The Characteristic Features Of Shııte History Commentary In The Context Of History Phılosophy

Abstract

The most important features of the Shi’a history commentary have been examined in general in this article. The study of the Shiite’s outlook to history is very important because it will an example to the dilemmas, which will be taught as a result of the ideological or sectarian-religious thoughts to the history. Besides the belief base of Shi’a’s, which is one of the biggest thought of the two in the Muslim world, is based on the historical events makes this dilemma neccesary.

Keywords

• Shi’a, History Philosophy, Islamic Thought, Caliphate, Sunnite, Doctrine

Tarih Felsefesi Bağlamında Şiî Tarih Yorumunun Karakteristik Özellikleri

Öz

Bu makalede Şiî tarih yorumunun en dikkat çekici özellikleri genel itibariyle ele alınmıştır. Tarihe ideolojik veya mezhebî-dinî kabullerle yaklaşma neticesinde düşülebilecek açmazlara örnek olması hasebiyle Şîa’nın tarihe bakışının irdelenmesi oldukça önemlidir. Ayrıca İslâm dünyasındaki iki büyük ayrışmadan biri olan Şia’nın inanç temellerinin tarihî hâdiselerde yatıyor olması da böyle bir çalışmayı gerekli kılmaktadır

Anahtar Kelimeler

• Şîa, Tarih Felsefesi, İslam Düşüncesi, Hilâfet, Sünnî, Mezhep

Kaynakça

1. Accâc, Muhammed Hatîb, Usûlu’l-Hadîs Ulûmuhu ve Mustalâhuhu, Dâru‟l-Fikr, Beyrut 1989
2. Ahmed Emîn, Fecru’l-İslâm, Dâru‟l-Kitâbi‟l-Arabî, XI. Bsk., Beyrut 1975
3. Aktulum, Kubilây, Metinler Arası İlişkiler, Öteki Yay., II. Bsk., Ankara 2000
4. Ali Şeriati, Ali Şiası Safevî Şiası, çev: F. Artvinli, İst. 1990
5. ------------, Muhammed Kimdir, çev: A. Seyidoğlu, Ankara 1994
6. Âmidî, Seyfuddîn(631/1233), el-İmâmetu min Ebkâri’l-Efkâr fî Usûlu’d-Dîn, thk: Muhammed Zübeydî, Beyrut 1992
7. Antâkî, Muhammed Merî‟ el-Emin, Limâzâ Ahtartu Mezhebe’ş-Şîa, Beyrut tz.
8. Aycan, İrfan-Söylemez, M. Mahfuz, İdeolojik Tarih Okumaları, Ankara Okulu Yay., Ank. 1998

9. Aysever, Kubilay-Barutca, E. Müge, Tarih Felsefesi, Cem Yay., İst. 2003
10. Bloch, Marc, Tarihin Savunusu Ya da Tarihçilik Mesleği, çev: M. Ali Kılıçbay, Gece Yay., Ank. 1994
11. Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail(256/870), Sahîh, I-VII, Çağrı Yay., II. Bsk., İst 1992
12. Carr, E. Hallet, Tarih Nedir, çev: M. Gizem Gürtürk, İletişim Yay., V. Bsk., İst. 1994
13. Chartier, Roger, Yeniden Geçmiş, çev: Lale Arslan, Dost Kitabevi, Ank. 1998
14. Cihan, Sadık, Uydurma Hadislerin Doğuşu ve Sosyo-Politik Olaylarla İlgisi, Etüt Yay., II. Bsk., Samsun 1997
15. Collingwood, R. G., Tarih Felsefesi Üzerine Denemeler, çev: Erol Özvar, Ayışı Kitapları, II. Bsk., İst. 2001
16. ---------------, Tarih Tasarımı, çev: Kurtuluş Dinçer, Gündoğan Yay., II. Bsk., Ank. 1996
17. ---------------, Tarihin İlkeleri, çev: A. Hamdi Aydoğan, Yapı Kredi Yayınları, İst. 2005
18. Çelebi, Ahmet, İslâm Öncesi Mekke ve Tarih Anlayışımız, çev: H. Fehmi Ulus, Seriyye Kitapları, İst. 1997
19. Dehlevî, Ebu Abdilazîz Ahmed b. Abdirrahîm, Muhtasar et-Tuhfetu’l-İsnâ Aşeriyya, Arp. çev: Muhammed b. Muhyiddîn b. Ömer el-Eslemî, thk: Muhibuddîn el-Hatîb, Mısır 1373
20. Ebu Nuaym, el-Esbehânî(430/1038), Kitâbu’l-İmâme ve’r-Reddi ala’r-Râfida, thk., tlk., thrc: Ali b. Muhammed b. Nâsır el-Fukeyhî, Mektebu‟l- Ulûm ve‟l-Hikem, IV. Bsk., Medine 2004
21. Erdoğan, İrfan, Pozitivist Metodoloji, Erk Yay., Ankara 2003
22. Evans, Richard J., Tarihin Savunusu, çev: Uygur Kocabaşoğlu, İmge Kitabevi, Ank. 1999
23. Farsakh, Andrea M. “Sünni Halifelikle Şiî İmamlığın Mukayesesi”, İslâm’da Si- yaset Düşüncesi, çev: Kâzım Güleçyüz, İnsan Yay., İst. 1995
24. Fığlalı, Ethem Ruhi, İmâmiyye Şîası, İst. 1984
25. Gibb, H. A. R., İlmu’t-Târîh, Arp. çev. İ. Hurşit, A. Yunûs, H. Osman, Dâiretu‟l- Kütübi‟l-Lübnânî, Beyrut 1981
26. Gökberk, Macit, Kant ile Herder’in Tarih Anlayışları, Yapı Kredi Yay., İst. 1997
27. Gölpınarlı, Abdulbaki, Sosyal Açıdan İslam Tarihi, İst. 1991
28. ------------, Tarih Boyunca İslâm Mezhepleri ve Şîîlik, Der Yay., İstanbul 1987
29. Halkın, Léone E., Tarih Tenkidinin Unsurları, çev: B. Yediyıldız, Türk Tarih Ku- rumu Yay., Ankara 1989
30. Hamideh, A. Tâhâ, Edebu’ş-Şîa, Mısır 1968
31. Hasenî, Abdurrezzâk, Ta’rîfu’ş-Şîa, Suriye 1933
32. Hatiboğlu, Mehmet Said, İslami Tenkid Zihniyeti ve Hadis Tenkidinin Doğuşu, (Basılmamış Doktora Tezi), Ankara 1962
33. Hayr, Abdurrahman, Târîhu’l-Aleviyyîn(Nakz ve Takrîz), Dımeşk 1992
34. Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, “Dünya Tarihi Felsefesi”, çev: Doğan Özlem, Tarih Felsefesi-Seçme Metinler, haz: Doğan Özlem-Güçlü Ateşoğlu, Doğubatı Yay., Ankara 2006
35. -----, Tarih Felsefesi, çev: Aziz Yardımlı, İdea Yay., İst. 2006
36. Hilmî, Mustafa, Nizâmu’l-Hilâfeti fi’l-Fikri’l-İslâmî, Dâru‟l-Kütübi‟l-İlmiyye, Bey- rut 2004
37. Humphreys, R. Stephen, İslam Tarih Metodolojisi-Bir Sosyal Tarih Uygulaması-, çev: Murtaza Bedir-Fuat Aydın, Litera Yay., İst. 2004
38. Iggers, Georg G., Bilimsel Nesnellikten Postmodernizme Yirminci Yüzyılda Tarih Yazımı, çev: G. Çağalı Güven, Tarih Vakfı Yurt Yay., II. Bsk., İst. 2003
39. İbn Hacer, Ebu‟l-Fadl Ahmed b. Ali b. Muhammed el-Askalanî(852/1448), Fethu’l-Bârî bi Şerh-i Sahîhi’l-Buhârî, Kahire 1325
40. İbn Hişâm, Ebu Muhammed Abdulmelik b. Eyyûb el-Hımyerî(213/828), es- Sîretu’n-Nebeviyye, thk, şrh: M. es-Sekkâ-İ. el-Ebyârî-A. Şelbî, I-IV, Kahire tz.
41. İbn İshâk, Muhammed b. Yesâr(151/768), Sîretu İbn İshâk, thk, tlk: Muham- med Hamidullah, Konya 1981
42. İbn Kesîr, Ebu‟l-Fidâ İsmail b. Ömer(774/1372), es-Sîretu’n-Nebeviyye, I-II, tsh: Ahmed Abdişşâfî, Dâru‟l-Kitâbi‟l-İlmiyye, Beyrut tz.
43. İbn Sa’d, Ebu Abdillah Muhammed(230/845), et-Tabakâtu’l-Kübrâ, I-IX, tkd: İhsan Abbâs, Dâru Sâdır, Beyrut tz.
44. İbnu’l-Cevzî, Ebu‟l-Ferec Abdurrahman b. Ali b. Muhammed(597/1200), Kitâbu’l-Mevdûât, I-II, Dâru‟l-Kütübi‟l-İlmiyye, I. Bsk., Beyrut 1415/ 1995
45. İmadüddin, Halil, İslâm’ın Tarih Yorumu, çev: Ahmet Ağırakça, Risâle Yay., İst. 1988
46. Jenkins, Keith, Tarihi Yeniden Düşünmek, çev: Bahadır Sina Şener, Dost Kitabevi, Ank. 1997
47. Kandemir, M. Yaşar, Mevzû Hadisler(Menşei,Tanıma Yolları,Tenkidi), DİB Yay., Ankara tz.
48. Kâşifu’l-Ğattâ, Muhammed Hüseyin, Aslu’ş-Şîa ve Usûluhâ, Müessesetu‟l- A‟lemi‟l-Matbûât, Beyrut 1993
49. Khella, Karam, Tarihin Yeniden Keşfi-Üniversalist Tarih, çev: İsmail Kaygusuz, Su Yay., İst. 2005
50. Kılıç, Sadık, “Nesnellik Öznellik Arasında Yorum”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, IX/2(1996), 103-114
51. Koçyiğit, Hadîs Tarihi, AÜİF Yay., II. Bsk., Ankara 1988
52. Kutluay, Yaşar, Tarihte ve Günümüzde İslam Mezhepleri, Ankara 1968
53. Kutub, Muhammed, Keyfe Nektubu’t-Târîhe’l-İslâmî, Riyâd 1412
54. Le Bon, Gustave, Tarih Felsefesi, çev: Hüsrev Akdeniz-Murat Temelli, Ataç Yay., İst. 2004
55. Makdisî, Ebu‟l-Fadl Muhammed b. Tâhir(İbnu‟l-Keyserânî)(507/1113), Kitâbu Ma’rifeti’t-Tezkira fi’l-Âhâdisi’l-Mevdua’, thk: İmâduddîn Ahmed Hay- dar, Beyrut 1985
56. Memiş, Ekrem, Tarih Metodolojisi, Çizgi Kitabevi, IV. Bsk., Konya 2005
57. Mircaferi, Hüseyin, Şiilik ve Safevî Şiiliği, İst. 1972
58. Musevî, Abdulhüseyin Şerefuddin, el-Muracaât, çev: S. Sonay, Adana tz.
59. Muzaffer, M. Rıza, Akâid, Dâru‟l-İrşâdi‟l-İslâmî, Beyrut 1988
60. -----------, es-Sakîfe, Beyrut 1993
61. Müslim, Ebu‟l-Hüseyin Müslim b. el-Haccac(261/874), Sahîh, I-III, thk, tsh, tlk: M. Fuad Abdulbaki, Çağrı Yay., II. Bsk., İst. 1992
62. Neccâr, Abdulvehhâb, el-Hulefâu’r-Râşidûn, Dâru‟l-Kütübi‟l-İlmiyye, II. Bsk., Beyrut 1410/1990
63. Öz, Şaban, Hz. Peygamber’in Siretiyle İlgili Mevzu Haberlerin Tarihi Değeri, Ba- sılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 1999