SEMBOLİZM BAĞLAMINDA FOTOĞRAF VE MASAL İLİŞKİSİ: DİLEK YUMURTASI MASALI

Öz

Sembolizm, edebiyat ve fotoğraf gibi görsel sanatları ağırlıklı olarak 19.yüzyılda etkilemiş bir akımdır. Özellikle sözlü ve yazılı anlatımda dilsel açıdan sembolik ifadeye imkan sağlayan metafor, görsel sanatlarda evrensel veya bireysel içerikleri olan kültürel semboller olarak karşılığını bulmuştur. Yaklaşık aynı dönemlerde resim sanatıyla etkileşime giren ve bir kısmı ressam olan fotoğraf sanatçıları, çalışmalarında  resme ait estetik üslubu kullanarak içerik ve teknik açısından resimsi (pictorial), başka bir deyişle sembolik ve metaforik bir ifade biçimini elde etmişlerdir. Böylelikle fotoğraf, gerçeği hem mümkün olan en sadık biçimde iki boyutlu yüzeye taşıyan teknik bir icat, hem de sanatçıların sahip olduğu ikonografik birikim sayesinde sembolik anlatım imkanı sunan bir sanat dalı olarak kabul edilmiştir.

Bir olay, durum, duygu veya düşünce fotoğrafik dil yetisiyle bazen tek bir karede, bazen de seri olarak birkaç karede anlatılabilmektedir. Bu bakımdan fotoğrafın anlatım olanakları, kimi zaman sözlü ve yazılı anlatımın gerisinde kalmakta, kimi zaman onu geçmekte, kimi zamansa onunla ortak noktalarda buluşmaktadır. Sözlü anlatım geleneğinin belki de en kadim ürünü olan masallar ise, metaforik bağlamda semboller içermesi açısından fotoğraf sanatıyla benzerlik göstermektedir. Örneğin Kırmızı Başlıklı Kız masalı, çeşitli fotoğraf sanatçıları tarafından başlığı kırmızı renkli hırka giyen bir kız ve bir kurt imgesi ile sembolleştirilerek fotoğraflanmıştır. Başka bir deyişle, masallara ait bazı imgesel unsurlar, sembolize edilerek bir fotoğrafa dönüşebilmektedir.

Bu çalışmada, fotoğraf sanatı ve masal arasındaki imgesel ilişki, Hakkari yöresine ait Dilek Yumurtası isimli masalın sahip olduğu metaforik ve sembolik özellikler açısından ele alınacaktır. Masalın içinde geçen bazı nesnelerin veya durumların  görsel semboller olarak fotoğraf sanatına konu olacağı, çeşitli sanat eserlerinden örnekler eşliğinde, göstergebilim yöntemi kullanılarak ifade edilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sembolizm,Resim,Metafor,Fotoğraf

Kaynakça

1. Bergson H. (2007). Madde ve Bellek. (I.Ergüden Çev.) Ankara: Dost.
2. Cassou J. (2006). Sembolizm Sanat Ansiklopedisi. (Ö.İnce ve İ.Usmanbaş Çev.) İstanbul: Remzi.
3. Cebeci O. (2013). Metafor. İstanbul: İthaki.
4. Ellul J. (2012). Sözün Düşüşü. (H.Arslan Çev.) İstanbul: Paradigma.
5. Honour H. ve Fleming J. (2016). Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Alfa.
6. Hoppal M. (2016). Şamanlar ve Semboller. (F.Sel Çev.) İstanbul: Yapı Kredi.
7. Jung C. G. (2016). İnsan ve Sembolleri. (H.M.İlgün Çev.) İstanbul: Kabalcı.
8. Kızılkaya M. (2000). Kayıp Diwan. İstanbul: İletişim.

9. Lakoff G. ve Johnson M. (2010). Metaforlar. (G.Y.Demir Çev.) İstanbul: Paradigma.
10. Little S. (2006). …izmler Sanatı Anlamak. (D.N.Özer Çev.) İstanbul: Yem.
11. Ong W. J. (2014). Sözlü ve Yazılı Kültür. (S.P.Banon Çev.) İstanbul: Metis.
12. Propp V. (2011). Masalın Biçimbilimi. (M.Rifat ve S.Rifat Çev.) İstanbul: İş Bankası.
13. Szerb A. (2008). Dünya Yazın Tarihi. (V.Yıldırım Çev.) Ankara: Dost.