Araştırma Makalesi

Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında

Sayı: 12 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında

Öz

Bu çalışma dârdan indirme erkânı, dâr duaları ve Kitab-ı Dâr kapsamında Alevî gelenekte ahiret inancına dair kabulleri incelemektedir. Alevî gelenek hakkındaki farklı tartışmalarda gelenekte cennet ve cehennem gibi kabullerin olmadığı iddia edilmiştir. Geçmişten günümüze geleneğe mensup görülen ocaklarda icra edilen bir erkân ve burada okunan dualar üzerinden konunun gelenekteki durumunu incelemek önemlidir. Çalışmada dârdan indirme erkânında dâr çekme esnasında okunan dâr duaları ve Kitab-ı Dâr’dan hareketle Alevî geleneğe mensup ocaklarda ahirete iman konusuna dair bazı hususları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu nitel çalışma bir durum araştırmasıdır. Araştırmanın verileri doküman taraması ve alan araştırması sonucu elde edilmiştir. Alevî gelenekle ilgili birinci el klasik ve modern eserler, deyiş/nefesler ile konular hakkında yapılan araştırmalar taranmıştır. Çalışmanın alan araştırmasında katılımcılar farklı bölgelerden ve ocaklardan olmak kaydıyla “erkân yürüten dede” şartı dikkate alınarak amaçlı örnekleme ile seçilmiştir. Çalışma 40 ocaktan 48 dede ile yarı yapılandırılmış görüşme formları ile derinlemesine görüşmeler ile yürütülmüştür. Ölen kişinin kul hakkından arındırılması ve günahlarının bağışlanması için bir tarikat erkânı olarak yapılan dârdan indirme araştırmaya dahil edilen geleneğe mensup bütün ocaklarda geçmişten günümüze hiç terk edilmeden yerine getirilmiştir. Bu erkândaki dualarda geçen “kabir hayatı, suâl, kabrin cennet bahçesi olması, yeniden diriliş, günahların bağışlanması, şefaat, cennet, cehennem, kevser, huri, gılman, vildan” gibi ahiret inancına dair olgular gelenekte ahirete imanın varlığına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

İslâm Mezhepleri Tarihi, Alevî Gelenek, Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları, Kitab-ı Dâr, Ahirete İman

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur

Kaynakça

  1. “Aleviler Cennet ve Cehennem’e İnanır mı?” Alevi Haber, 21 Aralık 2021. https://www.alevihaber.com/aleviler-cennet-ve-cehenneme-inanir-mi-45941h.htm.
  2. Aksoy, Erdal, vd. “Bilimsel Araştırmalarda Evren, Örneklem, Varsayım ve Değişken”. Bilimsel Araştırma Süreçleri Yöntem, Teknik ve Etiğe Giriş. Edit. Özcan Güngör. 143–161. Ankara: Grafiker Yayınları, 2022.
  3. Aksüt, Hamza. Aleviler Türkiye-İran-Irak-Suriye-Bulgaristan. Ankara: Yurt Kitap-Yayın, 2009.
  4. Aktaş, Ali. “Alevilerde Ölüm, Cenaze, Yas İlgili İnanış ve Ritüeller.” Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi 12 (2015): 17-65. https://doi.org/10.24082/abked.2015.12.001.
  5. Altıkulaç, Tayyar. Günümüze Ulaşan Mesâhif-i Kadîme-İlk Mushaflar Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi, 2015.
  6. Arık, Rüçhan. “Anadolu Selçuklu Saraylarında Çini”. Anadolu Toprağının Hazinesi. Edit. Gönül Öney ve Zehra Çobanlı. 219-315. İstanbul: Kale Grubu Kültür Yayınları, 2007.
  7. Arslan, Cebrail. “Alevi İnancında Cennete Gitme Hayali, Cehennemde Yanma Gibi Bir Düşünce Yoktur”. Pir Haber Ajansı (PİRHA), 27 Ekim 2020. https://pirha.org/alevi-inancinda-cennete-gitme-hayali-cehennemde-yanma-gibi-bir-dusunce-yoktur-video-239076.html/27/10/2020/
  8. Arslanoğlu, İbrahim. “Alevilikte Temel İnanç Unsurları ve Pratikleri.” Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 20 (2001): 33-134. https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/161371.
  9. Aydınlı, Osman. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslâm Mezhepleri Tarihi Yazıcılığı. Ankara: Hititkitap Yayınevi, 2008.
  10. Balcı, Ali. Sosyal Bilimlerde Araştırma: Yöntem, Teknik ve İlkeler. Ankara: Pegem Akademi Yayınları, 2015.

Kaynak Göster

APA
Üçer, C., Başel, B., & Kader, M. (2026). Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi, 12, 223-273. https://doi.org/10.5281/zenodo.23690082
AMA
1.Üçer C, Başel B, Kader M. Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında. Danisname. 2026;(12):223-273. doi:10.5281/zenodo.23690082
Chicago
Üçer, Cenksu, Betül Başel, ve Müberra Kader. 2026. “Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında”. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 12: 223-73. https://doi.org/10.5281/zenodo.23690082.
EndNote
Üçer C, Başel B, Kader M (27 Ekim 2026) Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi 12 223–273.
IEEE
[1]C. Üçer, B. Başel, ve M. Kader, “Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında”, Danisname, sy 12, ss. 223–273, Eki. 2026, doi: 10.5281/zenodo.23690082.
ISNAD
Üçer, Cenksu - Başel, Betül - Kader, Müberra. “Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında”. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi. 12 (27 Ekim 2026): 223-273. https://doi.org/10.5281/zenodo.23690082.
JAMA
1.Üçer C, Başel B, Kader M. Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında. Danisname. 2026;:223–273.
MLA
Üçer, Cenksu, vd. “Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında”. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 12, Ekim 2026, ss. 223-7, doi:10.5281/zenodo.23690082.
Vancouver
1.Cenksu Üçer, Betül Başel, Müberra Kader. Alevî Gelenekte Ahiret İnancına Dair Bazı Kabuller: Dârdan İndirme Erkânı, Dâr Duaları ve Kitab-ı Dâr Kapsamında. Danisname. 27 Ekim 2026;(12):223-7. doi:10.5281/zenodo.23690082