Torino Sosyoloji Kongresi (1921) ve Türkiye

Dünya, 1918’de sona eren büyük savaştan sonra bir yıkımla karşılaşmıştı. Bu yıkımlardan biri de toplumsaldı. Savaşın toplumlar üzerinde yarattığı yıkımın tespiti ve çözüm yolları bilimsel olarak tespit edilmeliydi. Bu nedenle devletler arası iş birliği ile yeni bir barış düzeni kurulmalı ve sosyolojik bakış açısı ile toplumsal sorunlar, gündeme alınıp bu sorunlara çözümler üretilmeliydi. Bu çalışmada 1921 yılında İtalya’nın Torino kentinde gerçekleşen Uluslararası Sosyoloji Kongresi hakkında bilgi verilecek, Osmanlı Devleti’ni bu kongrede temsil eden Muslihiddin Adil Bey’in konuşmaları ve görüşleri kritik edilecek, Torino Sosyoloji Kongresi’nin Türkiye için önemi tarih disiplini açısından analiz edilecektir. Böylece Torino Kongresi’nin Avrupa ve Türkiye için önemi ortaya konulurken, Türkiye Cumhuriyeti tarihi açısından faydaları ve sonuçları belirtilerek yorumlanacaktır. Cumhuriyet tarihinde önemli bir yeri olan bu kongrenin ve kongrede yaşanan görüşmelerin incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu eksikliği gidermeye çalışan makalenin alana katkı sağlaması, konu hakkında var olan literatürü zenginleştirmesi ve unutulan bir kongrenin yeniden gündeme getirilmesi hedeflenmiştir. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin toplumsal sorunlarına da ışık tutan bu kongrede ele alınan konuların Yeni Türk Devleti’nin politikalarını da etkilediği anlaşılmıştır.

The world faced destruction after the great war that ended in 1918. One of these destructions was social. The destruction caused by war on societies and solutions had to be determined scientifically. For this reason, a new peace order should be established through cooperation between states, and social problems should be put on the agenda from a sociological perspective and solutions should be produced. In this paper, it will be given about the International Sociology Congress held in Turin, Italy in 1921, The speeches and opinions of Muslihiddin Adil Bey, who represented the Ottoman Empire in this congress, will be criticized, and the importance of the Turin Sociology Congress for Türkiye will be analyzed in terms of the discipline of history. Thus, while the importance of the Turin Congress for Europe and Türkiye is revealed, it will be interpreted by stating its benefits and consequences in the term of the history of the Republic of Türkiye. There is a need to examine this congress, which has an important place in the history of the republic, and the discussions that took place in the congress. The aim of the article, which tries to fill this gap, is to contribute to the field, enrich the existing literature on the subject, and bring a forgotten congress back to the agenda. It was understood that the issues discussed at this congress, which shed light on the social problems of the newly established Republic of Türkiye, also influenced the policies of the new Turkish State.