Qur’an
• Tafseer
• el-Kırâât ve eseruhâ fi’t-tefsîr ve’l-ahkâm
• Muhammed b. Ömer b. Sâlim Bâzmûl

Kaynakça

1. Altıkulaç, Tayyar. “Nâfi‘ b. Abdurrahmân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2022, 32/287- 289.
2. Altıkulaç, Tayyar. “Ya‘kûb el-Hadramî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2022, 43/282-284.
3. Bâzmûl, Muhammed b. Ömer b. Sâlim. el-Kırâât ve eseruhâ fi’t-tefsîr ve’l-ahkâm. Cezâir: Dâru’l-Mîrâsi’n- Nebevî, 2015.
4. Bâzmûl, Muhammed b. Ömer b. Sâlim. Nafile Namazlar. trc. Seyfullah Erdoğmuş. İstanbul: Polen Yayınları, 2006.
5. Beğâvî, Ebû Muhammed Hüseyin b. Mesûd. Me‘âlimu’t-tenzîl fî tefsîri’l-Kur’ân. Dâru’l-marife, 1987.
6. Birışık, Abdulhamid. “Kırâat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2022, 25/425-432.
7. Danacı, Sibel. Vehbe ez-Zühaylî’nin et-Tefsîru’l-Münîr Adlı Tefsirinde Manaya Etki Eden Kırâat Vecihleri ve Değerlendirilmesi. Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
8. Dânî, Ebû Amr Osmân b. Sâid b. Osmân. Câmi‘u’l- beyân fi’l-kırââti’s-seb‘. Ankara: TDV Yayınları, 1999.

9. Dânî, Ebû Amr Osmân b. Sâid b. Osmân. et-Teysîr fi’l-kırââti’s-seb‘. Kâhire: Mektebetü’s-Sahâbe, 2008.
10. Dimyâtî, Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Abdilganî. İthâfu fuzalâi’l-beşer fi’l-kırââti’l-erba‘ate ‘aşer. Kâhire: Mektebetü’l-Meymeniyye, 1317.
11. Dûrî, Ebû Ömer Hafs b. Ömer. Kırââtu’n-Nebî. İstanbul: 1993.
12. Ebû ‘Ubeyde, Ma‘mer b. el-Müsennâ et-Teymî. Mecâzu’l-Kur’ân. Kâhire, b.y, 1961.
13. Endülüsî, Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf b. Alî b. Yûsuf b. Hayyân. el-Bahru’l-muhît. y.y.: Dâru’l-Fikr, 1983.
14. Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Ziyâd b. Abdillâh. Me‘âni’l-Kur’ân. Beyrût: Âlemü’l-Kütüb, 1983. https://www.bazmool.net/Home/Bio, Erişim 15 Şubat 2024.
15. İbn Atıyye, Abdülhak b. Gâlib. el-Muharraru’l-vecîz fî tefsîri’l-kitâbi’l-‘azîz. Beyrût: Dâru’l-kütübi’l-‘ilmiyye, 2001.
16. İbn Cinnî, Ebü’l-Feth Osmân. el-Muhteseb fî tebyîni vücûhi şevâzzi’l-kırâât ve’l-îzâh ‘anhâ. Dımaşk: Dâru’l- Ğavsânî 2018.
17. İbn Cuzeyy, Ebü’l-Kâsım Muhammed b. Ahmed. et-Teshîl li ‘ulûmi’t-tenzîl. Beyrût: Mektebetü’l-‘Arabiyye, 2010.
18. İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed. Lisânü’l-‘Arab. Beyrût: Dâru Sâdır, t.y.
19. İbn Mücâhid, Ebû Bekr Ahmed b. Mûsâ b. el-Abbâs et-Temîmî. Kitâbu’s-seb‘a fi’l-kırâât. Kâhire: Dâru’l-Meârif, 1400h.
20. İbnu’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed. Zâdu’l-mesîr fî ‘ilmi’t-tefsîr. Beyrût: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1987.
21. İbnü’l-Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed. Müncidü’l-mukriîn ve mürşidü’t-tâlibîn. Beyrût: Dâru’l- Kütübi’l-İlmiyye, 1980.
22. Kâdî Abdülcebbâr, Ebü’l-Hasen Abdülcebbâr b. Ahmed. el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-‘adl. Kâhire: Dâru’l- Mısrıyye, 1963.
23. Kâdî, Abdulfettâh. el-Budûruz-zâhire fi’l-kırâati’l ‘aşera el-mütevâtira min tarîyki’ş-Şâtibiyyetî ve’d-durâ. Beyrût: Dâru’l-Kûttabi’l-Arabî, 2008.
24. Kallek, Cengiz. “Miskin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2022, 30/183-184.
25. Kazvînî, Ebu’l-Meâlî Celâlüddîn el-Hâtib Muhammed b. Abdirrahmân b. Ömer b. Ahmed. Telhîsu’l-Miftâh. Dersaâdet: Cemal Efendi Matbaası, 1306h.
26. Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmi‘ li ahkâmi’l-Kur’ân. Riyad: Dâru Âlemi’l-Kütüb, 2003.
27. Mekkî, Ebû Muhammed b. Ebî Tâlib. el-Keşf ‘an vucûhi’l-kırâati’s-seb ve ‘ilelihâ ve hicecihâ. Beyrût: Müessesetü’r-risâle, 1984.
28. Nehhâs, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. İsmâîl. İ‘râbu’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru’l-kütübi’l-‘ilmiyye, t.y.
29. Nehhâs, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. İsmâîl. Me‘âni’l-Kur’ân. Mekke: İhyâu’t-Turâsi’l-İslâmî, 1988.
30. Nîsâbûrî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed Vâhîdî. el-Vasît fî tefsîri’l-Kur’âni’l-Mecîd. Beyrût: Dâru’l- kütübi’l-‘ilmiyye, 1994.
31. Râgıb el-Isfehânî, Ebu’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed b. el-Mufaddal. Müfredâtü elfâzi’l-Kur’ân. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 2011.
32. Râzî, Ebû Abdillah Fahruddîn b. Hüseyin. Mefâtîhu’l-gayb. Beyrût: Dâru’l-kütübi’l-‘ilmiyye, 2013.
33. Sa‘lebî, Ebû İshâk Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm. el-Keşf ve’l-beyân ‘an tefsîri’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru’l- Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
34. Serahsî, Ebû Bekr Şemsüleimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsût. Kâhire: Matbaatü’s-Saâde, 1331h..
35. Şevkânî, Ebû Abdillâh Kâdi Muhammed b. Ali b. Muhammed. Fethu’l-Kadîr el-câmi‘ beyne fenneyi’r-rivâye ve’d-dirâye min ‘ilmi’t-tefsîr. Beyrût: Dâru’l-marife, 2007.
36. Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd. Câmi‘u’l-beyân ‘an te’vîli âyi’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru’l-Mârife, 1986.
37. Ünal, Mehmet. Kur’ân’ın Anlaşılmasında Kıraat Farklılıklarının Rolü. Ankara: Fecr Yayınları, 2005.
38. Yücel, Ahmet. “Muztarib”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları, 2022, 31/422.
39. Zeccâc, Ebû İshâk İbrâhîm b. es-Seri b. Sehl. Me‘âni’l-Kur’ân ve i‘râbuh. Beyrût: Âlemu’l-Kütüb, 1988.
40. Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer. el-Keşşâf ‘an hakâiki gavâmizi't- tenzîl ve uyûni'l-ekâvîl fî vucûhi't-te'vîl. Beyrût: Dâru’l-İhyâ, 1997.
41. Zuhaylî, Vehbe. et-Tefsîru’l-vecîz. Dımeşk: Dâru’l-fikr, 1996.
42. Zürkânî, Muhammed Abdülazîm. Menâhilü’l-irfân. Beyrût: Dâru’l-kitâbi’l-Arabî, 1995.