Üniversite Öğrencilerinin Ahlaki Olgunluk Düzeyleri ile Çatışma Çözme Becerileri Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin ahlaki olgunluk düzeyleri ile çatışma çözme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Araştırma, Iğdır üniversitesinde öğrenim görmekte olan ve kolayda örnekleme yöntemine göre belirlenen 1011 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Çalışmanın verileri ahlaki olgunluk ölçeği ve çatışma çözme becerileri ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre üniversite öğrencilerinin ahlaki olgunluk ve çatışma çözme beceri düzeyleri yüksektir. Her iki ölçekte de kız öğrencilerin erkek öğrencilerden anlamlı derecede yüksek puanlar aldıkları görülmüştür. Ayrıca ahlaki olgunluk ile çatışma çözme becerisi arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi anlamlı bir fark yaratmazken, sınıf düzeyinde bazı farklar ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, üniversite deneyiminin bu becerilerin geliştirilmesinde katkısının olduğu söylenebilir. Ahlaki olgunluğun artırılmasının, öğrencilerin çatışmaları yapıcı bir şekilde çözme becerilerini olumlu yönde etkileyebileceği ve bunun da akademik, kişisel ve gelecekteki mesleki yaşamları için çok önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ahlak
• Ahlaki Olgunluk
• Çatışma Çözme Becerisi
• Sosyal Uyum
• Üniversite Öğrencileri

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Proje Numarası

1919B012307407

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Çalışma için gerekli etik kurul izni Iğdır Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan temin edilmiştir. (02.11.2023, Karar: 20)

The Relationship Between University Students' Moral Maturity Levels and Conflict Resolution Skills

Öz

This study aims to examine worship procrastination behaviors among theology faculty students from a multidi- The study examines the relationship between university students' moral maturity levels and their conflict resolution skills. The study was designed according to the correlational survey model. The study was conducted with 1011 students from Iğdır University, who were selected using convenience sampling. The moral maturity scale and the conflict resolution skills scale were utilised in the collection of research data. The research findings indicate that university students demonstrate high levels of moral maturity and conflict resolution skills. Female students demonstrated significantly higher scores than their male counterparts on both scales. In addition, a positive and moderately significant relationship was identified between moral maturity and conflict resolution skills. While no significant disparities were observed in relation to educational attainment, minor variations were identified across different class categories. In conclusion, it can be posited that the university experience contributes to the development of these skills. The conclusion drawn from this study was that an enhancement in moral maturity could positively influence students' ability to resolve conflicts constructively. These findings have important implications for students' academic, personal, and future professional lives.

Anahtar Kelimeler

• Morality
• Moral Maturity
• Conflict Resolution Skills
• Social Adjustment
• University Students

Destekleyen Kurum

The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK)

Proje Numarası

1919B012307407

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited. Ethical approval was granted by Iğdır University Scientific Research and Publication Ethics Committe (02.11.2023, Decision No: 20).

Kaynakça

1. Aalsubhien, A. M. S., Alqudah, M. F., Aldhaidan, A. M., Alenazi, A. K., & Heilat, M. (2019). Moral ıntelligence and its relation to conflict resolution skill among king saud university students in the light of some variables. The Arab Journal for Quality Assurance in Higher Education, 12(40), 107-132. https://doi.org/10.20428/ajqahe.v12i40.1546
2. Akan, Y. (2021). An analysis of the impact of the values education class over the university students’ levels of acquisition of moral maturity and human values. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(2), 38-50. https://izlik.org/JA88JF59AK
3. Akan, Y., & Tatık, R. S. (2020). Relationship between students' moral maturity, democratic attitude and target behaviour development levels: A correlational study. International Online Journal of Educational Sciences, 12(4). https://doi.org/10.15345/iojes.2020.04.001
4. Akan, Y., & Tatık, R. S. (2021). Analysis of relationship between moral maturity and human values of university students. International Online Journal of Education and Teaching, 8(3), 1324-1347. https://eric.ed.gov/?id=EJ1308059
5. Akbalık, F. G. (2001). Çatışma çözme ölçeği'nin (üniversite öğrenciler formu) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(16), 7-13. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/21436/229633
6. Akbarilakeh, M., Mohandes Mojarrad, L., Yazdani, S., Afshar, L., & Moraveji, A. (2020). The relationship between moral intelligence and value conflict resolution ability in university students. Iranian journal of public health, 49(2), 409–410. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32461955/
7. Akdoğan, B., & Yalçın, S. B. (2018). Lise öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık ve çatışma çözme davranışlarının öznel iyi oluşlarını yordaması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (46), 174-197. https://doi.org/10.21764/maeuefd.370587
8. Alkal, A., & Kök, M. (2018). Ahlaki olgunluğun yordanmasında kişilik özelliklerin ve bazıdeğişkenlerin etkisinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(2), 509-529.

9. Amirkhanlou, Z., Esmaeili, R., Zeydi, A. E., Khademlu, M., Vajargah, P. G., Karkhah, S., & Jafari, H. (2025). Moral competence and conflict management styles in emergency nurses: a cross-sectional study. Annals of Medicine and Surgery, 87(4), 1870-1875. https://doi.org/10.1097/MS9.0000000000003031
10. Arı, R. (2002). Çocuk ve ergende sosyal ve ahlak gelişimi. Nobel Yayın Dağıtım.
11. Arnett, J. J. (2015). Emerging adulthood: The winding road from the late teens through the twenties (2nd ed.). Oxford University Press.
12. Arslan, C. (2005). Kişilerarası çatışma çözme ve problem çözme yaklaşımlarının yükleme karmaşıklığı açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (14), 75-93. https://dergipark.org.tr/en/pub/susbed/issue/61791/924049
13. Aslan, Ş. (2008). Bireylerarası çatışmayı çözümleme yöntemlerinin algılanan stres düzeyiyle ilişkilerinin araştırılması. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2008 (2), 303-323. https://dergipark.org.tr/en/pub/kmusekad/issue/10221/125649
14. Aypay, A. (2015). Araştırma yöntemleri desen ve analiz. Anı Yayıncılık.
15. Berkowitz, M. W., & Gibbs, J. C. (1985). The process of moral conflict resolution and moral development. New Directions for Child Development, 29, 71–84. https://doi.org/10.1002/cd.23219852907
16. Bodine R. J., Crawford D. K., Schrumpf F. (1994). Creating the peaceable school: A comprehensive program for teaching conflict resolution. Champaign, IL: Research Press.
17. Brahnam, S. D., Margavio, T. M., Hignite, M. A., Barrier, T. B., & Chin, J. M. (2005). A gender‐based categorization for conflict resolution. Journal of Management Development, 24(3), 197-208. https://doi.org/10.1108/02621710510584026
18. Buğa, A., Özkamalı, E., Altunkol, F., & Çekiç, A. (2018). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerine göre sosyal problem çözme tarzlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 48-58. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/485028
19. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (21. baskı). Pegem Akademi.
20. Carstensen, L. L., Isaacowitz, D. M., & Charles, S. T. (1999). Taking time seriously: A theory of socioemotional selectivity. American Psychologist, 54(3), 165–181. https://doi.org/10.1037/0003-066X.54.3.165
21. Commonwealth Secretariat. (2024). Global youth development index update report 2023. https://thecommonwealth.org/publications/global-youth-development-index-update-report-2023
22. Çağrıcı, M. (1989). Ahlak, Türkiye Diyanet Vakfı İslam ansiklopedisi (C 2, 10-14).
23. Çekin, A. (2016). Moral maturity level of teacher candidates. Kastamonu Education Journal, 21(3), 1035-1048.
24. Çileli, M. (1986). Ahlak psikolojisi ve eğitimi. V Yayınları.
25. Davis, M. H., Capobianco, S., & Kraus, L. A. (2010). Gender differences in responding to conflict in the workplace: Evidence from a large sample of working adults. Sex Roles, 63(7), 500-514. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9828-9
26. Decety, J., & Cowell, J. M. (2014). The complex relation between morality and empathy. Trends in cognitive sciences, 18(7), 337–339. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.04.008
27. Deutsch, M. (1973). The resolution of conflict: Constructive and destructive processes. American Behavioral Scientist, 17(2), 248. https://doi.org/10.1177/000276427301700206
28. Dugas, G., Zygmunt, A., Sanders, M., & McCarthy, C. (2025). Ethics in action: undergraduate student satisfaction in experiential learning seminars focused on developing ethics skills. International Journal of Ethics Education, 10, 117–132. https://doi.org/10.1007/s40889-025-00211-w
29. Ekşi, A., Yalçın, F. A., Kirazlı, G., Kalyoncu, E., & Kantarlı, İ. C. (2019). Üniversite öğrencilerinin akran ilişkilerinde sosyal beceri ve çatışma yönetme becerisi durumunun incelenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 6(1), 74-80. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sagakaderg/issue/43967/520681
30. Ersanlı, K. (2010). Davranışlarımız. Hürriyet Yayınları.
31. Folger, J. P., Poole, M. S., & Stutman, R. K. (2013). Çatışma yönetimi: insan ilişkilerinde, gruplarda ve örgütlerde çatışmayı yönetme stratejileri. Nobel.
32. Frimer, J. A., & Walker, L. J. (2008). Towards a new paradigm of moral personhood. Journal of Moral Education, 37(3), 333–356. https://doi.org/10.1080/03057240802227494
33. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
34. Gündoğdu, R., Yavuzer, Y., & Karataş, Z. (2011). Eğitim fakültesi öğrencilerinin çatışma çözme becerilerinin ve kaygı düzeylerinin incelenmesi. E-Journal of New World Sciences Academy, 6(1), 341-361. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nwsaedu/issue/19821/212138
35. Güngör, E. (1997). Ahlak psikolojisi ve sosyal ahlak. Ötüken Neşriyat.
36. Güngör, E. (2010). Değerler psikolojisi üzerine araştırmalar. Ötüken Neşriyat.
37. Headley-Soto, R. X. (2013). Educational attainment and morality: An empirical study. Georgetown University.
38. Hardy, S.A., Bean, D.S., & Olsen, J.A. (2015). Moral identity and adolescent prosocial and antisocial behaviors: Interactions with moral disengagement and self-regulation. Journal of Youth and Adolescence, 44, 1542-1554. https://doi.org/10.1007/s10964-014-0172-1
39. Johnson, D. W., & Johnson, R. (2000). Teaching students to be peacemakers: Results of twelve years of research. Cooperative Learning Center at the University of Minnesota.
40. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
41. Karip, E. (2010). Çatışma yönetimi. Pegem Akademi.
42. Kaya, M. (1997). Kişilik özelliklerinin ahlaki yargı üzerindeki etkisi. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 4(85). 185-200.
43. Keçicioğlu, Y. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin empatik eğilim düzeyleri ile çatışma çözme becerilerinin incelenmesi (Bursa ili örneği) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa.
44. Killen, M., & Smetana, J. G. (2015). Origins and development of morality. In M. E. Lamb & R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology and developmental science: Socioemotional processes (7th ed., pp. 701–749). John Wiley & Sons, Inc.. https://doi.org/10.1002/9781118963418.childpsy317
45. Kim, Yon Jong. (2014). Relationships among communication competence, conflict management strategy and adjustment to college life. Korean Journal of Communication Studies, 22(3), 5-23. https://www.kci.go.kr/kciportal/po/search/poSereArtiList.kci?sereId=001501&volIsseId=VOL000057822
46. Kohlberg, L. (1975). Moral education for a society in moral transition. Educational Leadership. 33(1). 46-54. https://eric.ed.gov/?id=EJ138732
47. Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development: Moral stages and the ıdea of justice. Harper and Row.
48. Kohlberg, L. (1987). The psychology of moral development. Ethics, 97(2).
49. Lapsley, D. K., & Narvaez, D. (2006). Character Education. In K. A. Renninger, I. E. Sigel, W. Damon, & R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology: Child psychology in practice (6th ed., pp. 248–296). John Wiley & Sons, Inc..
50. Lickona, T. (1991). Education for character: how our schools can teach respet and responsibility. Bantam Books.
51. Miranda-Rodríguez, R. A., Leenen, I., Han, H., Palafox-Palafox, G., & García-Rodríguez, G. (2023). Moral reasoning and moral competence as predictors of cooperative behavior in a social dilemma. Scientific reports, 13(1), 3724. https://doi.org/10.1038/s41598-023-30314-7
52. Nacasato, R. P., Bomfim, R. A., & De-Carli, A. D. (2016). Ethical and moral development: aspects relating to professional training in dentistry. RGO-Revista Gaúcha de Odontologia, 64(1), 43-49. https://doi.org/10.1590/1981-863720160001000063056
53. Narvaez, D., & Lapsley, D. K. (2009). Moral identity, moral functioning, and the development of moral character. In D. M. Bartels, C. W. Bauman, L. J. Skitka, & D. L. Medin (Eds.), Moral judgment and decision making (pp. 237–274). Elsevier Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0079-7421(08)00408-8
54. Onur, B. (2000). Gelişim psikolojisi: yetişkinlik, yaşlılık, ölüm. İmge Kitabevi.
55. Özer, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin duygusal zeka ve beş faktör kişilik özellikleri acısından incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
56. Piaget, J. (1932). The moral judgment of the child. Harcourt, Brace.
57. Quintero Lázaro, Y. A., & Carrascal, T. M. (2025). La formación integral de los estudiantes desde la resolución de conflictos. Linea Imaginaria, 1(22). https://doi.org/10.56219/lneaimaginaria.v1i22.4160
58. Rahim, M. A. (2002). Toward a theory of managing organizational conflict. International Journal of Conflict Management, 13(3), 206–235. https://doi.org/10.1108/eb022874
59. Rahim, M. A. (2023). Managing conflict in organizations. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003285861
60. Rahim, M. A., Buntzman, G. F., & White, D. (1999). An empirical study of the stages of moral development and conflict management styles. International Journal of Conflict Management, 10(2), 154–171. https://doi.org/10.1108/eb022822
61. Rest, J.R., Narv ez, D., Thoma, S.J., Bebeau, M.J., & Bebeau, M.J. (1999b). Postconventional Moral Thinking: A Neo-kohlbergian Approach (1st ed.). Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410603913
62. Rest, J. R., Thoma, S. J., & Bebeau, M. J. (1999a). Postconventional moral thinking: A neo-Kohlbergian approach. (2 ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
63. Sakarya Yenen, M. (2023). Okul yöneticilerinin diğerkâmlık düzeyleri ile çatışma çözme becerilerinin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
64. Savaş, O. (2019). Üniversite öğrencilerinde ahlaki olgunluk, sosyal iyi oluş ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
65. Scheibe, S., & Blanchard-Fields, F. (2009). Effects of regulating emotions on cognitive performance: What is costly for young adults is not so costly for older adults. Psychology and Aging, 24(1), 217–223. https://doi.org/10.1037/a0013807
66. Self, D. J., Schrader, D. E., Baldwin Jr, D. C., & Wolinsky, F. D. (1993). The moral development of medical students: a pilot study of the possible influence of medical education. Medical education, 27(1), 26-34. https://doi.org/10.1111/j.1365-2923.1993.tb00225.x
67. Selman, R. L. (2003). Promotion of Social Awareness: Powerful Lessons for the Partnership of Developmental Theory and. Russell Sage Foundation.
68. Sevim, S.A.(2005) Üniversite öğrencilerinin çatışmalara yaklaşım biçimleri. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), (21), 223 – 233.
69. Shaikh, S. (2022). Conflict Management, Effect of Gender in Different Enterprises: Empirical Literature Review. Sustainable Business and Society in Emerging Economies, 4(1), 115-126. https://doi.org/10.26710/sbsee.v4i1.2576
70. Stevahn, L., Johnson, D. W., Johnson, R. T., Laginski, A. M., & O'Coin, I. (1996). Effects on high school students of integrating conflict resolution and peer mediation training into an academic unit. Mediation Quarterly, 14(1), 21-36. https://doi.org/10.1002/crq.3900140104
71. Suping, T., & Jing, W. (2006). Interpersonal conflict handling styles: a survey of chinese college students. Canadian Social Science, 2(5), 44. http://dx.doi.org/10.3968/j.css.1923669720060203.007
72. Şengün, M. (2008). Lise öğrencilerinin ahlaki olgunluk düzeylerinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
73. Taştan, N. (2004). Çatışma çözme ve akran arabuluculuğu eğitimi programlarının ilköğretim altıncı sınıf öğrencilerinin çatışma çözme ve akran arabuluculuğu becerilerine etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
74. Treviño, L. K., Den Nieuwenboer, N. A., & Kish-Gephart, J. J. (2014). (Un) ethical behavior in organizations. Annual review of psychology, 65, 635-660. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143745
75. Turiel, E. (1983). The development of social knowledge: Morality and convention. Cambridge University Press.
76. Vatansever Bayraktar, H., & Yılmaz, K. Ö. (2016). Sınıf öğretmenlerinin çatışma çözme becerileri ile stresle başa çıkma becerileri arasındaki ilişki. Turkish Studies, 11(3), 2333-2354. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.
77. Wang, Y., & Yahya Don. (2023). The ınfluence of negotiating leadership skill towards resolving conflict and students achievement in Zhejiang province, China. Educational Administration: Theory and Practice, 29(3). https://doi.org/10.52152/kuey.v29i3.582
78. Yalız Solmaz, D. (2018). Human values as a predictor of moral maturity of teacher candidates. Universal Journal of Educational Research, 6(5), 863-870. https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060508