TR
EN
Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi
Öz
Küresel iklim değişikliği ve nüfus artışına bağlı olarak meydana gelen taşkınların sayısı ve sıklığı artmaktadır. Türkiye, topografya ve iklim özellikleri nedeni ile taşkın olaylarının sık yaşandığı ülkelerden birisidir. Taşkın sayısında meydana gelen artış, taşkınlara ilişkin duyarlılık, maruziyet ve risk çalışmalarının çoğalmasına neden olmuştur. Özellikle uzaktan algılama ve bilgisayar teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak coğrafi bilgi sistemlerinin yaygınlaşması, taşkınlara ilişkin çalışmalarda kullanılabilecek yöntemlerin ve veri kaynaklarının zenginleşmesini sağlamıştır. Bu çalışmada Türkiye’de taşkınların en sık meydana geldiği havzalardan olan Doğu Karadeniz Havzası’nda Trabzon il sınırları içerisinde bulunan Yomra Deresi havzasının taşkın maruziyet analizi yapılmıştır. Maruziyet analizi için öncelikle havzanın taşkın duyarlılık durumu havzaya ait akarsuya yakınlık, yükselti, eğim, litoloji, bakı, arazi kullanımı, toprak ve Topografik Nemlilik İndeksi (TNİ) verileri kullanılarak Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) ile belirlenmiştir. Taşkın duyarlılık durumumun belirlenmesinin ardından dasimetrik yöntem ile havzada yer alan mahallelere ait 2024 yılı nüfus verisi ve havzaya ait yapı ve bağımsız bölüm verisi kullanılarak havzadaki nüfus dağılış verisi elde edilmiştir. Çalışma sonucunda havzada ikamet eden 9.680 kişiden 1.217’sinin (%12,6) çok yüksek, 214’ünün (%2,2) yüksek, 1.769’unun (%18,3) orta, 5.585’inin (%57,7) düşük ve 895’inin (%9,2) de çok düşük taşkın duyarlılık sınıfında yer aldığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed, R., Jarin, N. Z., & Rahman, O. (2024). Spatiotemporal Dynamics of Flood Exposure in Bangladesh: A GIS and Remote Sensing Based Approach. In B. Biswas & B. B. Ghute (Eds.), Flood Risk Management Assessment and Strategy (pp. 1–22). Springer Nature.
- Anadolu Ajansı. (2019). 30 Temmuz 2025’te https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/trabzonda-saganak-nedeniyle-yol-coktu/1511275 adresinden alındı.
- Anadolu Ajansı. (2024). 30 Temmuz 2025’te https://www.aa.com.tr/tr/gundem/trabzonda-saganak-etkili-oldu/3336086 adresinden alındı.
- Avci, V. (2025). Doğu Karadeniz Bölümü’nde Meydana Gelen Sel ve Taşkınların Analizi (1955–2022). Özgür Yayınları.
- Avcı, V., & Kıranşan, K. (2022). Analitik hiyerarşi süreci (AHS) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile Bingöl Merkez İlçe’nin taşkın duyarlılık analizi. In B. Dülek (Ed.), Sosyal, beşeri ve idari bilimler alanında uluslararası araştırmalar VII (ss. 45–69). Eğitim Yayınevi.
- Avci, V., & Ünsal, Ö. (2023). A morphometric approach to Bozkurt (Kastamonu-Türkiye) flood. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 9(2), 216–239. https://doi.org/10.21324/dacd.1210797
- Baalousha, H. M., Younes, A., Yassin, M. A., & Fahs, M. (2023). Comparison of the fuzzy analytic hierarchy process (F-AHP) and fuzzy logic for flood exposure risk assessment in arid regions. Hydrology, 10(7), Article 136. https://doi.org/10.3390/hydrology10070136.
- Balk, D. L., Deichmann, U., Yetman, G., Pozzi, F., Hay, S. I., & Nelson, A. (2006). Determining global population distribution: methods, applications and data. Advances in parasitology, 62, 119–156. https://doi.org/10.1016/S0065-308X(05)62004-0
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Coğrafi Bilgi Sistemleri, Doğal Afetler
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
25 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
23 Haziran 2025
Kabul Tarihi
8 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Ertoğral, O., & Çiçek, İ. (2026). Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 12(1), 111-129. https://doi.org/10.21324/dacd.1725047
AMA
1.Ertoğral O, Çiçek İ. Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 2026;12(1):111-129. doi:10.21324/dacd.1725047
Chicago
Ertoğral, Okan, ve İhsan Çiçek. 2026. “Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 (1): 111-29. https://doi.org/10.21324/dacd.1725047.
EndNote
Ertoğral O, Çiçek İ (01 Ocak 2026) Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 1 111–129.
IEEE
[1]O. Ertoğral ve İ. Çiçek, “Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi”, Doğ Afet Çev Derg, c. 12, sy 1, ss. 111–129, Oca. 2026, doi: 10.21324/dacd.1725047.
ISNAD
Ertoğral, Okan - Çiçek, İhsan. “Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12/1 (01 Ocak 2026): 111-129. https://doi.org/10.21324/dacd.1725047.
JAMA
1.Ertoğral O, Çiçek İ. Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 2026;12:111–129.
MLA
Ertoğral, Okan, ve İhsan Çiçek. “Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 12, sy 1, Ocak 2026, ss. 111-29, doi:10.21324/dacd.1725047.
Vancouver
1.Okan Ertoğral, İhsan Çiçek. Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi. Doğ Afet Çev Derg. 01 Ocak 2026;12(1):111-29. doi:10.21324/dacd.1725047
