Akım Ölçümü Alınmayan İki Alt Havzanın Dolaysız Akış Hidrograflarının Anlık Birim Hidrograf Yaklaşımıyla Karşılaştırılması
Öz
Bu çalışmanın amacı akım ölçümü alınmayan, birbirine yakın drenaj alanına ve uzunluk oranına sahip iki alt havzanın çıkış noktasında dolaysız akış hidrograflarını tahmin etmektir. Bunun için Batı Karadeniz Havzası’nda yer alan Araç Çayı’nın iki komşu alt havzası seçilmiştir. ArcGIS programı yardımıyla alt havzaların drenaj ağı oluşturulmuş ve bazı morfometrik parametreleri hesaplanmıştır. Nash anlık birim hidrograf yöntemiyle alt havzaların birim hidrografı tahmin edilmiştir. Alt havzaların hidrograflarının eşit durumlarda karşılaştırılabilmesi için aynı eğri numarası ve yağış modeli kullanılarak HEC-HMS hidrolojik modeli yardımıyla analizleri yapılmıştır. Model sonuçlarına göre alt havza 1 ve alt havza 2’de meydana gelen pik debiler sırasıyla 18.71 ve 27.83 m3/s olup alt havza 2 pik debisinin alt havza 1 pik debisinden %49 daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca, alt havza 2’de pik debiye gelme süresi 5 saatken, alt havza 1’in pik debiye gelme süresi 7 saat olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan hidrograflara göre alt havza 2’nin alt havza 1’e göre ani taşkına daha duyarlı olduğu sonucuna varılmıştır. İzlenen yöntem alt havzaların anlık taşkın potansiyellerine göre önceliklendirilmesine de olanak sağlar. Akım ölçümü olmayan akarsular üzerinde yapılması planlanan hidrolik yapıların projelendirilmesi sırasında bu yöntem takip edilerek alt havzanın kendi özelliklerini doğrudan kullanarak hidrograf ve pik debi tahmini yapılabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agirre U., Goni M., Lopez J.J., Gimena F.N., (2005), Application of a unit hydrograph based on subwatershed division and comparison with Nash’s instantaneous unit hydrograph, Catena, 64(2-3), 321-332.
- Akay H., Baduna Koçyiğit M., (2018), Ölçüm alınmayan bir havzada yağış akış ilişkisinin bir hidrolojik model yardımıyla belirlenmesi:Akçay Havzası örneği, Proceedings 3th Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi’nin içinde (Emek M., Alimgereyev Z., Ed.), Gaziantep, Türkiye, ss.2154-2159.
- Akay H., Baduna Koçyiğit M., Yanmaz A.M., (2018), Effect of using multiple stream gauging stations on calibration of hydrologic parameters and estimation of hydrograph of ungauged neighboring basin, Arabian Journal of Geosciences, 11(11): 282.
- Ayalew T.B., Krajewski W.F., (2017), Effect of river network geometry on flood frequency: a tale of two watersheds in Iowa, Journal of Hydrologic Engineering, 22(8), 06017004, doi: 10.1061/(ASCE)HE.1943-5584.0001544.
- Baduna Koçyiğit M., Akay H., Yanmaz A.M., (2017), Effect of watershed partitioning on hydrologic parameters and estimation of hydrograph of an ungauged basin: a case study in Gokirmak and Kocanaz, Turkey, Arabian Journal of Geosciences, 10(15): 331.
- Baduna Koçyiğit M., Akay H., (2018), Estimation of potential flash flood risk in a basin using morphometric parameters: A case study of Akçay Basin, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 33(4), 1321-1332.
- Beven K.J., (2000), Uniqueness of place and process representations in hydrological modeling, Hydrology and Earth System Sciences, 4(2), 203–213.
- Gabr S., El-Bastawesy M., (2015), Estimating the flash flood quantitative parameters affecting the oil-fields infrastructure in Ras Sudr, Sinai, Egypt, during the January 2010 event, The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Sciences, 18(2), 137-149.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hüseyin Akay
*
0000-0002-9714-4590
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2019
Gönderilme Tarihi
22 Ocak 2019
Kabul Tarihi
8 Mart 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 5 Sayı: 2
Cited By
Determining the Overflow of Kalecik Basin Using Fuzzy SMRGT Method
Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi
https://doi.org/10.24012/dumf.1576837
