Altıncı Sınıf Öğrencilerinin Matematik Öğretim Programında Yer Alan Değerlere Dair Farkındalıkları

Öz

Bu çalışmada matematik dersi öğretim programında yer alan kök değerlere ve matematik ders kitaplarından seçilen matematik problemlerinde yer alan kök değerlere dair altıncı sınıf öğrencilerinin farkındalığının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu bir devlet okulunda 6. sınıfta öğrenim görmekte olan 8 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin düşüncelerini ve farkındalığını anlamak amacıyla hazırlanmış sorulardan ve ders kitaplarından seçilen on adet değer içeren matematik probleminden oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Görüşme yöntemiyle elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada, öğrencilerin ilk olarak saygı, dürüstlük, sevgi ve dostluk değerlerine odaklandıkları ve matematik öğretmenlerinin sınıf ortamında değerleri matematik disiplini ile ilişkilendirmediğini düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin değer içeren matematik problemlerindeki değerleri tespit etmekte zorluk yaşadıkları ancak on kök değere değinilen bir ortam yaratıldığında değerleri daha rahat belirleyebildikleri görülmüştür. Öğrencilerin sabır, sorumluluk ve öz-denetim değerlerini belirlemede ise zorluk yaşadıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kök değer
• Matematik problemleri
• Ortaokul öğrencileri

Sixth Grade Students’ Awareness of Values in the Mathematics Curriculum

Öz

The aim of this study is to examine the awareness of sixth grade students regarding the core values included in the mathematics curriculum and those embedded in mathematical problems selected from mathematics textbook. For this purpose, case study design, one of the qualitative research methods, was used in this study. The study group of this research consists of 8 sixth graders studying in a public school. A semi structured interview form consisting of open-ended questions and ten core value-containing mathematics problems selected from textbooks was used as a data collection tool. The data obtained through interviews were analyzed using the content analysis method. In the study, it was concluded that students focused on the values of respect, honesty, love and friendship. They also thought that mathematics teachers did not associate values with mathematics discipline in the classroom environment. In addition, it was observed that students had difficulty in identifying values in mathematics problems involving values, they struggled to define values clearly, but they were able to identify values when an environment was created which ten core values were addressed. However they had difficulty in identifying the values of patience, responsibility and self-control.

Anahtar Kelimeler

• Core values
• Mathematics problems
• Middle school students

Kaynakça

1. Ahmed, S. K. (2024). The pillars of trustworthiness in qualitative research. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health, 2, 100051.
2. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
3. Akıncı, M.& Yıldız M. (2023). Ortaokul matematik ders kitaplarındaki metin ve metin dışı öğelerin değerler açısından incelenmesi. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 86-116.
4. Akyol, E. (2023). Kök değerlerin ortaokul matematik ders kitaplarına yansımaları. [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi].
5. Alaca, H. (2022). Ortaöğretim matematik öğretmenlerinin matematik değerler algısı: Antalya ili örneği. [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi].
6. Anlar, M. H. N., Atlı, Ş., Ünlü, G., Atuğ Yeşildere, E., Yıldız, A., Erdoğan, Ş., & Bozkurt, D. S. (2021). İstanbul’un sosyo-ekonomik analizi (2021). İstanbul Valiliği Açık Kapı Şube Müdürlüğü.
7. Bartev, M.(2017). Ortaokul öğrencilerinin insani değerler açısından durumlarının incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi].
8. Beldağ, A., Özdemir, Ü., & Nalçacı, A. (2016). Yedinci sınıf sosyal bilgiler dersindeki değerlerin kazanılma düzeyinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Erzurum ili örneği). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20 (3), 1185-1199.

9. Berkant, H. G., Efendioğlu, A., & Sürmeli, Z. (2014). Değerler eğitimine yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 9(5), 427-440.
10. Bishop, A. J., Clarkson, P., FitzSimons, G., & Seah, W. T. (2000). Why study values in mathematics teaching: Contextualising the VAMP project. Retrieved February, 25, 2012.
11. Bishop, A., FitzSimons, G., Seah, W. T., & Clarkson, P. (1999). Values in mathematics education: Making values teaching explicit in the mathematics classroom. Paper presented at the combined Annual Meeting of the Australian Association for Research in Education and the NewZealand Association for Research in Education (Melbourne,Australia, November 29-December 2, 1999).
12. Bogdan, R. & Biklen, S. K. (2022). Eğitimde nitel araştırma: Teori ve metodlara giriş (S. Balcı ve B. Ahi, Çeviri). Pegem Akademi. (2006).
13. Boztürk Macit, B. (2020). 6. sınıf matematik öğretim programıyla bütünleştirilmiş değerler eğitiminin yaratıcı drama yöntemiyle etkililiğinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi].
14. Cambridge Assessment International Education. (2020). Curriculum framework. Cambridge Assessment. Çepni, O., Kılınç, A., & Palaz, T. (2019). Ortaokul öğrencilerinin evrensel değerlere yönelik tutum düzeylerinin bir yordayıcısı olarak okul İklimi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(1), 608-623.
15. Çetin, İ., Mutluoğlu, A., Yazlık, D.Ö., & Erdoğan, A. (2021). Ortaöğretim dokuzuncu sınıf matematik ders kitaplarının kök değerler çerçevesinde incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 35(2), 715-732. DOI: 10.33308/26674874.2021352297
16. Dede, Y. (2007). Matematik öğretiminde değerlerin yeri. İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 12-25.
17. Dede, Y., Aktaş, F. N., & Akyıldız, P. (2023). Mathematics educational values of students and teachers in Imam-Hatip high schools. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 54(8), 1509-1525.
18. Deniz, D. (2018). Matematik öğretim programında yer alan değerler eğitimine yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 678-705.
19. Dilmaç, B. (1999). İlköğretim öğrencilerine insani değerler eğitimi verilmesi ve ahlâkî olgunluk ölçeği ile eğitimin sınanması. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
20. Dilmaç, B. (2007). Bir grup fen lisesi öğrencisine verilen insani değerler eğitiminin insani değerler ölçeği ile sınanması. [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi].
21. Doruk, B. K. (2012). Değerler eğitimi için kullanışlı bir araç olarak matematiksel modelleme etkinlikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 1653-1672.
22. Durmuş, S. (2004). Matematik eğitiminde değerler üzerine bir deneme. Değerler Eğitimi Dergisi, 2(7-8), 65-79.
23. Durmuş, S., Bıçak, B., & Çakır, S. (2008). Fen ve teknoloji, matematik ve sınıf öğretmenlerinin sahip oldukları matematik ve matematik eğitimi değerlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 93-112.
24. Francis, J. J., Johnston, M., Robertson, C., Glidewell, L., Entwistle, V., Eccles, M. P. & Grimshaw, J. M. (2010). What is an adequate sample size? Operationalising data saturation for theory-based interview studies. Psychology and health, 25(10), 1229-1245.
25. Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82.
26. Güngör, E. (2010). Değerler psikolojisi üzerinde araştırmalar. Ötüken Yayınları.
27. Harrison, R., Huizink, C., Sproat-Clements, A., & Torres-Skoumal, M. (2021). MYP Mathematics 4&5 standard. Oxford University Press.
28. International Baccalaureate Organization. (2013). IB learner profile. International Baccalaureate.
29. Izgar, G. (2013). İlköğretim okulu 8. sınıf öğrencilerine uygulanan değerler eğitimi programının demokratik tutum ve davranışlarına etkisi. [Doktora tezi, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi].
30. İpekçi, S. (2018). Altıncı sınıf matematik öğretim programı ile bütünleştirilmiş değerler eğitim program tasarısının etkinliğinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
31. Kadıköy Belediyesi (2023). Kadıköy 2030 mevcut durum raporu. Kadıköy Belediyesi Akademi.
32. Kart. M. & Şimşek, H. (2020). Türk eğitim sisteminde değer arayışı: Yenilenen (2017) ilköğretim programları hangi değerleri kazandırıyor? Değerler Eğitimi Dergisi, 18(40), 9-44. https://doi.org/10.34234/ded.623787
33. Kaşkaya, A. & Duran, T. (2017). 9. ilkokul Türkçe ders kitaplarının değer aktarımı açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 417-441.
34. Kılcan, T. (2020). Ortaokul ve imam hatip ortaokulları matematik ders kitaplarında yer alan kök değerlerin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 4(2), 248-266.
35. Köksal, M. (2021). Ortaokul matematik ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi].
36. Kulaksızoğlu, A. & Dilmaç, B. (2000). İnsani Değerler Programı. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi,12, 199–208.
37. Metli, G. & Şirin, T. (2019). Ortaokul öğrencilerinin siber zorbalık, siber mağduriyet ve insani değerleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 77, 179-200.
38. Milli Eğitim Bakanlığı. (2017a). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara.
39. Milli Eğitim Bakanlığı (2017b). Müfredatta yenilenme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. Ankara.
40. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara.
41. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Ankara.
42. Ministry of Education Singapore. (2019). Mathematics syllabuses.
43. National Governors Association Center for Best Practices & Council of Chief State School Officers. (2010). Common core state standards for mathematics. Common Core State Initiative.
44. Özkaya, F. & Duru, A. (2020). Ortaokul matematik ders kitaplarında değerler eğitimi kapsamındaki değerlerin yer alma durumlarının incelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 43-67.
45. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4. Baskı). Sage.
46. Peker Ünal, D. & Şen, E.Ö. (2019). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının tasarladıkları materyallerle öğretim programında yer alan değerlerin i̇lişkilendirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17 (37), 77-107.
47. Sağlam, H. İ. (2020). Bir değer ve eğitim merkezi olarak aile. PegemAkademi.
48. Sayın, V., Orbay, K., & Şam, E. A. (2019). 5. sınıf matematik ders kitabının değerlerimiz açısından incelenmesi. IBAD
49. Sosyal Bilimler Dergisi, (Özel Sayı),161-17. DOI: 10.21733/ibad.605040
50. Seah, W. T., Bishop, A. J., FitzSimons, G. E., & Clarkson, P. C. (2001). Exploring issues of control over values teaching in the mathematics classroom. In Annual Conference Of The Australian Association For Research In Education, Fremantle, Australia. Values, Mathematics Education, and the Task of Developing Pupils’ Personalities: An Indonesian Perspective
51. Şahin, Ö. & Başgül, M. (2019). Ortaokul matematik ders kitaplarında sosyal değerler. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (34), 90-104.
52. Şahin, Ö. & Tuğrul, K. (2020). İlkokul matematik ders kitaplarında sosyal değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 18 (39), s.173-208.https://doi.org/10.34234/ded.620309
53. Teker, D. & Ellez, A. M. (2022). Ortaöğretim matematik ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1083-1098.
54. Tekin, H. (2016). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ile algılanan insani değerlerin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman Üniversitesi].
55. Topal Y. (2019). Değerler eğitimi ve on kök değer. Mavi Atlas, 7(1)2019: 245-254.
56. Türk Dil Kurumu. (2022). Güncel Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu Sözlükleri.
57. Türk Dil Kurumu (2023). Türkçe sözlük. 12. Baskı. Türk Dil Kurumu Yayınları.
58. Sam, L. C. & Ernest, P. (1997). Values in mathematics education: What is planned and what is espoused. British Society for Research into Learning Mathematics, 37(1).
59. Uzunkol, E. & Karaca, D. (2017). İlkokul matematik ders kitaplarının içerdiği değerler bakımından incelenmesi. International Journal of Field Education, 5(2), 55-71.
60. Üreyen Çimen, Ö. & Özmantar, M. F. (2023). İlkokul matematik ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 4(2), 337-371.
61. Yıldırım, S.G. & Demirel, M. (2020). Teorik çerçevesiyle değerler ve değerler eğitimi. İdeal Kültür Yayıncılık.
62. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5. Baskı). Sage.