The Birgivî-Karsî Tradition in Late Ottoman Literature on the Methodology of Hadith: Seydişehrî’s Usûl-i Hadîs and an Intertextual Source Analysis
Öz
Mahmud Esad Seydişehrî’s work titled Usûl-i Hadîs is a significant work that has influenced the literature on hadith methodology both in his own time and in the modern era.
Some studies have been conducted on the sources of Seydişehrî’s book Usûl-i Hadîs. These studies, which highlight the difficulties in identifying the sources of Usûl-i Hadîs, have concluded that the work is largely based on Ibn Hajar’s Nuzhat al-Nazar. However, it appears that the findings of these early studies, which highlighted the difficulties in determining the work’s sources, are open to reevaluation. This article examines Seydişehrî’s identity as a scholar, his book Usûl-i Hadîs, and the book’s sources. This research employs a qualitative method based on data collection, document analysis, and comparative textual and content analysis.
Mahmud Esad Seydişehrî was a prolific scholar, jurist, and statesman who lived during the late period of the Ottoman Empire. In addition to a traditional madrasa education, he also received training in the modern sciences and served both as a dersîâm and as a teacher. Seydişehrî authored numerous translations and original works in the major fields of Islamic studies; however, he is particularly noted for his contributions to Islamic law and the history of modern law. One of the fields that captured Seydişehrî’s academic interest was hadith methodology. His work Usûl-i Hadîs is the first comprehensive book on hadith methodology written in Turkish during the Ottoman period, employing a method that combined compilation and translation. This work possesses a unique structure and content that influenced both the hadith methodology literature of its own time and subsequent studies in this field.
Mahmud Esad authored Usûl-i Hadîs in 1888 while serving in Izmir. His engagement with Birgivî’s scholarly legacy during this period led him to base his work largely on Dâvûd al-Karsî’s Sharḥ Usûl al-Hadith li’l-Birgivî. In Usûl-i Hadîs, Seydişehrî generally followed the structure and content adopted by Birgivî and Dâvûd al-Karsî. It is evident that he adhered to the Birgivî-Karsî tradition in Usûl-i Hadîs. Previous studies on the sources of Usûl-i Hadîs have concluded that the work relies heavily on Ibn Hajar’s Nuzhat al-Nazar and was translated from that work. However, our research and comparative textual analysis indicate that Seydişehrî’s Usûl-i Hadîs was primarily written using a compilation-translation method based on Dâvûd al-Karsî’s commentary, while Ibn Hajar’s Nuzhat al-Naẓar was consulted only for topics not covered in the aforementioned work. In addition, Mustafa Şevket Efendi’s commentary on Dâvûd al-Karsî and Ali al-Kârî’s work titled Sharh Sharh al-Nukhba are also among the sources utilized in Usûl-i Hadîs.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
The ethical principles were observed during the preparation of this study.
Son Dönem Osmanlı Hadis Usulü Literatüründe Birgivî-Karsî Geleneği: Seydişehrî’nin Usûl-İ Hadîs’i ve Metinlerarası Bir Kaynak Analizi
Öz
Mahmud Esad Seydişehrî’nin telif ettiği Usûl-i hadîs, Osmanlı döneminde Türkçe olarak telif-tercüme yöntemiyle kaleme alınmış kapsamlı ilk hadis usulü kitabıdır. Seydişehrî’nin Usûl-i hadîs kitabı ve kaynakları hakkında bazı çalışmalar yapılmıştır. Usûl-i hadîs’in kaynaklarını belirlemenin zorluğuna değinen bu çalışmalarda eserin büyük oranda İbn Hacer’in Nüzhetü’n-nazar’ına dayandığı tespit edilmiştir. Ancak eserin kaynağını belirlemeyi hedefleyen bu ilk çalışmalardaki tespitin yeniden değerlendirilmeye açık olduğu görülmektedir. Bu makalede Seydişehrî’nin hayatı, ilmî kişiliği, Usûl-i hadîs kitabı ve kaynakları hakkında detaylı bir inceleme yapılmaktadır. Araştırmada veri toplama, belge tarama ve karşılaştırmalı metin ve içerik analizine dayalı nitel bir yöntem uygulanmıştır.
Mahmud Esad Seydişehrî dinî ilimlerin temel alanlarına dair tercüme ve telif birçok eser yazmakla beraber İslam hukuku ve modern hukuk çalışmalarıyla ön plana çıkmıştır. Onun ilgi duyduğu ilimlerden biri de hadis usulüdür. Seydişehrî’nin Usûl-i hadîs’i kendi dönemindeki ve günümüzdeki hadis usulü literatürünü de etkilemiş özgün bir tertip ve muhtevaya sahiptir. Ayrıca Seydişehrî’nin Dârülfünûn’daki hocalığı esnasında hadis ve usul-i hadis dersine girdiğini gösteren bazı haberlere binaen Usûl-i hadîs’in Türkiye’de İlahiyat Fakülteleri’nde ders kitabı olarak okutulmuş ilk hadis usulü eseri olduğu söylemek mümkündür.
Seydişehrî, Usûl-i hadîs’te Birgivî ve Dâvûd-i Karsî’nin benimsediği tertip ve muhtevayı esas almış, eserini büyük oranda Dâvûd-i Karsî’nin şerhinden telif-tercüme yoluyla oluşturmuştur. Dâvûd-i Kârsî’de bulunmayan konularda ise Nüzhetü’n-nazar’dan yararlanmıştır. Bunların yanında Mustafa Şevket Efendi’nin Dâvûd-i Karsî Hâşiyesi ve Ali el-Kârî’nin Şerhu Şerhi’n-Nuhbe’si de Usûl-i hadîs’in kaynakları arasındadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde etik ilkelere uyulmuştur.
