Analysis of the Representation of Akhism in the Character of Nusret in the Series Ekmek Teknesi

Öz

The purpose of this study is to analyze the elements related to Akhism in the character of Nusret from the series Ekmek Teknesi using the representational methods of the Cultural Studies school. Nusret embodies many aspects of Islam, Sufism, and Akhism. The emphasis placed on his praying and fasting in the first episodes of the series is noteworthy. In this respect, he is one of the first characters in a scripted Turkish series to have a clear religious emphasis. In previous series, figures who prayed were usually portrayed as bigots. Pious and virtuous figures, on the other hand, have appeared in series not for their worship but as people who speak mystical and wise words. Nusret is one of the first scripted Turkish series characters to both worship and possess wisdom. This approach has set an example for subsequent series. Nusret's sufi and artisan nature arouses curiosity about his connection to Akhism. He possesses many virtues mentioned in the futuwwa manuals and found in the Akhis, such as generosity, honesty, attention to quality standards, and compassion in apprentice training. In addition to these, the series makes more explicit references to Akhism through Nusret. A modern version of the apprentice acceptance ceremony in Akhism is performed in the series, and the story of the Akhism-derived expression “pabucu dama atılmak” (to throw one's shoes on the roof) is featured as a scene in the series. All of this provides an opportunity to interpret Nusret as a modern Akhi sheikh. All of these elements will be examined using two methods defined by the Cultural Studies school. The first is the semiotic method inspired by Ferdinand de Saussure, and the second is discourse analysis based on Michel Foucault. When Nusret's character is examined using the first method, it becomes clear that he carries many elements of Akhism into his life. These are based on his attitudes and discourse rather than on his outward appearance, such as his clothing. Examples of this include Nusret's constant humility, his raising his voice only as a last resort, and his compassionate gaze. He also demonstrates his professional sensitivity through his behavior. He never throws the bread he takes from the oven too high, nor does he place it so low that it gets dusty. When Nusret's language is examined using discourse analysis, the aforementioned attitudes are seen to have been transformed into discourse. Significantly, he addresses even those who are hostile to him as “my child” and uses supportive language even when the other person pushes him to the limit, without showing the slightest sign of regret. Nusret also stands out with his discourse on professional sensitivity. The most important aspect of his profession to him is morality. His sensitivity is demonstrated by his not speaking out about his apprentice's violations regarding money-making, but by seriously warning him about his mistakes concerning morality. Stuart Hall, one of the important figures of the Cultural Studies school, conceptualized the process from meaning to representation as representation systems. The first of the two systems establishes a connection between things and concept maps, while the second attempts to understand the process by which concepts and language interact. Looking at the character of Nusret through the first representation system, his process from things to concepts carries a sufi weight. For example, money is a means for him to support his family lawfully and to be generous. The priority of tradesmen should not be to make money, but to serve the public. These themes are also addressed in the futuwwa literature created by the Akhis. When the second representational system is considered, it becomes evident that Nusret reflects these concepts in a manner befitting his Sufi character. He conveys all the virtues mentioned through action rather than words.

Anahtar Kelimeler

• Islamic History
• Sufism and Akhism
• Cultural Studies
• Semiotic Analysis
• Discourse Analysis
• Turkish Series

Ekmek Teknesi Dizisindeki Nusret Karakterinde Ahîlik Temsilinin Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Ekmek Teknesi dizisindeki Nusret karakterinin taşıdığı Ahîliğe dair değerleri, Kültürel Çalışmalar ekolünün temsil yöntemiyle analiz etmektir. Nusret İslâm’ın bir yorumu olan tasavvuf ve Ahîliğin birçok unsurunu üzerinde taşıyan bir karakterdir. Bu yönüyle, senaryolu bir Türk dizisinde dinî göstergelerin açıkça yer aldığı ilk kurgu karakterlerden olma özelliğine sahiptir. Bu unsurlar, Kültürel Çalışmalar ekolünce belirlenmiş iki yöntemle incelenecektir. İlki Ferdinand de Saussure’den hareketle geliştirilen göstergebilimsel yöntem, ikincisi ise Michel Foucault’un öncülüğünde oluşturulmuş söylem analizidir. Bu analizler aracılığıyla Nusret karakteri, modern bir Ahî şeyhi olarak okunmuştur. Bu karakter aracılığıyla icrâ edilen din temsili, günümüz senaryolu Türk dizilerine örneklik teşkil edebilecek özelliklere sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• İslam Tarihi
• Tasavvuf ve Ahîlik
• Kültürel Çalışmalar
• Göstergebilimsel Analiz
• Söylem Analizi
• Türk Dizisi

Kaynakça

1. Acar, Ali. “Toplam Kalite Anlayışında Ahilik İş Ahlakının İncelenmesi”. V. Uluslararası Ahilik Sempozyumu. 1/72-83. Kırşehir: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, 2019.
2. Aydos, Sibel Serpil. “Türkiye’deki Politik Kutuplaşmanın Kızıl Goncalar Dizisinde Temsili”, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 12/41 (Aralık 2024), 434-460.
3. Aytekin, Ebubekir. Tarihten Günümüze Fütüvvet ve Ahîlik. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2018.
4. Barthes, Roland. Çağdaş Söylenler. çev. Tahsin Yücel. İstanbul: Metis Yayınları, 1996.
5. Berg, Miriam. Turkish Drama Serials: The Importance and Influence of a Globally Popular Television Phenomenon. Exeter: University of Exeter Press, 2023.
6. Burgâzî, Yahyâ b. Halîl el-. Fütüvvetnâme: Fütüvvet Kardeşliğinin Esasları. sad. Mehmet Can Yalçın. İstanbul: İBER Yayınları, 2023.
7. Çalışkan, Yaşar. Ahîlik Kitabı: Ahîlik Teşkilâtı, Tarihçesi, Bir Fütüvvetname Metni. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2020.
8. Çelenk, Sevilay. “Aşk-ı Memnu’dan Aşk-ı Memnu’ya Yerli Dizi Serüvenimiz”. Birikim Dergisi 256/257 (Ağustos/Eylül 2010), 18-27.

9. Çevik, Senem B. “Turkish historical television series: public broadcasting of neo-Ottoman illusions”. Southeast European and Black Sea Studies 2/19 (2019), 227-242.
10. Dijk, Teun A. van. “Critical Discourse Analysis”. The Handbook of Discourse Analysis. ed. Deborah Schiffrin - Deborah Tannen - Heidi H. Hamilton. 352-371. Oxford: Blackwell Publishers, 2003.
11. Dworkin, Dennis. Cultural Marxism in Post-War Britain: History, the New Left, and the Origins of Cultural Studies. Durham ve Londra: Duke University Press, 1997.
12. Ekinci, Yusuf. Ahilik. Ankara: TürkMetal Yayınları, 2011.
13. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 1. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=tqaiKCdtvmg&list=PLKHGgHqxyT5-ggUQ7vr6udWMPgn-ytXqF
14. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 2. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=wTCNRTRJ5yA&list=PLKHGgHqxyT5-ggUQ7vr6udWMPgn-ytXqF&index=2
15. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 9. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=DFclCtxXS1s&list=PLKHGgHqxyT5-ggUQ7vr6udWMPgn-ytXqF&index=9
16. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 10. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=qig_STpO6Mw&list=PLKHGgHqxyT5-ggUQ7vr6udWMPgn- ytXqF&index=10
17. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 11. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=5eJODHu75vE
18. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 13. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=8wkaYfjFgT4
19. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 14. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=Lty0IL83VeE
20. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 25. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=Q5PChFw87uw
21. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 31. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=3Jhs3Xis0fU&list=PLKHGgHqxyT5-ggUQ7vr6udWMPgn-ytXqF&index=31
22. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 45. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=girhzbGhKgs
23. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 53. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=mPHLVo5TTx4
24. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 54. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=f7kJHMMsNEA
25. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 57. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=3jbYE1zDrDI
26. Ekmek Teknesi, “Ekmek Teknesi 78. Bölüm”. YouTube. Yayın Tarihi 28 Ekim 2015. https://www.youtube.com/watch?v=sDzif9JFb-k&list=PLXnkGY1ntLjMPJbUtdRRE185L1XUNCwFZ&index=6
27. Emre, Yûnus. Divân-ı İlâhiyât. haz. Mustafa Tatçı. İstanbul: H Yayınları, 2014.
28. Foucault, Michel. Bilginin Arkeolojisi. çev. Veli Urhan. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2022.
29. Genç, Mehmet. Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2000.
30. Gölpınarlı, Abdülbaki. “Burgazi Ve ’Fütüvvetname’si”. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 15/1-4 (1953 - 1954), 76-153.
31. Gülşen, Enver. Hakikatin Sineması. İstanbul: Külliyat Yayınları, 2015.
32. Günaydın, Fatih. Toplumsal ve Dini Değerlerin Görsel Medyada Sunumu Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme - Ekmek Teknesi Dizisi Örneği-. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.
33. Hall, Stuart. Cultural Studies 1983: A Theoretical History. ed. Jennifer Daryl Slack - Lawrence Grossberg. Durham ve Londra: Duke University Press, 2016.
34. Hall, Stuart. “Giriş”. çev. İdil Dündar. Temsil: Kültürel Temsiller ve Anlamlandırma Uygulamaları. ed. Stuart Hall. 7-21. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2017.
35. Hall, Stuart. “Introduction”. Representation: Cultural Representations and Signifying Practices. ed. Stuart Hall. 1-11. Londra: Sage Publications, 1997.
36. Hall, Stuart. “Temsil İşi”. çev. İdil Dündar. Temsil: Kültürel Temsiller ve Anlamlandırma Uygulamaları. ed. Stuart Hall. 21-99. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2017.
37. Hall, Stuart. “The Work of Presentation”. Representation: Cultural Representations and Signifying Practices. ed. Stuart Hall. 13-75. Londra: Sage Publications, 1997.
38. Hürriyet. Cami, kilise ve sinagogun aynı sokakta olduğu Kuzguncuk havadan görüntülendi. Erişim 29 Kasım 2025. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/live-saganak-vurdu-caddeler-gole-dondu-evleri-su-basti- turuncu-ve-sari-kodlu-uyari-verildi-kuvvetli-saganak-alarmi-balkanlar-uzerinden-43036328#post-3
39. Kaçan, Hasan. “Ekranda doğru Müslüman’ı göstermeden yanlışını veremeyiz” (Görüşmeci: Emeti Saruhan, Gerçek Hayat, Görüşme 21 Aralık 2015). https://www.gercekhayat.com.tr/roportaj/ekranda-dogru- muslumani-gostermeden-yanlisini-veremeyiz/
40. Karakoyunlu, Betül. “Seküler, Dindar ve Akışkan Dindar Kimliğin Kendini Gündelik Yaşam Pratikleri Üzerinden Üretimi: Kızılcık Şerbeti Örneği”. Eskiyeni 50 (Eylül 2023), 747-768.
41. Karavin, Harika. “Translating Kuzguncuk: A Site of Tolerance and Solidarity”. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS) 3 (Ağustos 2015), 457-475.
42. Mervî, Seyyid İzzî-i - Nişaburlu Attâr. İzzî ve Attâr Fütüvvetnâmeleri. haz. Ömür Ceylan. İstanbul: İBER Yayınları, 2023.
43. News Türkçe, BBC. “Kızıl Goncalar dizisi neden tartışma yarattı?” (Erişim 1 Aralık 2025). https://www.bbc.com/turkce/articles/c4ny8redg17o
44. Özkardaş, Kâzım Berkay. Câhiliye Döneminde Fütüvvet. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
45. Postman, Neil. Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business. New York: Penguin Books, 1985.
46. Postman, Neil. Televizyon: Öldüren Eğlence. çev. Osman Akınhay. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
47. Razavî, Seyyid Muhammed. Fütüvvetnâme-i Kebîr. çev. Nedim Aydın. İstanbul: İBER Yayınları, 2023.
48. Sâdık, Ca’fer es-. Ca’fer es-Sâdık Fütüvvetnâmesi. haz. Saffet Sarıkaya. İstanbul: İBER Yayınları, 2023.
49. Sarıkaya, Mehmet Saffet. XIII-XVI. Asırlardaki Anadolu’da Fütüvvetnamelere Göre Dinî İnanç Motifleri. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 2002.
50. Saussure, Ferdinand de. Genel Dilbilim Dersleri. çev. Berke Vardar. İstanbul: Multilingual Yayınları, 1998.