A Debate on Marital Compatibility (Kafāʾa) Among Hanafi Jurists during the Bahri Mamluk Period: al-Bābartī’s Refutation of al-Hindī

Öz

According to the Ḥanafī doctrine of kafāʾa (marital compatibility), a marriage’s validity and binding force depend on the groom’s equivalence to the bride, as certain attributes required in the woman must also be present in the man. A deficiency may render the marriage non-binding (ghayr lāzim) or, in some cases, invalid (bāṭil). In 770/1369, a marriage officiated by the Ḥanafī qāḍī al-quḍāt between the sultan’s sister and a prominent amīr became controversial on the grounds of non-equivalence, generating debate over the doctrine of kafāʾa. In response, al-Hindī composed a treatise (Risāla fī masʾalat al-kafāʾa) defending the marriage through a reinterpretation of the classical doctrine, considering contemporary social conditions. al-Bābartī’s refutation -known only from a margin note in al-Hindī’s treatise -was not known to have survived. The discovery of al-Intiṣār li’l-Aʾimma al-Akhyār shows that he defended the established Ḥanafī kafāʾa doctrine, arguing that the marriage was invalid according to four Sunnī schools, while advancing original interpretations on the doctrine’s foundations. By focusing al-Bābartī’s claims and objections, this study provides an analysis of the debate, the normative bases of kafāʾa, and its adaptability to social change.

Anahtar Kelimeler

• Islamic law
• Mamluks
• Marriage
• Equivalency
• Kafāʾa
• Treatise
• Akmal al-Dīn al-Bābartī
• Sirāj al-Dīn al-Hindī

Teşekkür

I would like to thank Mehmet Yunus Yazıcı for his kindness in reading parts of the study and sharing his views.

Bahrî Memlükler Döneminde Hanefî Hukukçular Arasında Nikahta Denklik Tartışması: Bâbertî’nin Hindî Eleştirisi

Öz

Hanefî mezhebinde yerleşik denklik (kefâet) öğretisine göre nikâh akdinde erkeğin kadına denk olması, yani belli birtakım vasıfların (denklik unsurları) kadında bulunması halinde bunların erkekte de bulunması şarttır. Denklik probleminin bulunduğu bir nikâh bazı durumlarda bağlayıcı (lâzım) olmadığından velilerin itirazı sonrasında feshi kabil iken bazı durumlarda geçersiz (bâtıl) sayılmaktadır. 770/1369 yılında Memlük sarayında Hanefî kâdılkudâtı Sirâcüddin el-Hindî’nin (ö. 773/1372) sultanın kız kardeşiyle üst düzey bir emîr arasında kıydığı nikâhın, damadın geline denk olmadığı gerekçesiyle bâtıl (gayri sahîh) olduğu iddiası Hanefî denklik öğretisinin tartışmaya açılmasına neden olmuştur. Hindî bu iddia üzerine dönemin toplumsal şartlarını dikkate alarak geliştirdiği klasik doktrinin sınırlarını zorlayan bir yorum üzerinden kıydığı nikâhın meşruiyetini savunan risâlesini (Risâle fî mesʾeleti’l-kefâʾeh) yazmıştır. Yakın zamanda yayımlanan bu risâledeki bir müstensih notu vesilesiyle Bâbertî’nin (ö. 786/1384) Hindî’ye bir reddiye kaleme aldığından haberdar olmuştuk. Ancak bu reddiyenin günümüze ulaştığına dair bir bilgiye sahip değildik. Yakın zamanda tarafımızca keşfedilen el-İntisâr li’l-Eimmeti’l-Ahyâr adlı reddiye risâlesinde Bâbertî, yerleşik Hanefî denklik öğretisini ve Hindî’nin kıydığı nikâhın dört mezhebe göre de sahih olmadığını savunmaktadır. Bununla birlikte risâle bilhassa yerleşik Hanefî denklik öğretisinin temellendirilmesine katkı sunacak özgün yorumlar da içermektedir. Bu çalışma Bâbertî’nin iddia ve itirazlarını merkeze alarak Hanefî denklik öğretisinin temelleri ve toplumsal değişim karşısındaki esnekliği çerçevesinde ikili arasındaki tartışmanın kapsamlı bir analizini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslam hukuku
• Memlükler
• Nikâh
• Denklik
• Kefâet
• Risâle
• Ekmeleddin el-Bâbertî
• Sirâceddin el-Hindî

Teşekkür

Çalışmanın bazı kısımlarını okuyarak görüşlerini paylaşma nezaketi gösteren Mehmet Yunus Yazıcı'ya teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Adevî, Ebu’l-Hasen Ali b. Ahmed. Hâşiyetu’l-Adevî alâ Şerhi Kifâyeti’t-tâlibi’r-rabbânî. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1414/1994.
2. Akrî, Ebu’l-Felâh Abdülhay b. Ahmed. Şezerâtu’z-zeheb fî ahbâri men zeheb. thk. Muhammed el-Arnaût. 11 Cilt. Dımaşk - Beyrut: Dâr İbn Kesîr, 1. Basım, 1406/1986.
3. Apaydın, H. Yunus. “Humus”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/365-369. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
4. Aynî, Bedreddîn Mahmûd b. Ahmed. Ikdu’l-cümân fî târîhi ehli’z-zamân. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Süleymaniye, 830.
5. Ayoub, Samy. “Creativity in Continuity: Legal Treatises (al-rasāʾil al-fiqhiyya) in Islamic Law”. Journal of Islamic Studies etac063 (2022), 1-35. https://doi.org/https://doi.org/10.1093/jis/etac063
6. Bâbertî, Ekmelüddîn Muhammed b. Mahmud. el-İnâye şerhu’l-Hidâye. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 2007.
7. Bâbertî, Ekmelüddîn Muhammed b. Mahmud. el-İntisâr li’l-Eimmeti’l-ahyâr. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, 2269.
8. Başoğlu, Tuncay. “İlleti Tespit Metotlarından Tard ve Tard Ehline Yönelki Tenkitler”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/6 (2002), 141-160.

9. Begavî, Ebû Muhammed el-Hüseyin b. Mesud. et-Tehzîb fî fıkhi’l-İmâm eş-Şâfiî. thk. Adil Ahmed Abdulmevcûd, Ali Muhammed Muavvad. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1418/1997.
10. Beyatlı, Yasir. “Hanefî Mezhebinin Tarihî Seyrinde Bir Merhale: Memlük Hanefîliği”. Memlükler Dönemi İlim Geleneği (13.-14. Yüzyıllar). ed. Halil Hançabay vd. 109-177. Istanbul University Press, 2023. https://doi.org/https://doi.org/10.26650/B/AA07AA25.2023.010.05
11. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu. 8 Cilt. İstanbul: Bilmen Yayınevi, ts.
12. Buhârî, Tâhir b. Abdürreşid. Hulâsatu’l-fetâvâ. 4 Cilt. Karaçi: Mektebe-i Reşîdiyye, ts.
13. Cessâs, Ebu Bekir Ahmed b. Ali. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. thk. Sâid Bekdâş. 8 Cilt. Beyrut - Medine: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye - Dâru’s-Sirâc, 1. Basım, 1431.
14. Cündî, Halil b. İshak. et-Tavzîh fî şerhi Muhtasar İbni’l-Hâcib. thk. Ahmed b. Abdülkerim Necib. 8 Cilt. Kahire: Merkez Necîbwaih li’l-Mahtûtât ve Hidmeti’t-Türâs, 1429.
15. Cündî, Halil b. İshak. Muhtasaru’l-Allâme Halîl. thk. Ahmed Câd. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1426.
16. Demîrî, Ebu’l-Bekâ Tâceddin Behrâm b. Abdullah. eş-Şâmil fî fıkhi’l-İmâm Mâlik. thk. Ahmed b. Abdülkerim Necib. 2 Cilt. Kahire: Merkez Necîbwaih li’l-Mahtûtât ve Hidmeti’t-Türâs, 1. Basım, 1429.
17. Derdîr, Ebu’l-Berekât Ahmed b. Muhammed. eş-Şerhu’l-Kebîr alâ Muhtasar Sîdî Halîl (Desûkî haşiyesiyle birlikte). 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
18. Dozy, Reinhart Pieter Anne. Tekmiletu’l-maâcimi’l-Arabiyye. çev. Muhammed Selim en-Nuaymî, Cemal el-Hayyât. 11 Cilt. Bağdat: Vizâretu’s-Sekâfe ve’l-İlâm, 2000.
19. el-Müsteşâru’l-Lugâvi. “Arzu’l-İstişâre (Rakamu’l-İstişâre: 6894)”. 18 Nisan 2025. Erişim 28 Ocak 2026. https://almustashar.ksaa.gov.sa/bank/6894
20. Ergin, Burak. “Dört Mezhepli Memlük Yargı Sisteminde Mûceb ve Sıhhatle Hüküm Verme: İbn Nasrullah’ın Yaklaşımı”. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 38 (2025), 168-192. https://doi.org/10.35415/sirnakifd.1731652
21. Haraşî, Ebû Abdillah Muhammed b. Abdullah. Şerhu Muhtasar Halîl (kenarında Ali el-Adevî haşiyesiyle birlikte). 8 Cilt. Bulak: el-Matbaatu’l-Kübrâ’l-Emîriyye, 1317.
22. Hindî, Sirâceddin. “Risâle fî Mesʾeleti’l-Kefâeh”. nşr. Okan Kadir Yılmaz. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 45 (2025), 485-542. https://doi.org/10.59777/ihad.1611193
23. İbn Âbidîn, Muhammed Emin b. Ömer. Hâşiyetu Reddu’l-muhtâr ale’d-Dürrü’l-muhtâr şerh Tenvîri’l-ebsâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1412.
24. İbn Arefe, Ebû Abdillah Muhammed. el-Muhtasaru’l-fıkhî. thk. Hâfız Abdurrahman Muhammed Hayr. 10 Cilt. Khalaf Ahmad Al Habtoor Foundation, 1. Basım, 1435/2014.
25. İbn Hacer el-Askalânî, Şihâbüddîn Ahmed b. Ali. ed-Dürerü’l-kâmine fî ayâni’l-mieti’s-sâmine. 4 Cilt. Haydarâbâd: Meclis Dâireti’l-Maârifi’l-Osmâniyye, 2. Basım, 1393.
26. İbn Hacer el-Askalânî, Şihâbüddîn Ahmed b. Ali. İnbâu’l-ğumr bi-ebnâi’l-umr. thk. Hasan Habeşî. 4 Cilt. Kahire: el-Meclisu’l-A’lâ li’ş-Şuûni’l-İslâmiyye - Lecnetu İhyâi’t-Türâsi’l-İslâmî, 1392.
27. İbn İyâs, Ebu’l-Berekât Muhammed. Bedâiu’z-zuhûr fî vekâii’d-dühûr. thk. Muhammed Mustafa. 5 Cilt. Mekke: Mektebetu Dâru’l-Bâz, 1404.
28. İbn Kâdî Şühbe, Ebu’l-Faz Bedrüddîn Muhammed. Bidâyetu’l-muhtâc fî şerhi’l-Minhâc. 4 Cilt. Cidde: Dâru’l-Minhâc, 1. Basım, 1432/2011.
29. İbn Kâdî Şühbe, Takiyyuddin Ebû Bekr b. Ahmed. Târîh İbn Kâdî Şühbe. thk. Adnan Derviş. 4 Cilt. Dımaşk - Limasol: el-Mahedu’l-Feransî li’d-Dirâsâti’l-Arabiyye - el-Cefân ve’l-Câbî li’t-Tıbâa ve’n-Neşr, 1994.
30. İbn Kesîr, Ebü’l-Fida İmadüddin İsmail b Ömer. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî. 21 Cilt. Cîze: Hecr li’t-Tıbâa ve’n-Neşr, 1417.
31. İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullah. el-Muğnî. thk. Taha Muhammed ez-Zeynî. 10 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Kâhire, 1388.
32. İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullah. Umdetu’l-fıkh fi’l-Mezhebi’l-Hanbelî. thk. Ahmed Muhammed Azûz. Beyrut: el-Mektebetu’l-Asriyye, 1423.
33. İbn Rüşd, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesid. 4 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1425/2004.
34. İbn Şâs, Celâlüddin Abdullah b. Necm. Ikdu’l-cevâhiri’s-semîne fî Mezhebi Âlimi’l-Medîne. thk. Hamid b. Muhammed Lahmar. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1. Basım, 1423/2003.
35. İbn Tağrîberdî, Cemâlüddin Ebu’l-Mehâsin Yusuf. ed-Delîlu’ş-şâfî ale’l-Menheli’s-sâfî. thk. Fehîm Muhammed Şeltût. 2 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 1983.
36. İbn Tağrîberdî, Cemâlüddin Ebu’l-Mehâsin Yusuf. el-Menhelu’s-sâfî ve’l-müstevfî bade’l-Vâfî. thk. Muhammed Muhammed Emin. 13 Cilt. Kahire: el-Heyetü’l-Mısriyyetü’l-Âmme li’l-Kitâb, 1984.
37. İbn Tağrîberdî, Cemâlüddin Ebu’l-Mehâsin Yusuf. en-Nücûmu’z-zâhire fî mülûki Mısr ve’l-Kâhire. 16 Cilt. Kahire: Vizâretu’s-Sekâfe ve’l-İrşâdi’l-Kavmî, 1383.
38. İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takiyyüddin Ahmed. Mecmûu fetâvâ. thk. Abdurrahman b. Muhammed b. Kasım. 37 Cilt. Medine: Mucemmai’l-Meliki’l-Fehd li-Tıbâati’l-Mushafi’ş-Şerîf, 1425.
39. İbnu’s-Salâh, Ebû Amr Takiyyüddîn Osman. Marifetu ulûmi’l-hadîs. thk. Nureddin Itr. Dımaşk - Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1406/1986.
40. İbnü’l-Hâcib, Ebû Amr Cemâlüddin Osman b. Ömer. Câmiu’l-ümmehât. thk. Ebû Abdirrahman el-Ahdar el-Ahdarî. Dımaşk - Beyrut: el-Yemâme li’t-Tıbâa ve’n-Neşr ve’t-Tevzi, 2. Basım, 1421/2000.
41. İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddin Muhammed b. Abdülvâhid. Şerhu Fethu’l-Kadîr ale’l-Hidâye şerh Bidâyeti’l-mübtedî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424.
42. İbnü’l-Irâkî, Veliyyüddin Ebû Zür‘a Ahmed b. Abdürrahim. ez-Zeyl ale’l-İber fî haberi men ğaber. thk. Salih Mehdi Abbas. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1. Basım, 1409.
43. İncu Şirazi, Mir Cemaleddin Hüseyin b. Fahreddin Hasan. Ferheng-i Cihângîrî. 2 Cilt. Meşhed: Danişgâh-ı Meşhed, 1359/1980.
44. İsbîcâbî, Ali b. Muhammed. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. thk. Abdullah Nezîr Ahmed Abdurrahman. 4 Cilt. Beyrut - Amman: Dâru’r-Reyâhîn - Müessesetu’r-Reyyân, 1. Basım, 1443.
45. Kâdîhân, Ebu’l-Mehâsin Fahruddîn Hasan b. Mansûr. Fetâvâ Kâdîhân (el-Fetâva’l-Hindiyye’nin kenarında). 3 Cilt. Bulak: el-Matbaatu’l-Emîriyye, 1310.
46. Karâfî, Şihâbüddîn Ahmed b. İdris. ez-Zehîrâ. thk. Muhammed Bûhubze. 14 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1994.
47. Kâsânî, Ebû Bekr Alâaddin Ebû Bekr b. Mesud. Bedâiu’s-sanâi fî tertîbi’ş-şerâi. thk. Ali Muhammed Muavvad, Adil Ahmed Abdulmevcûd. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424.
48. Kasım b. Kutluboğa. el-Kefâʾe fi’n-nikâh. thk. Abdüssettar Ebu Gudde. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 1423/2002.
49. Kudûrî, Ebu’l-Hüseyn Ahmed b. Muhammed. Şerhu Muhtasari’l-Kerhî. thk. Abdullah Nezîr Ahmed Abdurrahman. 6 Cilt. Kuveyt: Esfâr li-Neşr Nefîsi’l-Kütüb ve’r-Resâili’l-İlmiyye, 2. Basım, 1445/2024.
50. Makrîzî, Takiyyuddîn Ahmed b. Ali. es-Sülûk li-marifeti düveli’l-mülûk. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1418.
51. Malatî, Zeynüddîn Abdulbâsıt b. Halîl. Neylü’l-emel fî zeyli’d-Düvel. thk. Ömer Abdüsselam Tedmurî. 9 Cilt. Beyrut: el-Mektebetu’l-Asriyye, 1. Basım, 1422/2002.
52. Merdâvî, Ebu’l-Hasan Alaaddin Ali. el-İnsâf fî marifeti’r-râcih mine’l-hilâf alâ Mezhebi’l-İmâmi’l-Mübeccel Ahmed b. Hanbel. thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî, Abdülfettah Muhammed el-Hulv. 30 Cilt. Kahire: Hecr li’t-Tıbâa ve’n-Neşr, 1415.
53. Midilli, Muhammet Enes. “İlim Kurumlarının Kenarda Kalmış Vazifelileri: Memlük Kudüs’ünde Öğrenciler, Dervişler ve Muîdler”. Memlükler Dönemi İlim Geleneği – II. ed. Gürzat Kami vd. 71-90. Istanbul University Press, 2024.
54. Molla Cîven, Ahmed b. Ebî Saîd. Nûru’l-envâr fî şerhi’l-Menâr. thk. Muhammed Ahmed Abdülaziz. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1419/2018.
55. Mütercim Âsım Efendi. Burhân-ı Katı. İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009.
56. Nevevî, Ebu Zekeriyya Muhyiddin Yahya b. Şeref. Minhâcu’t-tâlibîn ve umdetu’l-müftîn. Cidde: Dâru’l-Minhâc, 1426.
57. Nevevî, Ebu Zekeriyya Muhyiddin Yahya b. Şeref. Ravzatu’t-tâlibîn ve umdetu’l-müftîn. 12 Cilt. Beyrut: el-Mektebu’l-İslâmî, 1412.
58. Pezdevî, Fahrü’l-İslâm Ali b. Muhammed. Kenzu’l-vusûl ilâ marifeti’l-usûl. Karaçi: Mîr Muhammed Kütübhâne, ts.
59. Sadruşşehid, Ebû Hafs Hüsâmüddin Ömer b. Abdülaziz. el-Fetâvâ’l-kübrâ. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, 2411.
60. Sadruşşerîa, Ubeydullah b. Mesud. et-Tavzîh şerhu’t-Tenkîh. thk. Muhammed Adnan Derviş. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Erkam, ts.
61. Safedî, Salâhuddîn Halîl b. İzzeddîn Aybek. Ayânu’l-asr ve avânu’n-nasr. thk. Ali Ebû Zeyd vd. 5 Cilt. Dımaşk - Beyrut: Dâru’l-Fikr - Dâru’l-Fikri’l-Muasır, 1418.
62. Sehâvî, Şemseddin Muhammed b. Abdurrahman. ed-Dav’u’l-lâmi‘ li-ehli’l-karni’t-tâsi‘. 12 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, ts.
63. Sehâvî, Şemseddin Muhammed b. Abdurrahman. Vecîzu’l-kelâm fi’z-zeyl alâ Duveli’l-İslâm. thk. Beşşâr Avvâd Maruf vd. 4 Cilt. Müessesetü’r-Risâle, 1. Basım, 1416/1995.
64. Serahsî, Şemsüleimme Muhammed b. Ebî Sehl. el-Mebsût. 31 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Marife, 1409.
65. Serûcî, Ebu’l-Abbâs Şemseddin Ahmed b. İbrahim. el-Gâye fî şerhi’l-Hidâye. 15 Cilt. Kuveyt: Esfâr, 1442.
66. Şınkîtî, Muhammed el-Emîn b. Muhammed el-Muhtâr. Âdâbu’l-bahs ve’l-münâzara. thk. Suûd b. Abdülaziz el-Ureyfî. Riyad - Beyrut: Dâr Atââti’l-İlm - Dâr İbn Hazm, 1441/2019.
67. Şirbînî, Muhammed el-Hatîb b. Ahmed. Muğni’l-muhtâc ilâ marifeti meânî elfâzi’l-Minhâc. thk. Ali Muhammed Muavvad, Adil Ahmed Abdulmevcûd. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1421.
68. Şirvânî, Abdülhamid. Havâşî ala Tuhfeti’l-muhtâc bi-Şerhi’l-Minhâc (Abbâdî haşiyesiyle birlikte). 10 Cilt. Kahire: Dâru’l-Fikr, ts.
69. Tarsûsî, Ebû İshak Necmeddin İbrahim b. Ali. el-Fetâva’t-Tarsûsiyye ev Enfau’l-vesâil ilâ tahrîri’l-mesâil. thk. Abdullah Nezîr Ahmed Mizzî. Beyrut - Mekke: Müessesetü’r-Reyyân Nâşirûn - el-Mektebetu’l-Mekkiyye, 1435.
70. Tebrîzî, Muhammed Hüseyin Halef. Burhân-ı Kâtı. 5 Cilt. Tahran: Kitâbferûşî İbn Sînâ, 2. Basım, 1342.
71. Tehânevî, Muhammed b. Ali. Keşşâfu ıstılâhati’l-fünûn ve’l-ulûm. çev. Abdullah el-Hâlidî. thk. Ali Dahrûc. 2 Cilt. Beyrut: Mektebetu Lübnân Nâşirûn, 1. Basım, 1996.
72. Yavuz, Yusuf Şevki. “Burhan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/429-430. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
73. Yılmaz, Okan Kadir. “Bir Memlük Emirinin Tartışmalı Evliliği Bağlamında Hanefî Denklik Öğretisinin Yeniden Yorumlanması: Sirâceddin el-Hindî (ö. 773/1372) Örneği”. darulfunun ilahiyat 35/1 (2024), 173-209. https://doi.org/10.26650/di.2023.34.2.1342766
74. Yılmaz, Okan Kadir. “Sirâceddin el-Hindî ve Risâle fî Mesʾeleti’l-Kefâeh İsimli Eseri: İnceleme ve Tahkik”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 45 (2025), 485-542. https://doi.org/10.59777/ihad.1611193
75. Yiğit, Fatma Akkuş. “Memlûk Devleti’nde Veraset Usûlü Yok Mudur?” XVIII. Türk Tarih Kongresi. ed. Semiha Nurdan, Muhammed Özler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2022.
76. Yiğit, Fatma Akkuş. “Memlûk Sarayında Tek Eşlilik ve Çok Eşlilik Üzerine Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/43 (2016), 556-564.
77. Zeylaî, Fahreddin Osman b. Ali. Tebyînu’l-hakâik şerh Kenzi’d-Dekâik (Şelebî haşiyesi ile birlikte). 6 Cilt. Bûlak: Matbaatu’l-Kübrâ’l-Emîriyye, 1. Basım, 1313.
78. Zürkânî, Abdülbaki b. Yusuf. Şerhu’z-Zürkânî alâ Muhtasar Sîdî Halîl. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1422/2002.