GASTRODIPLOMACY’S HISTORICAL ORIGINS: FOOD, RITUAL, AND DIPLOMATIC RELATIONS IN THE ANCIENT WORLD

Öz

This study examines the historical roots of gastrodiplomacy in ancient Mesopotamia. Usually linked in the literature to the public diplomacy practices of modern states through culinary culture, gastrodiplomacy is treated here within a historical framework. The study demonstrates, through a qualitative content analysis based on the existing literature, that food operates within ritual, political, and diplomatic contexts. On the ritual level, offerings were related to maintaining the bond between gods and humans and to sustaining cosmic order. On the political level, food practices played an important role in displaying royal authority and reproducing legitimacy. On the diplomatic level, banquets and receptions for envoys served to establish and maintain intercity relations and to express hierarchy. These three levels are understood as different expressions of a shared symbolic system. The study argues that food played a central role in representation, relationship building, and meaning making in early societies, and that gastrodiplomacy should not be limited to the modern era.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Diplomacy
• Gastrodiplomacy
• Food
• Ancient Mesopotamia
• Ritual.

GASTRODİPLOMASİNİN TARİHSEL KÖKENLERİ: ANTİK DÜNYADA YEMEK, RİTÜEL VE DİPLOMATİK İLİŞKİLER

Öz

Bu çalışma, gastrodiplomasinin tarihsel kökenlerini Eski Mezopotamya bağlamında incelemektedir. Literatürde çoğunlukla modern devletlerin mutfak kültürü üzerinden yürüttüğü kamu diplomasisi pratikleriyle ilişkilendirilen gastrodiplomasi, bu çalışmada tarihsel bir çerçevede ele alınmaktadır. Araştırma, mevcut literatüre dayalı nitel içerik analizi aracılığıyla, yemeğin ritüel, siyasal ve diplomatik bağlamlarda işlev gördüğünü göstermektedir. Ritüel düzeyde sunular, tanrılar ile insanlar arasındaki ilişkinin sürdürülmesi ve kozmik düzenin devamlılığı ile ilişkilidir. Siyasal düzeyde yemek pratikleri, krallık otoritesinin görünür kılınmasında ve meşruiyetin yeniden üretilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Diplomatik düzeyde ise ziyafetler ve elçi kabulleri, dönemin şehirlerarası ilişkilerin kurulması, sürdürülmesi ve hiyerarşik yapının ifade edilmesi açısından temel bir işlev üstlenmektedir. Bu üç düzey, ortak bir sembolik sistemin farklı görünümleri olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, yemeğin erken dönem toplumlarında temsil üretme, ilişki kurma ve anlam oluşturma süreçlerinde merkezi bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bulgular, gastrodiplomasinin modern bir olgu ile sınırlandırılamayacağını ve yemeğin tarihsel süreklilik gösteren bir iletişim pratiği olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Diplomasi
• Gastrodiplomasi
• Yemek
• Eski Mezopotamya
• Ritüel.

Etik Beyan

Gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Altunay, E. (2015). Paganizm-2 Mezopotamya-Mısır. Hermes Yayınları.
2. Aruz, J., Benzel, K., & Evans, J. M. (Eds.). (2008). Beyond Babylon: Art, trade, and diplomacy in the second millennium B.C. Metropolitan Museum of Art; Yale University Press.
3. Ateş, H., & Ünal, S. (2004). Devletin doğduğu yer: Antik çağ Ortadoğusu’nda idari hayat. Bilgi, 8(1), 21–42.
4. Bardakcı, K. (2022). Çiviyazılı metinlere göre eski Önasya’da alıkonulan elçiler. Archivum Anatolicum, 16(1), 35–49. https://doi.org/10.46931/aran.2022.16.1.3
5. Bertman, S. (2003). Handbook to Life in Ancient Mesopotamia. Oxford University Press.
6. Black, J., & Green, A. (1992). Gods, demons and symbols of ancient Mesopotamia: An illustrated dictionary. University of Texas Press.
7. Bottéro, J. (2001). Religion in ancient Mesopotamia (T. L. Fagan, Trans.). University of Chicago Press.
8. Bottéro, J. (2005). Eski Yakındoğu: Sümer’den Kutsal Kitap’a (A. Kâhiloğulları ve diğerleri, Çev.). Dost Kitabevi.

9. Cabral, Ó., Lavrador, L., Orduna, P., & Moreira, R. (2024). Gastronomy as a diplomatic tool: A systematic literature review. International Journal of Gastronomy and Food Science, 38, 101072. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101072
10. Chapple-Sokol, S. (2013). Culinary diplomacy: Breaking bread to win hearts and minds. The Hague Journal of Diplomacy, 8(2), 161–183. https://doi.org/10.1163/1871191X-12341244
11. Cohen, M. E. (1993). The cultic calendars of the ancient Near East. CDL Press.
12. Demirci, K. (2013). Eski Mezopotamya dinlerine giriş. Ayışığı Kitapları.
13. Dinçer, M. (2025). Antik Yakın Doğu’da kadınların siyasi ve diplomatik rolü (MÖ 2000-1200). Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 9(4), 951-974. https://doi.org/10.63556/ankad.v9i4.279
14. Durand, J.-M. (1997). Documents épistolaires du palais de Mari (Vol. 2). Éditions du Cerf.
15. Eco, U. (Ed.). (2018). Antik Yakın Doğu (L. Tonguç Basmacı, Çev.). Alfa Yayınları.
16. Eliade, M. (1991). Kutsal ve din dışı (M. A. Kılıçbay, Çev.). Gece Yayınları.
17. Eliade, M. (1992). İmgeler ve simgeler (M. A. Kılıçbay, Çev.). Gece Yayınları.
18. Florioti, H. H. D. (2018). Asur sarayında beslenme: Yeni Asur Devri. Journal of History School, 11(34), 25-42. https://doi.org/10.14225/Joh1301
19. Hilmi, M. (2023). Gastro-diplomacy or food diplomacy: A case study. Middle East Journal of Agriculture Research, 12(4), 747–771.
20. Hooke, S. H. (1993). Ortadoğu mitolojisi (A. Şenel, Çev.). İmge Kitabevi.
21. Jordan, M. (2004). Dictionary of gods and goddesses. Kyle Cathie Ltd.
22. Kılıç, Y., & Ay, Ş. (2024). Eski Mezopotamya’da siyasi örgütlenmede din olgusu. Turkish Studies, 8(5), 387-403. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.4648
23. Kuhrt, A. (2007). Eski Çağ’da Yakındoğu I (D. Şendil, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları.
24. Lafont, B. (2001). International relations in the ancient Near East: The birth of a complete diplomatic system. Diplomacy & Statecraft, 12(1), 39–60.
25. Leick, G. (1991). A dictionary of ancient Near Eastern mythology. Routledge.
26. Muhammad, A., & Adilbekova, K. (2023). Culinary diplomacy. Ulusal ve Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi, 5(2), 431-449.
27. Mutlu, S. A. (2014). Eski Mezopotamya’da tanrılara sunulan kurbanlar. Tarih Okulu Dergisi, 17, 1-17. https://doi.org/10.14225/Joh415
28. Nemet-Nejat, K. R. (2007). Religion of the common people in Mesopotamia. Religion Compass, 1(2), 245-259. https://doi.org/10.1111/j.1749-8171.2007.00019.x
29. Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. PublicAffairs.
30. Oppenheim, A. L. (1967). Letters from Mesopotamia. University of Chicago Press.
31. Öz, E. (2024). Mezopotamya’da kralların sofraları. Turkish Studies, 11(1), 109-130.
32. Pekşen, O. (2017). Babil krallarının siyasal meşrulaştırma aracı. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 102-111.
33. Podany, A. H. (2010). Brotherhood of kings. Oxford University Press.
34. Podany, A. H. (2014). Ancient Mesopotamia: Life in the cradle of civilization. The Great Courses.
35. Pollock, S. (2013). Commensality and public spheres. Journal of Archaeological Method and Theory, 20(2), 231–255. https://doi.org/10.1007/s10816-012-9148-3
36. Rockower, P. S. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235-246.
37. Yıldırım, E. (2017). Eskiçağ Mezopotamya’sında Liderler Kahramanlar Krallar. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
38. Wilhelm, G. (1989). The Hurrians (J. Barnes, Trans.). Aris & Phillips.