Araştırma Makalesi

Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme

Cilt: 26 Sayı: 1 28 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Ebû Saîd el-Umânî’nin (öl. 500/1106’dan sonra) vakf ve ibtidâ literatürüne dair kaleme aldığı el-Mürşid adlı eserini merkeze alarak, onun kavramsal ve metodolojik katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, ilk olarak Umânî’nin ilmî kişiliği, yetiştiği çevre ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra, el-Mürşid eserinde yer alan vakf türleri, örnekler yardımıyla detaylıca analiz edilmiştir. Çalışma, Umânî’nin vakf taksimatını oluştururken Ebû Hâtim es-Sicistânî’den (öl. 255/869) önemli ölçüde etkilendiğini, bununla birlikte bazı meselelerde onun görüşlerini eleştirel bir değerlendirmeye tâbi tuttuğunu ortaya koymaktadır. Müellifin vakf türlerini hiyerarşik biçimde derecelendirmesi ve vakf-ı hasen’i vakf-ı kâfî’den önce zikredip vakf-ı hasen’i neredeyse vakf-ı tâm ile eşdeğerde tutarak klasik tasniften farklı bir yaklaşım ortaya koyması, eserin literatürdeki önemini ve özgünlüğünü artıran temel unsurlardır. Çalışma, Umânî’nin vakf-ibtidâ alanındaki yerinin, Secâvendî (öl. 560/1165) gibi sonraki müellifler üzerindeki muhtemel etkisi dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu araştırma, Umânî’nin görüşlerini mukayeseli bir perspektifle sunarak vakf-ibtidâ çalışmalarına yenilikçi bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aklan, Kenan. İbâzıyye’de Kıraat Tasavvuru. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
  2. Dânî, Ebû Amr Osmân b. Saîd b. Osmân. el-Müktefâ fi’l-vakf ve’l-ibtidâ. thk. Muhyiddîn Abdurrahman Ramazân. Amman: Dâru Ammar, 2001.
  3. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen-i Ebû Dâvûd. thk. Şuayb el-Arnaût - Muhammed Kâmil Karabelli. Dımaşk: Dârü’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 2009.
  4. Ebû Ya‘lâ el-Mevsılî, Ahmed b. Alî b. el-Müsennâ et-Temîmî. Müsnedü Ebî Yaʿlâ. thk. Hüseyn Selîm Esed. 13 Cilt. Dımaşk: Dârü’l-Me’mûn, 1984.
  5. Enderâbî, Ebû Abdillâh Ahmed b. Ebî Ömer. el-Îzâh fi’l-kırâ’ât. thk. Mennâ Adnan Ganî, 2002.
  6. Eşmûnî, Ahmed b. Muhammed b. Abdülkerîm. Menârü’l-hüdâ fî beyâni’l-vakf ve’l-ibtidâ. Mısır: Şirketü Mektebeti ve Matbaati Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1973.
  7. Fırat, Yavuz. Tecvîd ve Kıraat İlmi Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Hacıveyiszade İlim ve Kültür Vakfı Yayınları, 2018.
  8. Hamed, Gânim Kaddûrî. Kural ve Gerekçeleriyle Mufassal Tecvîd. çev. Mehmet Emin Maşalı vd. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2024.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

27 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

27 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aklan, K. (2026). Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(1), 433-467. https://doi.org/10.33415/daad.1707537
AMA
1.Aklan K. Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme. daad. 2026;26(1):433-467. doi:10.33415/daad.1707537
Chicago
Aklan, Kenan. 2026. “Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (1): 433-67. https://doi.org/10.33415/daad.1707537.
EndNote
Aklan K (01 Mart 2026) Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 1 433–467.
IEEE
[1]K. Aklan, “Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme”, daad, c. 26, sy 1, ss. 433–467, Mar. 2026, doi: 10.33415/daad.1707537.
ISNAD
Aklan, Kenan. “Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/1 (01 Mart 2026): 433-467. https://doi.org/10.33415/daad.1707537.
JAMA
1.Aklan K. Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme. daad. 2026;26:433–467.
MLA
Aklan, Kenan. “Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, c. 26, sy 1, Mart 2026, ss. 433-67, doi:10.33415/daad.1707537.
Vancouver
1.Kenan Aklan. Umânî’nin Vakf ve İbtidâ İlmine Katkısı: el-Mürşid Örneğinde Kavramsal ve Metodolojik Bir İnceleme. daad. 01 Mart 2026;26(1):433-67. doi:10.33415/daad.1707537