GELENEKSEL YORUBA DİNİNDE ORİŞA (TANRISAL VARLIK) FİKRİ
Öz
Makalenin konusu, geleneksel Yoruba dininde Orişa fikridir. Çalışmada, akade-mik alanda tanrı ya da tanrısal varlık olarak tartışılan Orişa kimliği irdelenmiştir. Orişalar özellikleri, görevleri ve uygulamalardaki tuttukları yer bakımından ele alınmıştır. Onların iki âlemle, tanrısal âlem ve insan âlemiyle, yani Yüce Tanrı Olodumare ve insanlarla ilişkisi vardır. Orişaların kimliği de bunlarla ifadesini bulur. Ne tanrı ne de insan değildir. İkisi arasında bir varlıktır ve verilen görevi icra ederler. Orişalar, Yoruba dini uygulamalarında merkezi bir konumda yer alırlar. Yorubalar, gündelik dini yaşamlarını sürdürmede en fazla ihtiyaç duy-dukları bir, nadir de olsa birkaç Orişayı tutarlar ve ritüel yaşamlarını ona yönel-erek icra ederler. Ancak onlar Yüce Tanrı Olodumare’ye denk ve ortak olmayıp temel tapınma yönü de değillerdir. Yaratılışta Olodumare’nin görevlendirme-siyle etkin olmuşlardır. Orişaların tanrısal âlemdeki konumları Olodumare’ye secde etmek ve O’nu yüceltmektir. Aynı zamanda, alış-veriş tarzındaki ritüel-lerde Orişalar tanrısal âlemle insan âlemi arasında aracı vazifesi görürler. Birer tanrı değil, tanrısal ve kutsal varlıklardır. Orişalar mitoloji ve uygulamada, yaratılışta ve insan hayatında kutsal ve tanrısal bir plan dahilinde yer almışlardır. Mitolojide etkili ve Yoruba yaşam alanında yaygın olan Orişalar; Obatala, Eşu, Orunmila, Oduduva, Şango, Ogun ve Oşun’dur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akande, Michael Aina. “A Re-Interpretation of African Philosophical Idea of Man and the Universe: The Yoruba Example”. Open Journal of Philosophy 3/1A (2013): 140-145.
- Akeem, Oladiti Abiodun - Oluwaseun, Oyewale Peter. “The Yoruba Concept of Ola in African Society: A Historical Overview”. World Scientific News 80 (2017): 57-76.
- Anda, Michael O. Yoruba. New York: Rosen Pub. Group, 1996.
- Apter, Andrew. “Notes on Orisha Cults in the Ekiti Yoruba Highlands: A Tribute to Pierre Verger (Note sur le culte des Orisha dans les hautes terres yoruba: un hommage à Pierre Verger)”. Cahiers d’Études Africaines 35/138/139 (1995): 369-401.
- Asante, Molefi Kete. “Ilé-Ifè”. Encyclopedia of African Religion. Ed. Molefi Kete Asante - Ama Mazama. 336. California: SAGE Publications Ltd., 2009.
- Awolalu, J. Omosade. “The Yoruba Philosophy of Life”. Présence Africaine 73 (1970): 20-38.
- Aydın, Mahmut. Anahatlarıyla Dinler Tarihi Tarih, İnanç ve İbadet. 4. Baskı. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2014.
- Ayegboyin, Deji - Olajide, S. K. “Olorun”. Encyclopedia of African Religion. Ed. Molefi Kete Asante - Ama Mazama. 491-492. California: SAGE Publications Ltd., 2009.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2019
Kabul Tarihi
6 Mart 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 1
Cited By
GELENEKSEL YORUBA DİNİNDE ORİŞA (TANRISAL VARLIK) FİKRİ
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.33415/daad.630586