Türkiye Türkçesi Ses Bilgisi Terminolojisinde {ğ} Birimi: Fonetik Veriler Işığında Yeni Bir Terminolojik Öneri

Öz

Türkçe ses bilgisi araştırmalarında alfabe sisteminin "yazıldığı gibi okunan bir dil" fikrine dayandığı genel bir kabuldür. Ancak bu kabul, geleneksel olarak "art damaksıl, sızıcı ve ötümlü bir ünsüz" tanımlanan {ğ} birimi söz konusu olduğunda terminolojik bir çıkmaza girmektedir. Bu çalışma, {ğ} biriminin akustik karakterini Praat analiz programı aracılığıyla yeniden ele almaktadır. Bir kadın ve bir erkek konuşmacıdan alınan spektrografik veriler; anatomi ve frekans farklarının {ğ}’nin fonetik işlevini değiştirmediğini, birimin ünsüz özellikleri göstermediğini ve bağımsız bir ses değerinin olmadığını kanıtlamaktadır. Çalışma sonucunda, fiziksel karşılığı bulunmayan bu birimin ünsüz terimleriyle tanımlanmasındaki tutarsızlığa dikkat çekilerek yeni bir terminolojik öneri sunulmaktadır: {ğ} biriminin art ünlülerle kullanımında "Ünlü Uzatıcı", ön ünlülerle kullanımında ise "Ünlü Kayıcı" terimlerinin kullanılması teklif edilmektedir. Bu öneri, Türkçe ses bilgisini çağdaş fonetik verilerle güncellemeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ses bilgisi
• yumuşak g
• grafem
• praat
• volkan coşkun

A Terminological Re-evaluation of the {ğ} Unit in Turkish Phonology: Acoustic Evidence and New Proposals

Öz

It is a general assumption in Turkish phonology studies that the alphabet system relies on the notion of "a language spoken as it is written." However, this assumption leads to a terminological deadlock regarding the unit {ğ}, which is traditionally defined as a "velar, fricative, and voiced consonant." This study re-examines the acoustic character of the unit {ğ} using the Praat analysis software. Spectrographic data obtained from a female and a male speaker demonstrate that anatomical and frequency differences do not alter the phonetic function of {ğ}, and that the unit lacks consonantal features and an independent sound value. Consequently, highlighting the inconsistency in defining a unit with no physical counterpart using consonantal terms, this study offers a new terminological proposal: the terms "Vowel Extender" for back vowels and "Vowel Glider" for front vowels.

Anahtar Kelimeler

• phonetic
• soft g
• grapheme
• praat
• volkan coskun

Kaynakça

1. Banguoğlu, T. (1974). Türkçenin Grameri, İstanbul: Baha Matbaası.
2. Coşkun, V. (2000). Türkiye ve Özbek Türkçelerinde ğ. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 9, Bahar, 251-260.
3. Ergin, M. (2009). Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları.
4. Kalaycı, Ü., & Demir, M. (2023). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde “Yumuşak G” Ünsüzüyle İlgili Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri. International Journal of Filologia, 9, 47-57.
5. Katz, L., & Frost, R. (1992). The Reading Process Is Different for Different Orthographies: The Orthographic Depth Hypothesis. In Frost, R., & Katz, L., (Eds.). Orthography, Phonology, Morphology, and Meaning, (67-84). Amsterdam: Elsevier North Holland Press.
6. Kılıç, M. A. ve Erdem, M. (2008). Türkiye Türkçesindeki Yumuşak G Ünsüzünün Fonetik Analizi. VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı, Ankara, Türkiye.