Sociology of Time: An Introduction Essay

Öz

The phenomenon of time is an important subject of sociology in consideration of its social dimensions and manifestations. Because time is a fate of social life. Society exist and continue its existence within time, within time of the world, and with time. Societies, civilizations, cultures, social assets, such as families, religious groups and communities, political groups, economic organizations, nations, professional groups, etc. regulate their lives in social time or socio-temporal order. So time constitutes an indispensable and central dimension of society’s existence and social life. In this study, time as a social reality is considered from the sociological perspective at the level of introduction.

Anahtar Kelimeler

• Time, social time, sociology of time, society.

Zaman Sosyolojisi: Bir Giriş Denemesi

Öz

Zaman fenomeni, sosyal boyut ve yansımaları itibâriyle sosyolojinin önemli bir konusudur. Çünkü zaman, toplumun, toplumsal hayatın kaderidir. Toplum, zaman içinde, dünya zamanı içinde ve zamanla var olur, varlığını sürdürür. Toplumlar, medeniyetler, kültürler, toplumsal varlıklar, örneğin aileler, dinî grup ve cemaatler, siyasal gruplar, ekonomik organizasyonlar, uluslar, meslek grupları vs., hayatlarını, sosyal zaman veya sosyo-zamansal düzen içinde düzenlerler. O halde zaman, toplumun varlığının ve sosyal hayatın vazgeçilmez bir merkezî boyutunu teşkil etmektedir. Bu çalışmada toplumsal bir gerçeklik olarak zaman, giriş düzeyinde sosyolojik açıdan ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Zaman, toplumsal zaman, zaman sosyolojisi, toplum.

Kaynakça

1. KUR'AN-KERİM
2. ADAM, Barbara, Time and Social Theory, Temple University Pres, Philadelphia 1990
3. ADAM, Barbara E., Timewatch: The Social Analysis of Time, Cambridge, Polity Press, England 1995
4. A.e., ss. 22, 135-136
5. ARİSTOTELES, "Fizik", Zaman Kavramı, Çev. Saffet Babür, İmge Yay., Ankara 1996, ss. 9-41
6. ATKINSON, Jacqualine, Zamanı Yönetme Sanatı, Çev. Cem S. İslâm, Nehir Yay., İstanbul 1997
7. AUGUSTINUS, St., The Confessions, İng. Çev. Edward B. Pusey, Pocket Books, New York 1957
8. AUGUSTINUS, St., "İtiraflar", Zaman Kavramı, Çev. Saffet Babür, İmge Yay., Ankara 1996, ss. 43-55

9. el-BAĞDADÎ, Ebu’l-Berekât, Kitâbu’l-Mu’teber fi’l-Hikme, c. 3, Dâiratu’l- Meârifi’l- Osmâniyye, Haydarabad 1357-1358
10. BERGER, Peter L.-LUCKMANN, Thomas, The Social Construction of Reality, Allen Lane The Penguin Press, Great Britain 1967
11. BERGER, Peter L.-LUCKMANN, “Gündelik Hayatın Gerçekliği”, Çev. Ejder Okumuş, Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 1/1, Mart 2003, ss. 43-51
12. CHAMBER, Robert, The Books of Days, a Miscellany of Popular Antiquities in Connection with the Calendar, c.1, London, Edinburgh 1864
13. EİNSTEİN, Albert, “Uzay-Zaman”, Uzay, Zaman, Özdek I (Haz. Ve Çev. Aziz Yardımlı), İdea Yay., İstanbul 1998, ss. 55-65.
14. ELIAS, Norbert, Zaman Üzerine, Çev. Veysel Atayman, Ayrıntı Yay., İstanbul 2000
15. FABIAN, Johannes, Time and the Other: How Anthropology Makes its Object , Columbia University Press, New York 1983
16. FARABÎ, “Felsefenin Temel Meseleleri”, İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri, Haz. ve çev. Mahmut Kaya, Klasik Yay., İstanbul 2003, ss. 117-126
17. GIDDENS, Anthony, Modernliğin Sonuçları, Çev. Ersin Kuşdil, Ayrıntı Yay., İstanbul 1994
18. GIDDENS, Anthony, Sosyal Teorinin Temel Problemleri, Çev. Ümit Tatlıcan, Paradigma Yay., İstanbul 2005
19. GIDDENS, Anthony, Toplumun Kuruluşu, Çev. Hüseyin Özel, Bilim ve Sanat Yay., Ankara 1999
20. GIDDENS, Anthony, “Sosyal Teoride Zaman ve Mekân”, Sosyal Teorinin Temel Problemle- ri, Çev. Ümit Tatlıcan, Paradigma Yay., İstanbul 2005, ss. 559-574
21. GIDDENS, Anthony, “Faillik, Kurum ve Zaman-Mekân Analizi”, Sosyal Teorinin Temel Problemleri, Çev. Ümit Tatlıcan, Paradigma Yay., İstanbul 2005, ss. 497-510
22. GURVITCH, G. The Spectrum of Social Time, D. Reidel Publishing Company, Dordrecht- Holland, 1964
23. HALBWACHS, Maurice, On Collective Memory, Çev. ve ed. Lewis A. Coser, University of Chicago Press, Chicago 1992
24. HARVEY, David, Postmodernliğin Durumu, Çev. Sungur Savran, 2. bs., Metis Yay., İstanbul 1999
25. HAWKİNG, Stephen, Zamanın Daha Kısa Tarihi, Çev. Selma Öğünç, Doğan Kitap, İstanbul 2006
26. HEIDEGGER, Martin, Being and Time, İng. Çev. John Macquarrie-Edward Robinson, 7. Bs., Harper ve Row Yay., New York, Hagerstown, San Francisco ve London 1962
27. HEIDEGGER, Martin, Varlık ve Zaman, Çev. Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı, İstanbul 2008
28. HEIDEGGER, Martin, "Zaman Kavramı", Zaman Kavramı, Çev. Saffet Babür, İmge Yay., Ankara 1996, ss. 56-101
29. HEIDEGGER, Martin, Metafizik Nedir? Çev. Yusuf Örnek, Türkiye Felsefe Kurumu, Anka- ra 1991
30. HUXLEY, Aldous, Kalıcı Felsefe, Çev. Latif Boyacı, İnsan Yay., İstanbul 1996
31. İBN Haldun, Mukaddimetu İbn Haldun, Dâru’l-Fikr, Beyrut 2001
32. İBN Haldun, Mukaddimetu İbni Haldûn, Tah. Derviş el-Cüveydî, 2. bs., el-Mektebetu'l- Asriyye, Beyrut 1996
33. İBN Haldun, Tercüme-i Mukaddime-i İbn Haldun, çev. Pirizade Mehmet Sahip Efendi, Kahire h. 1275
34. İBN Haldun, Tercüme-i Mukaddime-i İbn Haldun, çev. Ahmed Cevdet Efendi, Takvim- hane-i İstanbul, İstanbul h. 1277
35. İBN Haldun, Mukaddime, c. 1-3, Çev. Zakir Kadirî Ugan, MEB. Yay., İstanbul 1989
36. İBN Haldun, Mukaddime, c. 1-2, Haz. Süleyman Uludağ, 2. bs., Dergah Yay., İstanbul 1988
37. İBN Manzur, Lisânu'l-Arab, c. 13, Dâru Sâdır, Beyrut 1990
38. İBN RÜŞD, “Faslu’l-Makâl”, Felsefe - Din İlişkileri (İbn Rüşd, çev. Süleyman Uludağ), Dergah Yay., İstanbul 1985, ss. 93-184
39. İBN RÜŞD, “EL-Keşf an Minhâcu’l-Edille”, Felsefe - Din İlişkileri (İbn Rüşd, çev. Süleyman Uludağ), Dergah Yay., İstanbul 1985, ss. 187-364
40. İBN SİNA, Kitâbu’ş-Şifâ Fizik I, Çev. M. Macit-F. Özpilavcı, Litera Yay., İstanbul 2004
41. KERN, Stephen, The Culture of Time and Space, 1880-1918, Londra 2003
42. KİNDÎ, “İlk Felsefe Üzerine”, Felsefî Risaleler (Haz. ve Çev. Mahmut Kaya), Klasik Yay., İstanbul 2002, ss. 139-183
43. KİNDÎ, “Oluş ve Bozuluşun Yakın Etkin Sebebi Üzerine”, Felsefî Risaleler (Haz. ve Çev. Mahmut Kaya), Klasik Yay., İstanbul 2002, ss. 213-227
44. KİNDÎ, “Beş Terim Üzerine”, Felsefî Risaleler (Haz. ve Çev. Mahmut Kaya), Klasik Yay., İstanbul 2002, ss. 279-285
45. LUHMANN, Niklas, Social Systems, İng. Çev. John Bednarz, Jr.-Dirk Baecker, Stanford University Press, Stanford, California 1995
46. LUHMANN, Niklas, The Differentiation of Society, Columbia University Press, New York 1982
47. LUHMANN, Niklas, “The Future Cannot Begin: Temporal Structures in Modern Society”, Social Research, 43, 1976, ss. 130-152
48. MARX, Karl, Kapital, c. 1, Çev. Alaattin Bilgi, 3. bs., Sol Yay., İstanbul 1986
49. MATTHEWS, Roger, Doing Time: An Introduction to the Sociology of Imprisonment, St. Martin’s Press, Inc., New York 1999
50. MENGÜŞOĞLU, Takiyettin, Felsefeye Giriş, 5. bs., Remzi Kit., İstanbul 1992
51. MENGÜŞOĞLU, Takiyettin, İnsan Felsefesi, Remzi Kit., İstanbul 1988
52. MUHAMMED İkbal, İslam’da Dini Düşüncenin Yeniden Doğuşu, Çev. Ahmet Asrar, Bir Yay., İstanbul 1984
53. MULHALL, Stephen, Heidegger ve 'Varlık ve Zaman', Çev. Kaan Öktem, Sarmal Yay., İstanbul 1998
54. MÜTERCİM Asım, Kâmûs Tercümesi, c. 1, İstanbul 1304
55. MÜTERCİM Asım, Kâmûs Tercümesi, c. 2-4, İstanbul 1305
56. NASR, Seyyid Hüseyin, Bir Kutsal Bilim İhtiyacı, Çev. Şehabeddin Yalçın, İnsan Yay., İstanbul 1995
57. NASR, Seyyid Hüseyin, İslam, İdealler ve Gerçekler, Çev. Ahmet Özel, 2. bs., İz Yay., İstanbul 1996
58. NASR, Seyyid Hüseyin, İslam Kozmoloji Öğretilerine Giriş, Çev. N. Şişman, İstanbul 1985
59. OKUMUŞ, Ejder, Osmanlı’nın Gözüyle İbn Haldun, 2. bs., İz Yay., İstanbul 2009
60. PARSONS, Talcot, The Social System, 3. bs., The Free Press, Glencoe, Illinois 1959
61. PRONOVOST, Gilles, The Sociology of Time (Current Sociology, La Sociologie Contempo- raine, The Journal of International Sociological Association, c. 37, Sayı: 3, 1989), Sage Publication, London ve Newbury Park/CA, 1989
62. RYAN, Dan, “Time and Social Theory”, http://djjr.net/papers/published/Ryan-Time-and- Social-Theory.pdf, 10.10.2009
63. SARIKAVAK, Kazım, “Mutezile’de Zaman”, Felsefe Dünyası, Sayı: 32/2, 2000, ss. 5-22
64. SARIKAVAK, Kazım, “İhvan-ı Safa, İbn Sina ve Gazali’de Zaman Anlayışı”, Felsefe Dünyası, Sayı: 25, Yaz 1997, ss. 52-71
65. SARIOĞLU, Hüseyin, İbn Rüşd Felsefesi, Klasik Yay., İstanbul 2003
66. SHILLS, Edward, Center and Periphery, Chicago University Press, Chicago 1975
67. SOROKİN, Pitirim A., Çağdaş Sosyoloji Kuramları, Çev. M. M. Raşit Öymen, KBY., Ankara 1994
68. SOROKİN, Pitirim A., Sociocultural Causality, Space, Time: A Study of Referential Prin- ciples of Sociology and Social Science, Russell and Russell İnc., New York 1964
69. SOROKİN, Pitirim A. – MERTON, Robert K., “Social Time: A Methodological and Func- tional Analysis”, The American Journal of Sociology, Mart 1937, 42/5, ss. 615-629
70. SPENGLER, Oswald, Batının Çöküşü, Çev. Giovanni Scognamillo-Nuray Sengelli, 2. bs., Dergah Yay., İstanbul 1997
71. ŠUBRT, Jiri, “The Problem of Time from the Perspective of the Social Sciences”, http://sreview.soc.cas.cz/uploads/910a3eaa2d8bfb89846f8e65dd26bb0f534f2730_170_ 211SUBRT.pdf, 02.05.2009
72. SURUŞ, Abdulkerim, Evrenin Yatışmaz Yapısı, Çev. Hüseyin Hatemi, İnsan yay., İstanbul 1995
73. SZTOMPKA, Piotr, The Sociology of Social Change, Blackwell Publishers, Oxford 2003
74. ŞERİATİ, Ali, Tarih ve Şinaht-i Edyân, c. 2 (Mecmua-i Âsâr-i Doktor Ali Şeriatî c. 15), 9. bs., Şirket-i Sihâmî-yi İntişar, Tahran 1384
75. ŞERİATİ, Ali, Baz-geşt, 8. bs., İntişârât-i İlham, Tahran 1381
76. ŞERİATİ, Ali, İnsân-i Bîhôd (Mecmua-i Âsâr-i Doktor Ali Şeriatî, c. 25), 6. bs., Şirket-i İntişârât-i Kalem, Tahran 1384
77. TANPINAR, Ahmet Hamdi, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, 6. bs., Dergah Yay., İstanbul 1999
78. TANPINAR, Ahmet Hamdi, Beş Şehir, 18. bs., Dergâh Yayınları, İstanbul 2004
79. TARKOVSKI, Andrey, Mühürlenmiş Zaman, Çev. Füsun Ant, 3. bs., Afa Yay., İstanbul 2000
80. TIRYAKIAN, Edward A., "Emile Durkheim", Çev. Ceylan Tokluoğlu, Sosyolojik Çözümle- menin Tarihi, V Yay., İstanbul 1990, ss. 199-250
81. TOSH, John, Tarihin Peşinde, Çev. Ö. Arıkan, Tarih Vakfı Yurt Yay., İstanbul 1997
82. TUNÇ, Şekip, "Bergson'un Felsefesi", Yaratıcı Tekâmül, (Henri Bergson), Çev. Şekip Tunç, 2. bs., MEB. Yay., İstanbul 1986, ss. I-LII
83. URRY, John, Mekânları Tüketmek, Çev. Rahmi G. Öğdül, Ayrıntı Yay., İstanbul 1999
84. ÜLKEN, Hilmi Ziya, Varlık ve Oluş, AÜİFY., Ankara 1968
85. WEBER, Max, Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı, Çev. Özer Ozankaya, İmge Yay., Ankara 1995
86. WEBER, Max, The protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, İng. Çev. Talcott Parsons, Routledge, London-New York 1999
87. WEBER, Max, Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu, Çev. Zeynep Gürata, Ayraç Yay., Ankara 2005
88. WEBER, Alfred, Felsefe Tarihi, Çev. H. Vehbi Eralp, 5. bs., Sosyal Yay., İstanbul 1993.
89. ZERUBAVEL, Eviatar, Hidden Rhythms: Schedules and Calendars in Social Life, the Uni- versity of Chicago Press, Chicago 1981
90. ZIMMERMAN, Carle C., Yeni Sosyoloji Dersleri, Çev. Amiran Kurtkan, İstanbul Ü. İktisat F. Yay., İstanbul 1964 ×××