TR
EN
Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri
Öz
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli eğitim materyallerine ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu materyallerin sosyal bilgiler derslerine entegrasyonu sürecinde karşılaşılan pedagojik fırsatları ve sınırlılıkları analiz etmektir. Çalışmada, öğretmen adaylarının yapay zekâ temelli araçlara ilişkin mevcut bilgi düzeyleri, bu teknolojilere yönelik tutumları, öğretim sürecine ilişkin beklenti ve kaygıları bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desene dayalı olarak yapılandırılan çalışmada, veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve nitel veri analizine imkan tanıyan bilgisayar destekli bir analiz aracı kullanılarak içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın kuramsal çerçevesi yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı, çoklu zekâ kuramı ve bağlantıcılık teorisine dayandırılmış ve bulgular bu kuramsal temeller doğrultusunda yorumlanmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının yapay zekâyı özellikle öğrenme süreçlerini kişiselleştirme, görsel materyal üretimini kolaylaştırma ve derse ilgiyi artırma gibi yönleriyle pedagojik açıdan faydalı bulduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bazı katılımcılar yapay zekânın öğretmen rolünü zayıflatabileceği, yüz yüze etkileşimi azaltabileceği ve üst düzey bilişsel beceriler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği yönünde endişelerini dile getirmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojilerine yönelik hem yenilikçi hem de eleştirel bir perspektife sahip olduğunu ortaya koymakta ve öğretmen eğitimi programlarının bu doğrultuda uygulamalı, etik temelli ve eleştirel düşünmeyi teşvik eden bir yapıda yeniden tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Çalışmada kullanılan veriler, Amasya Üniversitesi, Bilim Etik Kurulu, Sosyal Bilimler Etik Kurulu'ndan alınan E-30640013-108.01-251277 protokol numaralı karar ile etik onay alınarak toplanmış ve analiz edilmiştir. Katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam formları alınmıştır.
Kaynakça
- Adaş, E. B., & Erbay, B. (2022). Yapay zekâ sosyolojisi üzerine bir değerlendirme. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(1), 326–337. https://doi.org/10.21547/jss.991383
- Alalwany, W., & Yonan, J. (2023). Role of artificial intelligence (AI) in improving educational quality and networking for students and faculty. Babylonian Journal of Networking. https://doi.org/10.58496/bjn/2023/008
- Alpaydın, E. (2013). Yapay öğrenme (4. baskı). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
- Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: Eğitimde fırsatlar ve zorluklar. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 80– 95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335
- Ayanwale, M. A., Sanusi, I. T., Adelana, O. P., Aruleba, K. D., & Oyelere, S. S. (2022). Teachers’ readiness and intention to teach artificial intelligence in schools. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100099. https://doi.org/ 10.1016/j.caeai.2022.100099
- Aydın, F. (2023). Yapay zekâ tabanlı EBA akademik destek sisteminin öğrencilerin akademik başarısına etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bearman, M., Ryan, J., & Ajjawi, R. (2023). Discourses of artificial intelligence in higher education: A critical literature review. Higher Education, 86(2), 369–385. https://doi.org/10.1007/s10734-022-00937-2
- Celik, I., Dindar, M., Muukkonen, H., & Järvelä, S. (2022). The promises and challenges of artificial intelligence for teachers: A systematic review of research. TechTrends, 66(4), 616–630. https://doi.org/10.1007/s11528-02200715
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
4 Kasım 2025
Kabul Tarihi
20 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1
APA
Bulut, B., & Demir, G. T. (2026). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(1), 69-91. https://doi.org/10.71272/debder.1816077
AMA
1.Bulut B, Demir GT. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri. debder. 2026;10(1):69-91. doi:10.71272/debder.1816077
Chicago
Bulut, Berra, ve Gönül Türkan Demir. 2026. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri”. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10 (1): 69-91. https://doi.org/10.71272/debder.1816077.
EndNote
Bulut B, Demir GT (01 Temmuz 2026) Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10 1 69–91.
IEEE
[1]B. Bulut ve G. T. Demir, “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri”, debder, c. 10, sy 1, ss. 69–91, Tem. 2026, doi: 10.71272/debder.1816077.
ISNAD
Bulut, Berra - Demir, Gönül Türkan. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri”. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10/1 (01 Temmuz 2026): 69-91. https://doi.org/10.71272/debder.1816077.
JAMA
1.Bulut B, Demir GT. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri. debder. 2026;10:69–91.
MLA
Bulut, Berra, ve Gönül Türkan Demir. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri”. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 10, sy 1, Temmuz 2026, ss. 69-91, doi:10.71272/debder.1816077.
Vancouver
1.Berra Bulut, Gönül Türkan Demir. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Destekli Materyal Kullanımına İlişkin Görüşleri. debder. 01 Temmuz 2026;10(1):69-91. doi:10.71272/debder.1816077
