Examination of Values in Stories Created from Silent Books

Öz

Silent books are visual narratives that tell stories exclusively through illustrations, without any written text. Silent book readers can construct their own plots based on these visuals. These books offer the reader freedom of expression. This study was conducted to examine the values in the stories created by fourth grade primary school students from silent books. A case study design was employed. The study group consisted of 31 fourth grade students in a primary school affiliated with the Yozgat Provincial Directorate of National Education. The stories created from the silent books formed the primary data of the study. To analyze these stories, a “Value Review Form” was developed by the researchers and experts opinions. The descriptive analysis technique was used in the examination of the data in line with the values included in the framework of the Turkish Century Education Model Virtue-Value-Action. The findings revealed that fourth-grade students expressed 11 distinct values in the stories they created from eight different silent books. It was revealed that the students associated the stories they created from silent books with at least three and at most six values. The most frequently observed values were sensitivity, compassion, friendship, love, respect, helpfulness, patience, responsibility, modesty, freedom, cleanliness, and a sense of aesthetics. Based on the study’s findings and given that silent books have the potential to engage readers of all ages, it is recommended that future research be carried out with students from various grade levels in both primary and secondary education.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Century Education Model
• Value
• Silent book

Sessiz Kitaplardan Oluşturulan Hikâyelerdeki Değerlerin İncelenmesi

Öz

Sessiz kitaplar, yazılı metinler yerine yalnızca görseller ile hikâye anlatmaya olanak veren kitaplardır. Sessiz kitap okuyucuları, bu görsellerden yola çıkarak kendi kurgularını oluşturabilir. Bu kitaplar okuyucuya özgür bir ifade imkânı sunmaktadır. Bu çalışma ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sessiz kitaplardan oluşturdukları hikâyelerdeki değerlerin incelenmesi amacıyla yapılmış olup du¬rum çalışması deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Yozgat İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı bir ilkokuldaki 31 dördüncü sınıf öğrencisin¬den oluşmaktadır. Çalışma kapsamında kullanılan sessiz kitaplardan oluşturulan hikâyeler çalışmanın veri kaynaklarını oluşturmaktadır. Oluşturulan hikâyelerin incelenmesinde araştırmacılar tarafından geliştirilen ve uzman görüşleri alınan “Değer İnceleme Formu” kullanılmıştır. Verilerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem çerçevesinde yer alan değerler doğrultusunda incelenmesin¬de betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin sonucunda; ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sekiz farklı sessiz kitaptan oluşturdukları hikâye¬lerde 11 farklı değere yönelik ifadelere yer verdikleri görülmüştür. Öğrencilerin sessiz kitaplardan oluşturdukları hikâyeleri en az üç en fazla altı değerle ilişki¬lendirdikleri ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin oluşturdukları hikâyelerde duyarlılık, merhamet, dostluk, sevgi, saygı, yardımseverlik, sabır, sorumluluk, mütevazılık, özgürlük, temizlik ve estetik değerlerinin yer aldığı görülmektedir. Araştırmanın sonucu doğrultusunda; sessiz kitapların her yaş grubuna hitap edebileceği göz önünde bulundurulduğunda ilkokul düzeyinde farklı sınıf düzeyindeki veya orta¬okul düzeyindeki öğrencilere yönelik çalışmaların yapılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Değer
• Sessiz Kitap

Kaynakça

1. Abacı, E., & İnce Samur, A. Ö. (2024). Behiç Ak’ın çocuk kitapları’nın değerler eğitimi açısından incelenmesi. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 9(28), 493-511.
2. Adak Özdemir, A., & Özdemir Beceren, B. (2019). Sözcüksüz kitapların niteliğinin ve okul öncesi dönem çocuklarının sözcüksüz kitap anlatımlarının incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, 12(39), 1–4.
3. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
4. Aral, V. (2012). Eğitimin temeli olarak özgür irade. Düşün ve Ötesi Dergisi, Eğitim Sorunu sayısı, (2), 22.
5. Aranlı, S., Yamanoğlu, E. A., Yamanoğlu, S., & Yıldırım, E. (2023). Okulda Değerler Eğitimi. Journal Of Social, Humanities And Administrative Sciences, 9(64), 2833-2837.
6. Arslan, G., & Batur, Z. (2023). Eleştirel düşünme etkinlikleri ile değerler eğitimi. Educatıone, 2(1), 102-137.
7. Atabey, D., & Ömeroğlu, E. (2016). Okul öncesi sosyal değerler kazanımı ölçeğinin geliştirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(35), 101-136.
8. Atasagun, A. (2022). Görsel okuryazarlık bağlamında sessiz kitaplar ve dil edinimi (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.

9. Aydın, İ.; Öksüz, A. (2021). Çocuk kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), 579-619. https://doi.org/10.29000/rumelide.1036589.
10. Aydın, M. Z., & Akyol Gürler, Ş. (2020). Okulda değerler eğitimi: Yöntemler-etkinlikler-kaynaklar. Ankara: Nobel Yayınları.
11. Aydın, M. Z., & Akyol, Ş. (2012). Okulda değerler eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
12. Batmaz, O., & Erdoğan, T. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(6), 2681-2692.
13. Bayraktar, T. (2022a). Okul öncesi eğitimde sessiz kitapların önemi. Turkish Studies-Education, 17(4), 517-531.https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.62907.
14. Bayraktar, T. (2022b). Okul öncesi dönemi öğrencileri ile öğretmen ve velilerin sessiz kitaplara yönelik görsel okuma becerilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
15. Bolay, S. H. (2007). Değerlerimiz ve günlük hayat. Değerler Eğitimi Merkezi Dergisi, 1(1), 12-19.
16. Büyükköse, E. C. (2020). Okul öncesi 3-6 yaş çocuklara yönelik özgün bir sessiz pop-up kitap uygulaması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü.
17. Candemir, B., Tunç, Y., Açar D., & Sağlam, M. (2022). Alternatif eğitim yaklaşımlarında değerler eğitimi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(3), 951-966.
18. Chmiliar, I. (2010). Multiple-case designs. A. J. Mills, G. Eurepas & E. Wiebe (Ed.), In Encyclopedia of case study research (pp. 582-583). USA: SAGE Publications.
19. Cihan, N. (2014). Okullarda değerler eğitimi ve Türkiye’deki uygulamaya bir bakış. Turkish Studies. 9(2), 429-436.
20. Çayır, K., & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 197-213.
21. Demircioğlu, H. (2023). Değerler eğitimi. A. Kızılkaya-Namlı (Ed.), Eğitimin Kavramsal Temelleri-9: Karakter ve Değerler Eğitimi içinde (s. 21-30). İstanbul: Efe Akademi.
22. Durmaz, M., & Yorulmaz, B. (2022). Ödüllü resimli çocuk kitaplarındaki metin ve görsellerin değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4(7), 519-548.
23. Ekiz, A. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
24. Elbir, B., & Bağcı, C. (2013). Değerler eğitimi üzerine yapılmış lisansüstü düzeydeki çalışmaların değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 8(1), 1321-1333.
25. Erkuş, A. (2017). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin Yayıncılık.
26. Gençer, G., & Doğan Kahtalı, B. (2022). Şermin Yaşar’ın çocuk kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi. Turkish Studies, 17(3), 407-421.
27. Grilli, G., & Terrusi, M. (2014). Lettori migranti e silent book: L’esperienza inclusiva nelle narrazioni visuali. Encyclopaideia, 18(38), 67-90. https://doi.org/10.6092/issn.1825-8670/4508
28. Güleryüz, H. (2006). Yaratıcı çocuk edebiyatı. Ankara: PegemA Yayınları.
29. Hagan, F. E. (2006). Research methods in criminal justice and criminology. Boston: Allyn and Bacon. Hatay Uçar, F., & Çetinkaya, S. (2021). İlkokul Hayat Bilgisi ders kitaplarında değerler eğitimi. Oltu Beşeri ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 275-291.
30. Kapusuz, H. (2018). “Bu Kitap Sessiz!” Duvar Gazetesi. Erişim Adresi:https://www.gazeteduvar.com.tr/kitap/2018/05/20/bu-kitap-sessiz
31. Kart, M., & Şimşek, H. (2020). Türk eğitim sisteminde değer arayışı: Yenilenen (2017) ilköğretim programları hangi değerleri kazandırıyor? Değerler Eğitimi Dergisi, 18 (40), 9-44. https://doi.org/10.34234/ded.623787
32. Kasap, N. (2019). Bekir Yıldız’ın çocuk kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi). İnönü Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.
33. Kasapoğlu, H. (2013). Okulda değer eğitimi ve hikâyeler. Milli Eğitim Dergisi, 43(198), 97-109. Kuşdil, M. E. ve Kağıtçıbaşı, Ç. (2000). Türk öğretmenlerin değer yönelimleri ve schwartz değer kuramı. Türk Psikoloji Dergisi, 15(45), 59-80.
34. Küçük, S. (2019). Çocuk kitaplarının temel değerler bakımından incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
35. Meydan, H. (2014). Okulda değerler eğitiminin yeri ve değerler eğitimi yaklaşımları üzerine bir değerlendirme. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 93-108.
36. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Sage Publications. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018). Hayat Bilgisi dersi öğretim programı (İlkokul 1, 2 ve 3. sınıflar).
37. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni.
38. Ozan C., & Yorulmaz, B. (2023). Çocuk kalbi kitabının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (34), 139-164.
39. Özbek, R., & Erzen, V. (2023). İlkokullardaki değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 56-75. https://doi.org/10.9779.pauefd.1075291.
40. Özen, B. (2022). Sessiz (yazısız) resimli çocuk kitapları. Turkish Studies - Social, 17(5), 891-910.
41. Pilav, S., & Orhan, M. (2020). 6-12 yaş grubu TÜBİTAK çocuk kitaplarının değerler eğitimi yönünden incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 434-453.
42. Sağlam, S. (2023). Çocuk sessiz kitaplarında karakter tasarımlarının tasarım ilkelerine göre incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
43. Sapsağlam, Ö. (2015). Anasınıfına devam eden çocuklara uygulanan sosyal değerler eğitimi programının sosyal beceri kazanımına etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
44. Şahin, A. (2019). Personal and social values in primary grade children’s books. Participatory Educational Research, 6(1), 1-9.
45. Şimşek, Ş. (2015). Kemalettin Tuğcu’nun romanlarında değerler eğitimi. International Journal of Humanities and Education, 2(2), 45-57.
46. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı [TTKB] (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. 18 Temmuz 2017, Ankara.
47. Torun O. (2016). Sessizliğin büyüsü. Kurşun Kalem Dergisi, 42, 114-119.
48. Tulumcu, F. İ. (2021). Çeviri çocuk edebiyatı eserlerinde yer alan değerlerin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi.
49. Yalar, T. (2010). İlköğretim sosyal bilgiler programında değerler eğitiminin mevcut durumunun belirlenmesi ve öğretmenlere yönelik bir program modülü geliştirme (Yayımlanmamış doktora tezi). Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
50. Yeşil, R., & Aydın, D. (2007). Demokratik değerlerin eğitiminde yöntem ve zamanlama. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, (2), 65-84.
51. Yıldırım, İ. O. (2021). Çocuk edebiyatında değer aktarımı (Yayımlanmamış doktora tezi). Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi.
52. Yurtbakan, E., & Batmaz, O. (2023). Analysis of dialogic reading’s effects on primary school 4th graders’ views on values education and attitudes towards reading. Psycho-Educational Research Reviews, 12(1), 171-18.
53. Yüksel Gemalmayan, R. (2011). Çocuğun imgelemi ve görsel dilin önemi. 3. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu. Ankara Üniversitesi Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Uygulama ve Araştırma Merkezi. ÇOGEM. (ss.537-544). Ankara.