Parenting in the Context of Digital Privacy: A Qualitative Study on the Views of Turkish Muslim Parents Living in the Netherlands

Öz

This study aims to examine the perceptions, concerns regarding privacy, and parenting practices of Turkish-origin Muslim parents living in the Netherlands concerning their children’s digital privacy, within a multicultural context where digitalisation is transforming family structures and parenting roles. The research was conducted using a qualitative research approach within a phenomenological framework. The sample consisted of 13 Turkish-origin parents living in the Netherlands. Participants were selected in accordance with maximum variation and criterion sampling methods, with the criteria being of Turkish origin, residing in the Netherlands, identifying as Muslim, and having at least one child. Data were collected through semi-structured interviews and analysed using thematic analysis. The findings indicate that parents adopt a digital parenting approach based on setting boundaries, providing guidance, and fostering awareness, rather than completely rejecting digital media. Parents assess digital privacy within the framework of their children’s safety, future digital identity, and awareness of religious and moral responsibilities. It is evident that parental consent is adopted as a fundamental principle when sharing photographs and personal information belonging to children. The permanent and uncontrollable nature of digital content’s dissemination increases parents’ perception of risk and leads them to adopt a more cautious approach to sharing. The research revealed that digital privacy is understood by parents not as a technical security issue, but as a parental responsibility shaped by the religious and moral values transmitted within the family. This finding highlights the importance of family-based and value-centred approaches in digital privacy education and contributes to the field of religious education by suggesting that awareness of privacy in the digital age should be fostered through value-based guidance.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Privacy
• Digital Privacy
• Digital Parenting
• Children and Privacy

Dijital Mahremiyet Bağlamında Ebeveynlik: Hollanda’da Yaşayan Türk Kökenli Müslüman Ebeveynlerin Görüşleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma dijitalleşmenin aile yapısını ve ebeveynlik rollerini dönüştürdüğü çokkültürlü bir bağlamda Hollanda’da yaşayan Türk kökenli Müslüman ebeveynlerin çocuklarının dijital mahremiyetine ilişkin algılarını, mahmremiyete dair kaygılarını ve ebeveynlik pratiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla fenomenolojik desen çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma grubunu Hollanda’da yaşayan Türk kökenli 13 ebeveyn oluşturmaktadır. Katılımcılar maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemleri doğrultusunda belirlenmiş olup ölçüt olarak Türk kökenli olmaları, Hollanda’da ikamet etmeleri, Müslüman kimliğe sahip olmaları ve en az bir çocuğa sahip olmaları esas alınmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular ebeveynlerin dijital medyayı tamamen reddetmek yerine sınır koyma, rehberlik etme ve bilinç kazandırmaya dayalı bir dijital ebeveynlik yaklaşımı benimsediklerini göstermektedir. Ebeveynler dijital mahremiyeti çocukların güvenliği, gelecekteki dijital kimliği ve dinî ile ahlaki sorumluluk bilinci çerçevesinde değerlendirmektedir. Çocuklara ait fotoğraf ve kişisel bilgilerin paylaşımında ebeveyn izninin temel bir ilke olarak benimsendiği görülmektedir. Dijital içeriklerin kalıcı ve kontrol dışı yayılabilme özelliği ebeveynlerin risk algısını artırmakta ve paylaşımlar konusunda daha temkinli davranmalarına yol açmaktadır. Araştırma sonucunda dijital mahremiyetin ebeveynler tarafından teknik bir güvenlik meselesi olarak değil aile içinde aktarılan dinî ve ahlaki değerlerle şekillenen bir ebeveynlik sorumluluğu olarak anlamlandırıldığı ortaya konulmuştur. Bu bulgu dijital mahremiyet eğitiminde aile temelli ve değer merkezli yaklaşımların önemini ortaya koymakta ve din eğitimi alanına dijital çağda mahremiyet bilincinin değer temelli bir rehberlikle kazandırılması gerektiğine ilişkin katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Mahremiyet
• Dijital Mahremiyet
• Dijital Ebeveynlik
• Çocuk ve Mahremiyet

Etik Beyan

Bu araştırmanın yürütülebilmesi için T.C. İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’nun 02.05.2025 tarihli, 10 numaralı oturumunda alınan 12 numaralı kararı doğrultusunda etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

1. Ahmed, S. K. (2025). Sample size for saturation in qualitative research: Debates, definitions, and strategies. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health, 5, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2024.100171
2. Ahmedi, E. Ş. (2023). Mahremiyet, dindarlık ve sosyal medya bağımlılığı üzerine sosyolojik bir araştırma. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 6(1), 24-46. https://doi.org/10.47951/mediad.1290488
3. Äikäs, H. (2025). Sharenting: GDPR, digital childhood and silent decline of children’s privacy [Master’s thesis]. University of Helsinki.
4. Akçay, S., & Koca, E. (2024). Nitel araştırmalarda veri doygunluğu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829-848. https://doi.org/10.18037/ausbd.1423415
5. Aktaş, H. (2025). Dijital dünyada çocuk eğitimi: Ebeveynlerin dinî rehberlik rolü. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 27(27), 143-176. https://doi.org/10.51553/bozifder.1635047
6. Alam, Md. K. (2020). A systematic qualitative case study: Questions, data collection, NVivo analysis and saturation. Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 16(1), 1-31. https://doi.org/10.1108/QROM-09-2019-1825
7. Altıntaş, M. E. (2024). Dijital tehditler karşısında ailede mahremiyet eğitimi. İçinde T. Şirin (Ed.), Küresel tehditler karşısında aile (ss. 661-675). İstanbul Aile Vakfı Yayınları.
8. Altıntaş, M. E. (2025). Online cinsellik kültüründe dijital mahremiyet ihlaller ve önlemler (1. Baskı). Tin Yayınları.

9. Altman, I. (1976). Privacy: A conceptual analysis. Environment and Behavior, 8(1), 7-8. https://doi.org/10.1177/001391657600800108
10. Aslan Turan, E. (2022). Dijital teknolojilerin mahremiyet üzerindeki etkileri. Şarkiyat, 14(2), 834-849. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1114557
11. Barkuş, F., & Koç, M. (2019). Dijital mahremiyet kavramı ve ilgili çalışmalar üzerine bir derleme. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 3(1), 35-44.
12. Başar Altınel, H. (2024). Din eğitiminin mahremiyet yönelimleri üzerindeki etkisi -İstanbul ili örneği- [Yayınlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
13. Başçoban, M., & Cevherli, K. (2025). Okul öncesi dönemde mahremiyet eğitimi: Öğretmen görüşlerine dayalı nitel bir inceleme. Değerler Eğitimi Dergisi, 23(50), 459-501. https://doi.org/10.34234/ded.1766762
14. Bayar, M. E., Kulaksiz, T., & Toran, M. (2026). How does parental media mediation regulate the association between digital parental awareness and the parent-child relationship? Early Childhood Education Journal, 54, 773-787. https://doi.org/10.1007/s10643-025-01879-x
15. Bayzan, Ş. (2025). Ebeveynlerin çevrimiçi mahremiyet kaygıları ile sosyal medya davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi (Aile Özel Sayısı), 2, 649-682. https://doi.org/10.21560/spcd.v2025i88554.1640077
16. Budak, E. (2023). Erken çocukluk döneminde değerler eğitimi bağlamında mahremiyet eğitimi [Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
17. Caillan, N. R. (2026). Analysis of social media and privacy-related anxiety among college students. Journal of Learning and Development Studies, 6(4), 34-43. https://doi.org/10.32996/jlds.2026.6.4.4
18. Cansız Aktaş, M. (2019). Nitel Veri Toplama Teknikleri. İçinde H. Özmen & O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri (1. Baskı, ss. 113-136). Pegem Akademi.
19. Çakmak, A. (2025). Dijitalleşen eğitimde kaybolan bir kavramın imkânı: Sınıf mahremiyeti. İçinde A. A. Çanakçı, M. Başkonak, & Ş. Göküş (Ed.), Din eğitiminde inovasyon (ss. 163-176). Kitap Dünyası Yayınları.
20. Demirden, H. (2025). Veli görüşlerine göre okul öncesi dönemde din ve değerler kapsamında mahremiyet eğitimi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hitit Üniversitesi.
21. Demirkol, N. (2025). Postmodern çocuklukta din eğitimi ve değer aktarımı: Dijital çağda ailenin yeni rolü (Kuramsal bir inceleme). Akif, 55(2), 214-238. https://doi.org/10.51121/akif.2025.84
22. Digital Report. (2025). Global Overview Report (2025). https://www.datareportal.com
23. Diler, R. (2014). Mahremiyet eğitimi ve önemi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(1), 69-98. https://izlik.org/JA64AD49JZ
24. Erdinçli, A. (2025). Beden, bilgi ve mekân bağlamında Kur’ân’ın Nüzûlü ile değişen câhiliye mahremiyet anlayışı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 483-507. https://doi.org/10.51702/esoguifd.1568094
25. Ferah, N. (2023). Dijital ebeveynlikte dini tutumlar üzerine nitel bir araştırma. Eskiyeni, 49, 393-416. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1275504
26. Fossey, E., Harvey, C., McDermott, F., & Davidson, L. (2002). Understanding and evaluating qualitative research. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 36, 717-732.
27. Genç, M. F. (2011). Yaygın din eğitiminde gençliğin eğitimi: Hollanda’da havra, kilise ve camilerde gençliğe yönelik eğitsel faaliyet ve hizmetler üzerine karşılaştırmalı bir alan araştırması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
28. Girgin, Ç. (2025). Postmodern dönemde aile ve çocuk mahremiyeti: Dijital dünyada ebeveyn paylaşımı (sharenting) üzerine nitel bir inceleme. Diyanet İlmi Dergi, 61(4), 1719-1760. https://doi.org/10.61304/did.1775457
29. Göçmen, F. (2024). Çocuğun din eğitiminde ailede etkili iletişimin yeri ve önemi. İçinde M. Başkonak & Ş. Göküş (Ed.), Din Eğitiminde Çocuk (ss. 43-74). Kitap Dünyası Yayınları.
30. Gökçe Saygılı, E., & Üstüner Top, F. (2025). Çocukların ebeveynleri tarafından sosyal medyada paylaşılmasına yönelik çalışmaların incelenmesi. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 5(1), 24-41. https://izlik.org/JA85LS23UU
31. Gökmen, M., Tosun, M., & Baysal, S. (2025). Görünümle ilişkili sosyal medya bilinci, mahremiyet bilinci ve dinî tutum ilişkisi üzerine bir inceleme. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, 8(1), 371-389. https://doi.org/10.47951/mediad.1610294
32. Gözün Kahraman, Ö., Yavuz, E. C., & Dakak, S. (2025). İlkokul dönemi çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. TRT Akademi, 10(24), 472-493. https://doi.org/10.37679/trta.1663212
33. Güran Yiğitbaşı, K., & Çelik, S. (2023). Dijital dünyada mahremiyet, ebeveynlik ve çocuklar: Afyonkarahisar örneği. TRT Akademi, 8(19), 846-875. https://doi.org/10.37679/trta.1365718
34. Gürbüz Tepeler, S., & Macit, M. (2025). Ailede Mahremiyetin İzini Sürmek: Kuşaklararası Bir Dönüşümün Sosyolojik Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Aile Özel Sayısı), (27), 1-21. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1721294
35. Gürbüz Yiğit, D., & Yılmaz, O. (2025). Hollanda’da yaşayan Türk kökenli müslüman ailelerde çocukların dine ilişkin soruları ve ebeveyn yanıtlarının incelenmesi. Dergiabant, 13(2), 696-714. https://doi.org/10.33931/dergiabant.1713495
36. Haberli, M. (2023). Dijital çağda aile: Ebeveynleriyle ilişkisi çerçevesinde gençlik ve din. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 7(3), 374-389. https://doi.org/10.32711/tiad.1245065
37. Karaağaç, H. (2025). Dijital dünyada çocuk hakları: Türkiye’deki aile ve çocuk politikalarına ilişkin analitik bir bakış. Ombudsman Akademik, Özel sayı 3 (Aile), 167-200. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1696547
38. Kıral, B. (2021). Nitel araştırmada fenomenoloji deseni: Türleri ve araştırma süreci. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 10(4), 93-103
39. Konuk Sommer, B. (2024). Birleşmiş milletler çocuk hakları komitesi’nin 25 no’lu genel yorumu çerçevesinde dijital ortamda çocuk haklarının korunmasında mahremiyet, güvenlik ve bilgiye erişim dengesi. İnsan Hakları Yıllığı, 42(2), 123-154. https://doi.org/10.69958/ihy.1593592
40. Köseoğlu, A. (2023). Tiktok’ta mahremiyet algısının dönüşümü. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 8(1), 172-188. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1150606
41. Manap, A., & Durmuş, E. (2020). Dijital ebeveynlik farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 978-993. https://doi.org/10.17679/inuefd.711101
42. Maral, T. (2025). Dijital ebeveynlikte yeni eğilimler: Helikopter ebeveynlik, sosyal medya ve mahremiyet ikilemi. Ombudsman Akademik Özel Sayı 3 (Aile), 663-683. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1675535 Merriam, S. B. (2018). Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber (S. Turan, Çev.; 3. Baskı). Nobel Yayıncılık.
43. Meydan, H., Aybey, S., Dikmen, F., & Dikmen, M. (2019). Sosyal medya ve gençlik değerleri: Zonguldak’ta liselerde öğrenim gören gençler üzerine bir inceleme. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7, 125-143. https://izlik.org/JA95FB84UJ
44. Milkaitė, I., & Mačėnaitė, M. (2026). Advancing children’s privacy and data protection rights: Emerging data protection trends and challenges in selected CEE Countries. İçinde A. Limantė & V. Vaičiūnienė (Ed.), Children’s Rights in Central and Eastern Europe A Comparative Analysis with a Spotlight on Lithuania (ss. 325-348). Research Council of Lithuania. https://doi.org/10.1007/978-3-032-07092-0
45. Öden Akman, A., Çuhacı Çakır, B., & Kocabaş, C. N. (2021). Çocukların sosyal medyadaki dijital ayak izleri: Mahremiyet ihlalinde hassas noktalar. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 16, 553-555. https://doi.org/10.12956/tchd.949279
46. Özçelik, Z. B. (2025). Sosyal medya kullanımı ile değişen mahremiyet algısı üzerine nitel bir araştırma. Journal of Islamic Research, 36(3), 429-452. https://doi.org/10.62862/isar.2025-111182 Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants, part II: Do they really think differently? On the Horizon, 9(6), 1-9.
47. Rezgui, A. (2003). Privacy on the web: Facts, challenges, and solutions. IEEE Security and Privacy Magazine, 1(6), 40-49. https://doi.org/10.1109/MSECP.2003.1253567
48. Rode, J. A. (2009). Digital Parenting: Designing Children’s Safety. University College London. https://doi.org/10.14236/ewic/HCI2009.29
49. Sacer, E. (2024). Dijital çağda din eğitimi. İçinde Z. Özkeçeci (Ed.), Dijitalleşmeyi Tartışmak (ss. 81-99). Çizgi Kitabevi.
50. Sarikakis, K., Winter, L., & Chatziefraimidou, A. (2026). Children’s legal consciousness: The thorny right to privacy in social media. Information, Communication & Society, 29(3), 812-827. https://doi.org/10.1080/1369118X.2025.2531132
51. Sevinç, İ. (2020). Hollanda’da Türkler ve Camilerde Din Eğitimi (1. Baskı). İlahiyat Yayın.
52. Şen, S. (2023). Çocuğun mahremiyet eğitiminde ailenin rolü ve önemi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(2), 14-32. https://doi.org/10.58201/utsobilder.1404141
53. Tandoğan, Y., & Aşlamacı, İ. (2025). Gençlik ve spor bakanlığı’na bağlı yurtlarda sunulan din ve değerler eğitimi faaliyetlerinin üniversite öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi (Malatya Örneği). Tevilat, 6(2), 474-504. https://doi.org/10.53352/tevilat.1818633
54. Tanışık, S., & Bal, S. (2024). Dijital mahremiyet ve kurumsal sorumluluk: Kişisel verilerin korunmasında iletişim teknolojilerinin kamusal rolü. Yeni Medya, 16, 268-285. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1424182
55. Tatlıoğlu, S. S., & Gülcan, C. (2025). Dijital mahremiyet bağlamında lise öğrencilerinin sosyal medya pratikleri üzerine karma bir araştırma. Şarkiyat, 17(1), 204-221. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1539595
56. Tokel, N. (2025). Dijital eğitimde etik, güvenlik ve mahremiyet. İçinde A. Kızılkaya (Ed.), Eğitimin kavramsal temelleri 14: Eğitimde dijitalleşmeden sürdürülebilirliğe dönüşüm (1. Baskı, ss. 113-122). Efe Akademik Yayıncılık.
57. Uçar, R., & Gürbüz Yiğit, D. (2024). Sosyal medyada değişen mahremiyet algısı: Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri üzerine fenomenolojik bir araştırma. Van İlahiyat Dergisi, 12(20), 22-42. https://doi.org/10.54893/vanid.1471816
58. Warren, S. D., & Brandeis, L. D. (1890). The right to privacy. Harvard Law Review, 4(5), 193-220.
59. Woo, J. (2006). The right not to be identified: Privacy and anonymity in the interactive media environment. New Media & Society, 8(6), 949-967. https://doi.org/10.1177/1461444806069650
60. Yalçın, H. (2022). Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 213-232. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227345
61. Yalvaç Arıcı, H. (2021). The functionality of privacy value in the continuity of family unity. Journal of Philosophy, Culture and Religion, 53, 44-57. https://doi.org/10.7176/JPCR/53-04
62. Yalvaç Arıcı, H. (2023). Din eğitimi temelli mahremiyet eğitiminin önemi (Araştırma Raporları No. 11). Yekder Yayınları.
63. Yalvaç Arıcı, H., Üker, H., & Karataş, M. (2025). Dini değerlerin öz denetime etkisi: Sosyal medya kullanımı. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 29(1), 1-28. https://doi.org/10.18505/cuid.1620450
64. Yamaç, M. (2024). Postmodern çağ ve sosyal medya: Beğeni toplumunun panoraması. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35, 90-118. https://doi.org/10.35415/sirnakifd.1516153
65. Yaman, F. (2018). Türkiye’deki ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
66. Yerden, İ. (2022). Dijital çağda aile yapısı: Hollanda örneği. İçinde A. B. Can, M. Demirci, & S. Ramazanov (Ed.), Uluslararası Aile Sempozyumu I Dijital Çağda Aile (ss. 69-74). İstanbul Aile Vakfı Yayınları.
67. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
68. Yılmaz, O., & Gürbüz Yiğit, D. (2024). Erken çocukluk dönemi ebeveynlerinin ailede karakter eğitimine ilişkin görüşleri: Fenomenolojik bir araştırma. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 24, 187-214. https://doi.org/10.34085/buifd.1543738
69. Yüksel, M. (2009). Mahremiyet hakkına ve bireysel özgürlüklere felsefi yaklaşımlar. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 64(1), 275-298. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002130
70. Zengin, M., & Çelik, M. E. (2019). Değer merkezli okul kültürü ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 317-348. https://doi.org/10.34234/ded.541321