Genel Sözlükler ve Terim Sözlüklerinde Matematik Terimlerinin Tanımlarına Karşılaştırmalı Bir Bakış: Çember, Piramit ve Yamuk Örnekleri

İlk örnekleri MÖ. 2600’lere kadar uzanan sözlükler, geçen süre zarfında gelişen teknoloji, sözlüklerin bilimsel bir kimlik kazanması, bilgi çeşitliğinin artması, kullanıcı yelpazesinin çeşitlenmesi, sözlük kullanım amaçlarının farklılaşması gibi sebeplerden çeşitlenmiştir. Basılı sözlüklerden elektronik sözlüklere doğru gelişen evrilmede sözlükler farklılıklar barındırsa da tüm sözlükler sözcük listeleri üzerine kurulan temel referans kaynaklarıdır. Sözlüklere erişimde amaç sözcüğün ne olduğunu açıklayan tanıma erişmek ve dil hakimiyetini tamamlamaktır. Tanımlar, sözlüğün iç yapısında yer alan sözlükbirimlerin taşıdıkları anlamsal bilgiyi aktarma işlevini yerine getiren açıklamalardır. Bu noktada tanımın “ne” olduğu değil “nasıl” olması/yapılması gerektiği önem kazanmaktadır. Mevcut durum ile ilgili alan yazın taraması yapıldığında bir tanımda bulunması gereken özellikleri araştıran çok sayıda çalışma yapılmıştır. Anlaşılabilirlik, kısalık, bilgi transferine uygunluk, tanımlanan sözcük ile tanımlayıcı sözcük arasındaki biçimbilgisel ilişkinin durumu, tanımın ikame edilebilirlik durumu, tanımın sözcüğü edilgen söz varlığından, etkin söz varlığına geçirebilme yeterliliği tanımlarda ele alınan özelliklerdir. Bu özellikler en genel ifadeyle sözlük kullanıcısı açısından anlamı bilinmeyen bir sözcüğün etkin söz varlığına taşınmasına kadar olan süreç içinde gerekli olan durumlar olarak sınıflandırılmıştır. Bu çalışmada ise elde ettiğimiz verilerden hareketle Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlük’ü yine TDK’nin Matematik Terimleri Sözlüğü ile Geometri Sözlüğü ve Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü’nde yer alan “çember, piramit ve yamuk” terimlerinin tanımlarından hareketle genel ve terim sözlüklerinde matematik terimlerinin tanımlanmasında yer alan farklılıkların neler olduğuna, tanımı iyi tanım olmaktan uzaklaştıran eksiklik, fazlalık ve yanlışlıklara ve bunlardan kaynaklı kullanıcıların yaşayacağı kısıtlılıkların neler olduğuna dair bir betimleme denemesi yapılacaktır.