Dinî Yönelim ile Yapay Zekâya Yönelik Tutumlar Arasındaki İlişkide Eleştirel Düşünmenin Aracı Rolünün İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 36 Sayı: 3, 613 - 649, 31.12.2025

Emine Kurt

https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1688413

https://izlik.org/JA46AC89KT

Öz

Yaşadığımız çağın en önemli icadı olarak kabul edilen yapay zekâ teknolojisi bireysel ve toplumsal yaşamı kolaylaştırırken sahip olduğu üstün donanım ve öğrenme yetenekleriyle de insanlığı hayrete düşürmektedir. Diğer taraftan yapay zekâ teknolojisinin dijital çağda, insanı ve toplumu dönüştürücü güç olarak konumlandırılmaya çalışılması yalnızca mesleklerin geleceği, mahremiyet, güvenlik alanlarındaki tartışmaları değil felsefi, etik ve dini sorgulamaları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle yapay zekâya yönelik tutumların dindarlık bağlamında incelenmesi önem arz etmektedir. Buradan yola çıkarak araştırmanın temel amacı, dini yönelim ile yapay zekâya yönelik tutumlar arasındaki ilişkide eleştirel düşünmenin aracılık rolünü incelemek olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu 18-77 yaş aralığında 231 katılımcı oluşturmuştur. Araştırma verileri; Sosyodemografik Bilgi Formu, İçsel Dinî Motivasyon Ölçeği (İDMÖ), Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği (YZYGTÖ) ve Marmara Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği (MEDEÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış, aracılık modeli ise Process Macro v4.0 eklentisi yardımıyla test edilmiştir. Analizler sonucunda içsel dinî motivasyonun, yapay zekâya yönelik pozitif tutumlar üzerinde eleştirel düşünmenin kanıt arama alt boyutunun aracılık etkisi incelendiğinde standartlaştırılmamış dolaylı etkinin anlamlı olduğu bulunmuştur (B=,0492; CI [,0048; ,1083]). Sonuç olarak eleştirel düşünmenin kanıt arama alt boyutunun, içsel dinî motivasyon ile yapay zekâya yönelik pozitif tutumlar arasındaki ilişkide aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler

Dinî yönelim , Yapay zekâ , Eleştirel düşünme , Aracı rol , Din psikolojisi

Examining the Mediating Role of Critical Thinking in the Relationship Between Religious Orientation and Attitudes Towards Artificial Intelligence

https://izlik.org/JA46AC89KT

Öz

Regarded as the most significant invention of our era, artificial intelligence (AI) technology not only facilitates individual and social life but also astonishes humanity with its advanced capabilities and learning potential. On the other hand, positioning AI as a transformative force for individuals and society in the digital age has sparked not only debates concerning the future of professions, privacy, and security but also philosophical, ethical, and religious inquiries. Therefore, examining attitudes towards artificial intelligence within the context of religiosity is of critical importance. Based on this premise, the primary aim of the present study is to investigate the mediating role of critical thinking in the relationship between religious orientation and attitudes towards artificial intelligence. The study sample consisted of 231 participants between the ages of 18 and 77. Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the Intrinsic Religious Motivation Scale, the General Attitudes Towards Artificial Intelligence Scale, and the Marmara Critical Thinking Dispositions Scale. The data were analysed using SPSS 22.0, and the mediation model was tested using the Process Macro v4.0 plugin. The analysis revealed that the unstandardised indirect effect of intrinsic religious  motivation on positive attitudes towards AI through the evidence-seeking subdimension of critical thinking was statistically significant (B = .0492; CI [.0048,.1083]). In conclusion, the findings indicate that the evidence seeking subdimension of critical thinking mediates the relationship between intrinsic religious motivation and positive attitudes towards artificial intelligence.

Anahtar Kelimeler

Religious orientation , Artificial intelligence , Critical thinking , Mediating role , Psychology of religion

Kaynakça

• Abraham, Denise. “The Impact of Big Data on Disease Prediction and Prevention”. Holon Solutions, 12 Ocak 2024. https://www.holonsolutions.com/the-impact-of-big-data-on-disease-prediction-and-prevention/.google scholar 
• Ahmedi, Ekber Şah. “Mahremiyet, Dindarlık ve Sosyal Medya Bağımlılığı Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma”. Journal of Media and Religion Studies 6/1 (2023), 25-46. https://doi.org/10.47951/ mediad.1290488. google scholar 
• Alemdar, Melis. “Robots Assist the Faithful: How Saudi Harnesses the Power of AI in Mecca”. TRTWORLD, 2022. https://www.trtworld.com/life/robots-assist-the-faithful-how-saudi-harnesses-the-power-of-ai-in-mecca-60712. google scholar 
• Aronson, Elliot vd. Sosyal Psikoloji. çev. Okhan Gündüz. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2018. google scholar 
• Bahçekapili, Hasan G., ve Onurcan Yilmaz. “The Relation between Different Types of Religiosity and Analytic Cognitive Style”. Personality and Individual Differences 117 (2017): 267-72. google scholar 
• Bal, Samet Yahya, ve Berat Sarıkaya. “Kelami Açıdan İnsan Fıtratı ve Bilinci Bağlamında Yapay Zekâ ve Transhümanizm”. Mavi Atlas 10, no. 2 (2022): 404-18.google scholar 
• Baltacı, Ali. “Veri Madenciliği: İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinde Akademik Başarının Veri Madenciliği İle Ölçülmesi”. Din ve Bilim - Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 1, no. 1 (2018): 1-23. google scholar 
• Baron, Reuben M., ve David A. Kenny. “The moderator–mediator variable distinction in social pno. chological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations”. Journal of Personality and Social Pno.chology 51, No. 6 (1986): 1173-82. google scholar 
• Beck, Ulrich. Risk Society: Towards a New Modernity. Sage Publications, 1992.CCR Horizon. “Big Data and Artificial Intelligence”. National Cancer Institute, Center for Cancer Research, 2023. https://ccr.cancer.gov/news/horizons/article/big-data.google scholar 
• CRI. “AI and Cancer: The Emerging Revolution”. Immune to Cancer: The CRI Blog, 14 Ocak 2025. https://www.cancerresearch.org/blog/ai-cancer.google scholar 
• Çinici, Murat, ve Muhammed Kızılgeçit. “Yapay Zekâ ve Din Psikolojisi”. Diyanet İlmî Dergi 59, no. 2 (2023): 745-68. google scholar 
• Dağ, Adem. “Dijitalleşme-Yapay Zekâ-Transhümanizm Bağlamında Din ve Dindar’a Dair”. İçinde Yapay Zekâ: Transhümanizm ve Din, editör Muhammed Kızılgeçit, Muhammet Yeşilyurt, Recep Ertugay, ve Murat Çinici, 175-85. Diyanet İşleri Başkanlığı genel yayın İlmî eserler, 2121 301. Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı, 2021. google scholar 
• Demirtaş, Zeynep, Mithat Takunyacı, ve Rüstü Yeşil. “Din Ögretimi Ögretmen Adaylarının Bilissel Esneklik Düzeyleri ile Elestirel Düsünme Egilimlerinin Incelenmesi.” Hitit Theology Journal / Hitit İlahiyat Dergisi 22, no. 2 (2023): 723-44. google scholar 
• Deniz, Serpil Sevimli. “Yapay Zekâ Kaygısının İncelenmesine İlişkin Bir Araştırma”. Social Mentality And Researcher Thinkers Journal 63, no. 63 (2022): 1675-77. google scholar 
• DİB. “Tîn Suresi 1-4. Ayet Tefsiri”. Kur’an Yolu. Erişim 11 Mart 2025. https://kuran.diyanet.gov. tr/tefsir/T%C3%AEn-suresi/6099/1-4-ayet-tefsiri. google scholar 
• Duran, M. Emrullah. “Eleştirel Düşünce ve Dindarlık”. Yüksek Lisans, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü, 2020. google scholar 
• ———. “Eleştirel Düşünme ve Dindarlık: Üniversite Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 23, no. 43 (2021): 53-79. google scholar 
• Efe, Ahmet. “Yapay Zekâ Risklerinin Etik Yönünden Değerlendirilmesi”. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi 3, no. 1 (2021): 1-24. google scholar 
• Erdoğan, Emine. “Tanrı Algısı, Dini Yönelim Biçimleri ve Öznel Dindarlığın Psikolojik Dayanıklılıkla İlişkisi: Üniversite Örneklemi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü Dergisi 12, no. 29 (2015): 223-46. google scholar 
• Faul, Franz, Edgar Erdfelder, Albert-Georg Lang, ve Axel Buchner. “G*Power 3: A Flexible Statistical Power Analysis Program for the Social, Behavioral, and Biomedical Sciences”. Behavior Research Methods 39, no. 2 (2007): 175-91. google scholar 
• Felici, Alessio, Giulia Peduzzi, Roberto Pellungrini, ve Daniele Campa. “Artificial intelligence to predict cancer risk, are we there yet? A comprehensive review across cancer types”. European Journal of Cancer 222 (2025): 115440. https://doi.org/10.1016/j.ejca.2025.115440. google scholar 
• Filiz, Emel, Şerife Güzel, ve Abdurrahman Şengül. “Sağlık Profeno.onellerinin Yapay Zeka Kaygı Durumlarının İncelenmesi”. Journal of Academic Value Studies (JAVStudies) 8, no. 1 (2022): 47-55.google scholar 
• Finley, Anna J., David Tang, ve Brandon J. Schmeichel. “Revisiting the Relationship between Individual Differences in Analytic Thinking and Religious Belief: Evidence That Measurement Order Moderates Their Inverse Correlation”. PLoS ONE 10, no. 9 (2015): 1-10.google scholar 
• Fošner, Ajda. “University Students’ Attitudes and Perceptions towards AI Tools: Implications for Sustainable Educational Practices”. Sustainability 16, no. 19 (2024): 1-15. google scholar 
• Funmi, Komolafe Blessing, ve Qian Xusheng. “Critical Thinking an Antidote to Artificial Intelligence Threat: An Innovation in Teacher Education Practices”. Proceeding of the 6th International Conference on Education 6, no. 2 (2020): 51-56. google scholar 
• Gates, Bill. “The Age of AI has begun”. gatesnotes.com, 2023. https://www.gatesnotes.com/The-Age-of-AI-Has-Begun. google scholar 
• George, Darren, ve Paul Mallery. IBM SPSS Statistics 23 Step by Step: A Simple Guide and Reference. 14. bs. New York: Routledge, 2016. https://doi.org/10.4324/9781315545899. google scholar 
• Goggin, Benjamin. “Inside Facebook’s Suicide Algorithm: Here’s How the Company Uses Artificial Intelligence to Predict Your Mental State from Your Posts”. Business Insider, 2019. https://www. businessinsider.com/facebook-is-using-ai-to-try-to-predict-if-youre-suicidal-2018-12. google scholar 
• Grad, Peter. “AI Jesus Writes Bible-Inspired Verse”. Tech Xplore, 2020. https://techxplore.com/ news/2020-09-ai-jesus-bible-inspired-verse.html. google scholar 
• Gültekin, Zümral vd. “Yapay Zekâ Kaygısının Kariyer Kararlılığına Etkisine Yönelik Bir Araştırma: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğrencileri Örneği”. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 27/3 (2022), 477-491. google scholar 
• Gürbüz, Sait. Aracı ve Düzenleyici Etki Analizleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.. google scholar 
• Gürbüz, Sait, ve Faruk Şahin. Sono.al Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.google scholar 
• Habermas, Jürgen. İnsan Doğasının Geleceği: Liberal Öjeniğe Doğru mu? Çeviren Kaan H. Ökten. Alfa Yayınları, 2018. google scholar 
• Harris, Mark. “Inside Artificial Intelligence’s First Church”. Wired, 2017. https://www.wired.com/story/anthony-levandowski-artificial-intelligence-religion/. google scholar 
• Hayes, Andrew F. Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis, Second Edition: A Regression-Based Approach. Second edition. New York: The Guilford Press, 2018. google scholar 
• Hill, Kashmir. “The Secretive Company That Might End Privacy as We Know It”. The New York Times, 2020, blm. Technology. https://www.nytimes.com/2020/01/18/technology/clearview-privacy-facial-recognition.html. google scholar 
• Hoge, Dean R. “A Validated Intrinsic Religious Motivation Scale”. Journal for the Scientific Study of Religion 11 (1972): 369-76. google scholar 
• Kafalı, Hasan. “Yapay Zekâ, Toplum ve Din’in Geleceği”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, no. 46 (2019): 145-72. google scholar 
• Kağıtçıbaşı, Çiğdem, ve Zeynep Cemalcılar. Dünden Bugüne İnsan ve İnsanlar: Sono.al Psikolojiye Giriş. İstanbul: Evrim Yayınevi, 2014. google scholar 
• Kalli, Halit, ve Sema Yılmaz. “Dini Tutum, Paranormal İnanç ve Eleştirel Düşünme Eğilimi İlişkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 28, no. 2 (2024): 914-34. google scholar 
• Kandemı̇r, Fatih. “Umut, İyimserlik ve Dindarlık İlişkisi”. Doktora, Atatürk Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü, 2016. google scholar 
• Kandemir, Fatih. “Bazı Demografik Değişkenler Bağlamında Covid-19 Pandemi Neslinin Dindarlık ve Ölüm Kaygısı İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Araştırma”. Tokat İlmiyat Dergisi 8/1 (2020), 99129. https://doi.org/10.5281/zenodo.3876200. google scholar 
• Karaca, Faruk. “Din Psikolojisinde Metot Sorunu ve Bir Dindarlık Ölçeğinin Türk Toplumuna Standardizano.onu”. EKEV Akademi Dergisi 3, no. 1 (2001): 187-201. google scholar 
• Karacan, Sümeyra Bilecik, ve Şeyma Çiçek. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Yapay Zeka Okuryazarlık Düzeyleri İle Yapay Zekaya Yönelik Tutumları”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24, no. 3 (2024): 259-92. google scholar 
• Karslı, Necmi. Yapay Zekâ ve Din. Ankara: İlahiyat Yayınları, 2024. google scholar 
• Karslı, Necmi - Yanar, Özlem. “Genç ve Yetişkinlerde Psikolojik Esneklik ve Dindarlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 57 (2024), 1-22. https://doi.org/10.17120/omuifd.1546704. google scholar 
• Kaya, Feridun, Fatih Aydin, Astrid Schepman, Paul Rodway, Okan Yetişensoy, ve Meva Demir Kaya. “The Roles of Personality Traits, AI Anxiety, and Demographic Factors in Attitudes toward Artificial Intelligence”. International Journal of Human–Computer Interaction, 2022, 1-18. google scholar 
• Kazak, Mehmet. “Yapay Zekâ Kaygısı, Yabancılaşma ve Dindarlık İlişkisi”. Yüksek Lisans, Pamukkale Üniversitesi İslami İlimler Enstitüsü, 2023. google scholar 
• Kızılgeçit, Muhammed, Dr Murat Çinici, ve Esra Tüysüz. “Religiosity Prediction by Gender with Artificial Intelligence in 2020-2025 in Turkey”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 56, no. 2 (2021): 283-307. google scholar 
• Kaul, Vivek, Sarah Enslin, ve Seth A. Gross. “History of artificial intelligence in medicine”. Gastrointestinal Endoscopy 92, sy 4 (2020): 807-12. https://doi.org/10.1016/j.gie.2020.06.040. google scholar 
• Kızılgeçit, Muhammed, ve Murat Çinici. “Koronavirüs (Covid-19) Sürecinde Yapay Sinir Ağları Yöntemiyle Bireylerin Dini Başa Çıkma Düzeylerinin Tahmini”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, no. 54 (2020): 45-65. google scholar 
• Kolçak, Nihan. “Yann LeCun’dan yapay zekâ hakkında açıklama”. Digital Age (blog), 2023. https:// digitalage.com.tr/yann-lecundan-yapay-zeka-hakkinda-aciklama/. google scholar 
• Korkmaz, Sezai - Çetin, Erol. “Varoluşsal Anlam Arayışı ve Dindarlık İlişkisi: Psiko-Felsefik Bir Değerlendirme”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 23/2 (2023), 234-251. https:// doi.org/10.30627/cuilah.1368050. google scholar 
• Kozak, Jaroslaw, ve Stanislaw Fel. “The Relationship between Religiosity Level and Emotional Responses to Artificial Intelligence in University Students”. Religions 15, no. 3 (2024): 1-18. google scholar 
• Kuyanay, Mehmet. “Kur’an’da Düşünmeyi İfade Eden Kavramlar”. Yüksek Lisans, Harran Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü, 2014. google scholar 
• Lam, Nguyen Duc Bao, Nguyen Duc Quynh Anh, Khong Sin Tan, Tran Duc Anh, ve Tran Duc Minh. “Exploring the Relationships between Artificial Intelligence, Attitude & Skill, Big Data, and Knowledge Acquisition: A Study on Students in Ho Chi Minh City”. Journal of No.stem and Management Sciences 14, no. 5 (2024): 231-41. google scholar 
• Liehner, Gian Luca, Alexander Hick, Hannah Biermann, Philipp Brauner, ve Martina Ziefle. “Perceptions, Attitudes and Trust toward Artificial Intelligence — An Assessment of the Public Opinion”. Içinde Artificial Intelligence and Social Computing, C. 72. AHFE Open Acces, 2023. google scholar 
• MacKinnon, David P., Chondra M. Lockwood, ve Jason Williams. “Confidence Limits for the Indirect Effect: Distribution of the Product and Resampling Methods”. Multivariate Behavioral Research 39, no. 1 (2004): 99-128. google scholar 
• Mantello, Peter, Manh-Tung Ho, Minh-Hoang Nguyen, ve Quan-Hoang Vuong. “Bosses without a Heart: Socio-Demographic and Cross-Cultural Determinants of Attitude toward Emotional AI in the Workplace”. AI & Society 38, no. 1 (2023): 97-119. google scholar 
• Meema, Toomas. “Religion and Artificial Intelligence”. Master, University of Tartu Faculty of Arts and Humanities, 2018. google scholar 
• Mehmedoğlu, Ali Ulvi. “Dindarlarda ve Dindar Olmayanlarda Kişilik Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma: İstanbul Örneği”. Doktora, Marmara Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü, t.y. google scholar 
• mysoft. “Büyük Veri (Big Data) Nedir? Büyük Veri’nin Özellikleri Nelerdir?” mysoft, 2023. https:// www.mysoft.com.tr/buyuk-veri-big-data. google scholar 
• Nalbant, Kemal Gokhan. “The Importance of Artificial Intelligence in Education: A short review”. Journal of Review in science and engineering 2021 (2021): 1-15.google scholar 
• Özgenel, Mustafa, ve Münevver Çetin. “Development of the Marmara Critical Thinking Dispositions Scale: Validity and Reliability Analysis”. Uluslararası Avrano.a Sono.al Bilimler Dergisi 9, no. 32 (2018): 991-1015.google scholar 
• Pennycook, Gordon, Robert M. Ross, Derek J. Koehler, ve Jonathan A. Fugelsang. “Atheists and Agnostics Are More Reflective than Religious Believers: Four Empirical Studies and a MetaAnalysis”. PLoS ONE 11, no. 4 (2016): 1-18. google scholar 
• Piçarra, N., J. -C. Giger, G. Pochwatko, ve G. Gonçalves. “Making sense of social robots: A structural analysis of the layperson’s social representation of robots”. European Review of Applied Pno. chology 66, no. 6 (01 Kasım 2016): 277-89. google scholar 
• Pirim, Harun. “Yapay Zeka”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 1, no. 1 (2006): 81-93. google scholar 
• Resume Builder. “Half of Managers Use AI To Determine Who Gets Promoted and Fired”. ResumeBuilder.Com, 30 Haziran 2025. https://www.resumebuilder.com/half-of-managers-use-ai-to-determine-who-gets-promoted-and-fired/.Schepman, Astrid, ve Paul Rodway. “Initial validation of the general attitudes towards Artificial Intelligence Scale”. Computers in Human Behavior Reports 1 (2020): 100014. google scholar 
• SPA. “Religious Affairs President Launches ‘Manarah Robot’ to Answer Inquiries at Grand Mosque”. Saudi Press Agency, 06 Mart 2025. https://spa.gov.sa/. google scholar 
• Stagnaro, Michael Nicholas, ve Gordon Pennycook. “On the Role of Analytic Thinking in Religious Belief Change: Evidence from over 50,000 Participants in 16 Countries”. Cognition 254 (2025): 1-15. google scholar 
• Sürücü, Lütfi, Harun Şeşen, ve Ahmet Maşlakçı. SPSS, AMOS ve PROCESS Macro ile İlişkisel, Aracı / Düzenleyici ve Yapısal Eşitlik Modellemesi: Uygulamalı Analizler. Ankara: Detay Yayıncılık, 2021.google scholar 
• Şahin, Meryem. “Dini Bağlamda Robot Kullanımı: Budist Robot Rahip Mindar Örneği Üzerinden Tutumların Niteliksel Analizi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24, no. 3 (2024): 359-85. google scholar 
• Şahı̇n, Meryem, Büşra Kılıç Ahmedı̇, ve Mücahit Gültekı̇n. “Dindarlık ve Biliş: İçsel Dini Motivano. on ile Eleştirel Düşünme ve İkili Düşünme Arasındaki İlişkiler”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 27, no. 1 (2023): 281-96. google scholar 
• Şen, Alper Tunga. “Kamu çalışanlarının yapay zeka kaygı düzeylerinin belirlenmesi: Kastamonu örneği”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17/2 (2024), 232-246. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1384435. google scholar 
• Takıl, Nazife, Nazif Kutay Erden, ve Ayşe Berna Sarı Arasıl. “Farklı meslek grubu adaylarının yapay zekâ teknolojisine yönelik kaygı seviyesinin incelenmesi”. Balıkesir Üniversitesi Sono.al Bilimler Enstitüsü Dergisi 25, no. 48 (2022): 343-53. google scholar 
• Thiga, Moses Mwangi. “Generative AI and the Development of Critical Thinking Skills”. Iconic Research and Engineering Journals 7, no. 9 (2024): 83-90. google scholar 
• Tono.ali, Furkan, ve Busra Aktas. “Does training analytical thinking decrease superstitious beliefs? Relationship between analytical thinking, intrinsic religiosity, and superstitious beliefs”. Personality and Individual Differences 183 (2021): 1-8. google scholar 
• Tutar, Hasan, ve Ahmet Tuncay Erdem. Örnekleriyle Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Spss Uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2020. google scholar 
• Ünal, Sevim. “İbadetlerle İlgili Fetvalar ve Yapay Zekâ Uygulamaları: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24, no. 3 (2024): 161-92.google scholar 
• Villanueva, Randle Aaron M., Zhuo Job Chen, ve Yingjie Huang. “Analytic thinking, religiosity, and defensiveness against secularism: Absence of causality”. Pno.chology of Religion and Spirituality 16, no. 2 (2024): 151-62. google scholar 
• Vinichenko, Mikhail Vasilievich, Marina Vladimirovna Rybakova, Oхana Leonidovna Сhulanova, ve Sergey Anatolyevich Makushkin. “The Social Environment Change under the Influence of Artificial Intelligence the Views of Orthodox Clergy and Parishioners”. European Journal of Science and Theology 16, no. 5 (2020): 57-68. google scholar 
• Wertheim, Margaret. The Pearly Gates of Cyberspace: A History of Space from Dante to the Internet. New York: W. W. Norton & Company, 2000. google scholar 
• World Economic Forum. “Future of Jobs Report 2020”. Geneva: World Economic Forum, 2020. google scholar 
• ———. “Future of Jobs Report 2023”. Geneva: World Economic Forum, 2023. google scholar 
• Yakut, İdris. “Yapay Zekâya Yönelik Tutum ve Dindarlık İlişkisi”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 7, no. 1 (2024): 37-59. google scholar 
• Yam, Kai Chi, Tiffany Tan, Joshua Conrad Jackson, Azim Shariff, ve Kurt Gray. “Cultural Differences in People’s Reactions and Applications of Robots, Algorithms, and Artificial Intelligence”. Management and Organization Review 19, no. 5 (2023): 859-75.google scholar 
• Yetişensoy, Okan. “Tomorrow’s Teachers and Artificial Intelligence: Exploring Attitudes and Perceptions of Turkish Prospective Social Studies Teachers”. Eurasian Journal of Teacher Education 5, no. 1 (2024): 1-31.google scholar