Resilient Cities: Spatial Planning and Transportation

Öz

Today, cities face multiple crises due to increasing population and construction densities, making them vulnerable. Disasters, pose significant threats to urban areas by disrupting systems and causing serious damage and losses. The concept of resilience has recently gained considerable attention as a solution to these vulnerabilities. In its most general sense, resilience refers to the capacity of a system to quickly recover from adverse effects. A resilient city means that its urban systems have the strength to withstand crises and can rapidly restore themselves to ensure sustainability. Therefore, disaster-resilient cities have the capacity to effectively intervene before, during, and after disasters. Introduced into urban literature since the 1990s, this concept has highlighted disaster-resilient spatial planning to minimize the impacts of disasters. During this process, it has been understood that transportation systems play a significant role in mitigating the destructive effects of disasters on cities. Considering the impacts of disasters on transportation networks, systems, and services, disaster-resilient urban and transportation planning encompass not only the moments during disasters but also the preparation processes before potential disasters. Additionally, these plans, which include the recovery process after disasters, are critical in ensuring the safe evacuation of people and the supply of materials, supporting the continuity of mobility and accessibility, and while reducing damage to cities. This study examines how cities can become more resilient to crises and evaluates the role of disaster management and transportation planning in enhancing urban resilience. Within the scope of the study, the concept of resilient, its features, and the impacts of disasters on spatial planning are first addressed. The conceptual framework for disaster-resilient spatial planning is broadly explained. Subsequently, the importance of transportation planning is discussed, and strategies to create a disaster-resilient transportation system in urban areas are evaluated. In conclusion, the study finds that transportation planning in resilient cities is crucial for increasing resilience to disasters and ensuring public safety.

Anahtar Kelimeler

• Resilient Cities
• Disaster-Resistant Spatial Planning
• Transportation Planning
• Disaster Management

Dirençli Kentler: Mekânsal Planlama ve Ulaşım

Öz

Günümüzde kentler, artan nüfus ve yapılaşma yoğunlukları gibi nedenlerle pek çok krizle karşı karşıya kalmakta ve bu nedenle savunmasız hale gelmektedir. Özellikle afetler, kentler için büyük tehdit oluşturmakta ve kentsel sistemlerin kesintiye uğramasına sebep olarak ciddi zarar ve kayıplara yol açmaktadır. Bu savunmasızlıkların çözüm yollarından biri, son zamanlarda oldukça dikkat çekmeye başlayan dirençlilik kavramıdır. Dirençlilik, en genel anlamda, bir sistemin olumsuz etkilerden hızlı bir şekilde toparlanabilme kapasitesini ifade etmektedir. Dirençli kent ise kentsel sistemlerin krizler karşısında dayanabilme gücüne sahip olması ve sistemini hızlı bir şekilde eski haline getirerek sürdürülebilirliğini sağlayabilmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, afete dirençli kentler afet öncesinde, sırasında ve sonrasında etkin müdahalelerde bulunabilecek kapasiteye sahiptir. 1990'lı yıllardan itibaren kent literatürüne kazandırılan bu kavram, afetlerin etkilerini en aza indirme amacıyla afete dirençli mekânsal planlamayı ön plana çıkarmıştır. Bu süreçte, afetlerin kentler üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmada ulaşım sistemlerinin büyük bir öneme sahip olduğu anlaşılmıştır. Afetlerin ulaşım ağları, sistemleri ve hizmetleri üzerindeki etkileri düşünüldüğünde, afete dirençli kent planlaması ve ulaşım planlaması sadece afet anını değil, olası bir afet öncesi hazırlık süreçlerini de kapsamaktadır. Aynı zamanda, afet sonrası toparlanma sürecini de içeren bu planlamalar, insanların güvenli tahliyesini ve malzeme teminini destekleyerek, kentlerin daha az hasar görmesi, mobilitenin ve erişilebilirliğin devamlılığı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, kentlerin bu tür krizlere karşı nasıl daha dirençli hale getirilebileceğini incelemekte ve özellikle afet yönetimi ile ulaşım planlamasının kentsel dirençliliğin artırılmasındaki rolünü değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında, öncelikle dirençli kent kavramı, kentleri dirençli kılan özellikler ve afetlerin mekânsal planlama üzerindeki etkileri ele alınmış; afete dirençli mekânsal planlamanın kavramsal çerçevesi genel hatlarıyla açıklanmıştır. Ardından, ulaşım planlaması ve önemi tartışılarak, kentsel alanlarda afetlere karşı dirençli bir ulaşım sistemi oluşturmak için kullanılabilecek stratejiler değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda ise dirençli kentlerde ulaşım planlamasının afetlere karşı dayanıklılığı artırmak ve toplum güvenliğini sağlamak için önemli bir faktör olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Dirençli Kent
• Afete Dirençli Mekânsal Planlama
• Ulaşım Planlaması
• Afet Yönetimi

Kaynakça

1. Abastante, F., Lami, L. M., Luigi, R. L., & Gaballo, M. (2020). Supporting resilient urban planning through walkability assessment. Sustainability, 12(19), Article 8131. https://doi.org/10.3390/su12198131
2. Ahmed, S., Dey, K., & Fries, R. (2019). Evaluation of transportation system resilience in the presence of connected and automated vehicles. Transportation Research Record, 2673(9), 562–574. https://doi.org/10.1177/0361198119848702
3. Alberti, M. (2013). Planning under uncertainty: Regime shifts, resilience, and innovation in urban ecosystems. 18 Şubat 2024’de http://www.thenatureofcities.com/2013/01/22/planning-under-uncertainty-regime-shifts-resilience-and-innovation-in-urban-ecosystems/ adresinden alındı.
4. Alexander, D. E. (2013). Resilience and disaster risk reduction: An etymological journey. Natural Hazards and Earth System Sciences, 13, 2707–2716. https://doi.org/10.5194/nhess-13-2707-2013
5. Ardıçoğlu, R. (2024). Evaluating of street and building ratio as a criterion of urban resilience. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 6(1), 145–160. https://doi.org/10.46464/tdad.1420893
6. ARUP & Siemens. (2015). Resilient urban mobility: A case study of integrated transport in Ho Chi Minh City. 29 Mart 2023’de https://www.arup.com/perspectives/publications/research/section/resilient-urban-mobility--a-case-study-of-integrated-transport-in-ho-chi-minh-city adresinden alındı.
7. ARUP. (2012). City resilience framework. The Rockefeller Foundation.
8. ARUP. (2014). City resilience framework. The Rockefeller Foundation. https://resilientcitiesnetwork.org/downloadable_resources/ UR/City-Resilience-Framework.pdf

9. ARUP. (2015). City resilience framework. The Rockefeller Foundation. https://www.rockefellerfoundation.org/wp-content/uploads/ 100RC-City-Resilience-Framework.pdf
10. Berkes, F., Folke, C., & Colding, J. (Eds.). (1998). Linking social and ecological systems: Management practices and social mechanisms for building resilience. Cambridge University Press.
11. Boso Hanyalı, Ö. (2023). Merkez üssü Pazarcık ve Elbistan olan Kahramanmaraş depremleri üzerine. Spektrum, 9(4), 1–6.
12. Bruneau, M., Chang, S. E., Eguchi, R. T., Lee, G. C., O'Rourke, T. D., Reinhorn, A. M., & von Winterfeldt, D. (2003). A framework to quantitatively assess and enhance the seismic resilience of communities. Earthquake Spectra, 19(4), 733–752.
13. Buldurur, M. A., & Kurucu, H. (2015). İstanbul’da afet yönetimi ve acil ulaşım yollarının değerlendirmesi. Planlama Dergisi, 25(1), 21–31. https://doi.org/10.5505/planlama.2015.47965
14. Carpenter, S. R., Westley, F., & Turner, M. G. (2005). Surrogates for resilience of social–ecological systems. Ecosystems, 8, 941–944. https://doi.org/10.1007/s10021-005-0170-y
15. Çılgın, K., Dinç, S., & Olgun, İ. (2023). Sunuş: Tüm kırılganlıklarımıza rağmen dirençliliğimizi artıracak yolları birlikte bulmak için harekete geçmenin tam zamanı! Spektrum, 9(4), 9–11.
16. Çiriş, S. (2017, 24–26 Mayıs). Kentsel planlamada paradigma değişiminin bir ürünü: “Dirençli ulaştırma” ve İstanbul kenti üzerine inceleme [Bildiri Sunumu]. 12. Ulaştırma Kongresi (Ulaştırma Politikaları), Adana, Türkiye.
17. Coaffee, J., & Bosher, L. (2008). Integrating counter-terrorist resilience into sustainability. Urban Design and Planning, 161(DP2), 75–83.
18. Cutter, S. L., Barnes, L., Berry, M., Burton, C., Evans, E., Tate, E., & Webb, J. (2008). A place-based model for understanding community resilience to natural disasters. Global Environmental Change, 18(4), 598–606.
19. Daniels, J., & MacArthur, J. (2022, January 9–13). Transportation system resiliency and disaster response and recovery: A review on U.S. metropolitan long-range transportation plans (TRBAM-22-00866) [Paper presentation]. 101st Annual Meeting of the Transportation Research Board, Washington, DC.
20. Eraydın, A., & Taşan-Kok, T. (2013). Introduction. In A. Eraydın & T. Taşan-Kok (Eds.), Resilience thinking in urban planning (pp. 1–16). Springer Netherlands.
21. Ercoşkun, Ö. Y. (2012). A paradigm shift towards urban resilience. In Ö. Y. Ercoşkun (Ed.), Green and ecological technologies for urban planning: Creating smart cities (pp. 1–16). Information Science Publishing.
22. Erdin, H. E., Sılaydın Aydın, M. B., Partigöç, N. S., Zengin Çelik, H., Palazca, A., & Horoz, Ç. (2021). Kent içi yol kademelenmesinin afet durumunda toplanma alanlarının erişilebilirliğine etkisi açısından irdelenmesi. Academic Platform Journal of Engineering and Science, 9(1), 103–111. https://doi.org/10.21541/apjes.478601
23. Galderisi, A. (2014). Urban resilience: A framework for empowering cities in face of heterogeneous risk factors. A|Z ITU Journal of the Faculty of Architecture, 11(1), 36–58.
24. Genç, F. N. (2021). Afet yönetimi. Nobel Yayıncılık.
25. Gerçek, D. (2021). 21. yüzyıl ve dirençli kentler. Mimarlık Dergisi, 417, 39–42.
26. Güney, D., Kuruşcu, A. O., & Özata, Ş. (2014, 19–21 Aralık). İstanbul toplu taşıma sisteminin afet ve acil durumlara hazırlık seviyesi [Bildiri Sunumu]. TRANSIST-Uluslararası Ulaşım Teknolojileri Sempozyumu, İstanbul, Türkiye.
27. Holling, C. S. (2001). Understanding the complexity of economic, ecological, and social systems. Ecosystems, 4, 390–405.
28. ICLEI. (2015). Resilient cities report 2015: Global developments in urban adaptation and resilience. 8 Nisan 2024’te https://www.cakex.org/sites/default/files/documents/RC2015__Congress_Report__Final.pdf adresinden alındı.
29. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2011). İstanbul metropoliten alanı kentsel ulaşım ana planı (İUAP). 10 Haziran 2024’te https://www.ibb.gov.tr/tr-TR/kurumsal/Birimler/ulasimPlanlama/Documents/İUAP_Ana_Raporu.pdf adresinden alındı.
30. ISMEP. (2014). İstanbul sismik riskin azaltılması ve acil durum hazırlık projesi: Afete dirençli şehir planlama ve yapılaşma. ISMEP Rehber Kitaplar, İstanbul.
31. JICA & İBB. (2002). Türkiye Cumhuriyeti, İstanbul ili sismik mikro-bölgeleme dahil afet önleme/azaltma temel planı çalışması, Pacific Consultants International. https://depremzemin.ibb.istanbul/uploads/prefix-jica-turkce-raporu-66a39c6e9b70d.pdf
32. Kundak, S. (2017). Dirençliliğin temelleri. Resilience, 1(1), 55–69. https://doi.org/10.32569/resilience.358081
33. Orhan, E. (2022). 1999 depremlerinin ardından planlama mevzuatı üzerine bir değerlendirme. Planlama, 32(1), 47–56. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.48569
34. Özer, Y. E. (2018). Risk azaltma yaklaşımı çerçevesinde dirençli kentler. Ekin Yayınevi.
35. Peker, E., & Orhan, E. (2021). Mekânsal planlamada deprem riski ve iklim krizini birlikte ele almak. Planlama, 31(2), 288–301. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.41713
36. Porebska, A., Rizzi, P., Otsuki, S., & Shirotsuki, M. (2019). Walkability and resilience: A qualitative approach to design for risk reduction. Sustainability, 11(10), Article 2878. https://doi.org/10.3390/su11102878
37. Resilient Cities Network. (2020). 100 Resilient Cities, Resilience point of view series—Transport. Retrieved June 10, 2024, from https://resilientcitiesnetwork.org/downloadable_resources/UR/Resilience-Point-of-View-Transport.pdf
38. Soofi-Siavash, Y. (2016). Achieving urban resilience: Through urban design and planning principles [Postgraduate thesis]. Department of Planning, Oxford Brookes University.
39. Tainter, J. A., & Taylor, T. G. (2014). Complexity, problem-solving, sustainability, and resilience. Building Research & Information, 42(2), 168–181. https://doi.org/10.1080/09613218.2014.850599
40. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). SBB Deprem Sonrası Değerlendirme Raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf
41. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası. (2020). Raporlar. 23 Şubat 2023’de https://www.jmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=14023 &tipi=58&sube=&ozel= adresinden alındı.
42. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası. (2021). Raporlar. 23 Şubat 2023’de https://www.jmo.org.tr/genel/bizden_listele.php?& bizden_kod=58&1=1&sr=16 adresinden alındı.
43. Tuğaç, Ç. (2022). İklim değişikliği ve kentsel dirençlilik bağlamında yeşil ulaşım. İdealkent, 36(13), 545–575. https://doi.org/10.31198/idealkent.1061386
44. UNISDR. (2005). Hyogo framework for action 2005–2015: Building the resilience of nations and communities to disasters. United Nations International Strategy for Disaster Reduction. https://www.unisdr.org/2005/wcdr/intergover/official-doc/L-docs/Hyogo-framework-for-action-english.pdf
45. UNISDR. (2009). 2009 UNISDR Terminology on Disaster Risk Reduction. United Nations International Strategy for Disaster Reduction. https://www.preventionweb.net/files/7817_UNISDRTerminologyEnglish.pdf
46. UNISDR. (2010). Making Cities Resilient: My City is Getting Ready. United Nations International Strategy for Disaster Reduction. https://www.unisdr.org/campaign/resilientcities/uploads/city/attachments/3221-10306.pdf
47. UNISDR. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. 25 Mart 2023’de http://www.wcdrr.org/uploads/ Sendai_Framework_for_Disaster_Risk_Reduction_2015-2030.pdf adresinden alındı.
48. Varol, N., & Buluş Kırıkkaya, E. (2017). Afetler karşısında toplum dirençliliği. Resilience, 1(1), 1–9.
49. Weilant, S., Strong, A., & Miller, B. M. (2019, October 16). Incorporating resilience into transportation planning and assessment. RAND Corporation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR3038.html
50. Yaman Galantini, Z. D. (2018). Urban resilience as a policy paradigm for sustainable urban planning and urban development: The case of Istanbul [Doktora tezi, Istanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
51. Yaman Galantini, Z. D. (2020). Kentsel dayanıklılık odaklı planlama yaklaşımının Türk kent planlama sistemine uyarlanması. Resilience, 4(2), 347–371. https://doi.org/10.32569/resilience.797095