7 Ekim 2023 Gazze Savaşı’nın Doğu Akdeniz’de Deniz Yetki Alanları ve Enerji Güvenliği Üzerine Etkisi

Öz

Yarı-kapalı bir deniz olan Doğu Akdeniz bölgesi hem bölgesel devletler hem de bölge dışı güçlü devletler açısından jeo-politik, jeo-ekonomik ve jeo-stratejik açıdan büyük bir egemenlik mücadelesine konu olmaktadır. 7 Ekim 2023’te başlayan Gazze Savaşı ile Doğu Akdeniz’de yaşanan egemenlik mücadelesi uluslararası hukuk açısından farklı bir aşamaya taşınmıştır. İsrail BM Şartı madde 51 çerçevesinde meşru müdafaa hakkı adı altında bir yandan Filistin halkına karşı “soykırım” gerçekleştirirken, öte yandan Filistin’in Doğu Akdeniz’de hak iddia ettiği deniz yetki alanlarında ekonomik boyutlu self-determinasyon hakkını da ihlal etmiştir. Bu durum Doğu Akdeniz bölgesindeki diğer aktörlerin güvenlik ve enerji politikalarını da etkilemiş ve deniz yetki alanlarını yeniden şekillendirecek nitelikteki önemli gelişmeleri de tetiklemiştir. Bu çerçevede bu makalenin temel amacı Gazze Savaşı’nın Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları paylaşımı ve enerji güvenliğiyle ilgili ortaya çıkardığı problemleri ve sonuçları inceleyerek literatüre katkı sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler

• Filistin
• İsrail
• İşgal
• Münhasır Ekonomik Bölge

The Impact of the October 7, 2023 Gaza War on Maritime Jurisdiction and Energy Security in the Eastern Mediterranean

Öz

The Eastern Mediterranean, as a semi-enclosed sea, has long constituted a sphere of intense struggles for sovereignty in geopolitical, geoeconomic, and geostrategic terms, both among regional states and powerful extra-regional actors. With the outbreak of the Gaza War on 7 October 2023, the contest for sovereignty in the Eastern Mediterranean has entered a new phase under international law. While Israel, under the pretext of exercising its right of self-defense within the meaning of Article 51 of the UN Charter, has engaged in what may be characterized as “genocide” against the Palestinian people, it has simultaneously violated Palestine’s economically-oriented right to self-determination in the maritime zones claimed by Palestine in the Eastern Mediterranean. This development has also influenced the security and energy policies of other regional actors, triggering significant dynamics that may reshape the delimitation of maritime jurisdiction areas in the region. Against this backdrop, the primary objective of this article is to contribute to the literature by examining the problems and implications arising from the Gaza War with respect to the allocation of maritime zones and energy security in the Eastern Mediterranean.

Anahtar Kelimeler

• Palestine
• Israel
• Occupation
• Exclusive Economic Zone

Kaynakça

1. Acer Y, Şimşek SŞ, ‘İsrail-Lübnan Deniz Sınırı Antlaşması’ (2022) 379 SETA
2. Akbayır M, Savaş C İ, ‘Bölgesel Güvenlik Kompleksi Kuramı’nda Yalıtıcı Kavramı: Doğu Akdeniz ve Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme’ (2021) 21 (2) Akdeniz İİBF Dergisi
3. Akram SM, ‘The failures of the UN in the Israel-Palestine Conflict’ (Open Global Rights 2024) s.e.t. 7 Haziran 2024
4. Alcamo I, ‘The energy security dynamics around the Israel-Hamas war and their implications for the future of the Gaza Marine gas field’ (Istituto Analisi Relazioni Internazionali 2024) < https://iari.site/2024/06/11/the-energy-security-dynamics-around-the-israel-hamas-war-and-their-implications-for-the-future-of-the-gaza-marine-gas-field/#google_vignette> s.e.t. 6 Kasım 2024
5. Algür B, ‘Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki Son Uluslararası Gelişmeler Işığında Değişen Türkiye, ABD ve NATO Politikaları’ (2020) 2 (2) Anadolu Strateji Dergisi
6. Alper G, ‘Uluslararası Hukuk Çerçevesinde Doğu Akdeniz’deki Münhasır Ekonomik Bölge İlanları ve Sınırlandırmaları: Türkiye’nin Güvenliği ve KKTC Üzerindeki Etkiler’ (2020) 2 (2) Anadolu Strateji Dergisi
7. Anadolu Ajansı, ‘Doğu Akdeniz’de Lübnan İsrail Anlaşmazlığı Türkiye’ye Yarayabilir’ (2019) s.e.t. 4 Kasım 2024
8. –– ‘İsrail ile GKRY Arasında Gaz Sahası Krizi’ (2019) s.e.t. 5 Kasım 2024

9. –– ‘6 Soruda İsrail’in İşgalini Genişlettiği Suriye’deki Golan Tepeleri’ (2024) s.e.t. 19 Ocak 2024
10. –– ‘İsrail Ordusu, Lübnan ile Yaptığı Ateşkes Anlaşmasını İhlal Etmeyi Sürdürüyor’ (2024) s.e.t. 17 Aralık 2024
11. –– ‘Filistin’i Devletini Tanıyan BM Üyesi Ülkelerin Sayısı 157’ye Çıktı’, (2025) 6 Ekim 2025.
12. Arıdemir H, Allı Ç, ‘Doğu Akdeniz Bölgesindeki Münhasır Ekonomik Bölge Tartışmalarının Analizi’ (2019) 4 (10) İktisadi, İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi
13. Ashwarya S, ‘Natural Gas Discoveries and Israel’s Energy Security’ (Georgetown Journal of International Affairs 2020) 23 Ekim 2024
14. Atlıoğlu Y, ‘Lübnan’ın Güney Sınırı: Çatışma, İşgal ve Toprak İhtilafı’ (2024) 11 (2) Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi
15. Başeren SH, ‘Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanları Uyuşmazlığı’ (2010b) 8(14) Stratejik Araştırmalar Dergisi
16. –– Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanları Uyuşmazlığı (Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Yayınları No.31 2010a)
17. Bayıllıoğlu U, ‘Filistin Devletinin Denizalanı İddialarına İlişkin Hukuki Bir Değerlendirme’ (2021) 6 (2) ÇÜHFD
18. BBC ‘İsrail-Filistin Sorunu: Gazze Şeridi’ne İsrail Neden Abluka Uyguluyor, Bölgede Yaşam Nasıl?’ (2021) s.e.t. 12 Aralık 2024
19. –– ‘Haritalarla Yıkım: Gazze 15 Ayda Nasıl Değişti?’ (2025) s.e.t. 21 Ocak 2025
20. –– ‘BM Komisyonu: İsrail Gazze’de Soykırım Yaptı’, (2025) s.e.t. 6 Ekim 2025
21. –– ‘Trump’ın Gazze Planı Hangi Engellerle Karşı Karşıya?’, (2025), s.e.t. 6 Ekim 2025
22. Bowlus JV, ‘Eastern Mediterranean Gas: Testing the Field’ (The European Council on Foreign Relations 2020) < https://ecfr.eu/special/eastern_med/gas_fields> s.e.t. 4 Kasım 2024
23. Caner M, ‘İran-Suudi Arabistan Normalleşme Anlaşması Sebepleri ve Sonuçları’ (2023) 65 SETA
24. Çıraklı M, Köprülü N, ‘Why the War in Gaza Matters for the Eastern Mediterranean’ (2024) 26 Horizons: Journal of International Relations and Sustainable Development
25. CNN Türk, ‘Rumlar, Türkiye ile Çakışan 6. Parselde Gaz Buldu’ (2022) s.e.t. 12 Aralık 2024
26. Dimou A, ‘East Mediterranean Energy Projects amid Israel-Hamas War’ (Modern Diplomacy 2024) s.e.t. 14 Ekim 2024
27. Ercan M, Kılınç MC, ‘Bölgesel ve Küresel Aktörlerin Ortadoğu Merkezli Doğu Akdeniz Politikaları “Kıbrıs Çatışması ve Libya Mutabakatı’ (2020) 2 (2) Anadolu Strateji Dergisi
28. Euronews, ‘İsrail, BAE ve Bahreyn Arasında Varılan İlişkilerin Normalleştirilmesi Anlaşması İmzalandı’ (2020) s.e.t. 23 Kasım 2024
29. –– ‘İsrail ile Yunanistan Arasında Bugüne Kadarki En Büyük Savunma Anlaşması İmzalandı’ (2021) s.e.t. 23 Kasım 2024
30. –– ‘Avrupa Birliği Rusya’ya bağımlılığını azaltmak için İsrail ve Mısır ile doğal gaz anlaşması imzaladı’ (2022) s.e.t.23 Kasım 2024
31. –– ‘HAMAS’tan 7 Ekim Raporu: Saldırı Savunma Eylemiydi’ (2024) s.e.t. 6 Haziran 2024
32. –– ‘İsrail Beyrut’a Bir Hafta İçinde Dördüncü Saldırısını Gerçekleştirdi: En Az 11 Kişi Öldü’ (2024) 25 Kasım 2024
33. –– ‘İsrail’in kara harekâtı için Refah’ı boşaltma emri dış dünyada tepki çekiyor’ (2024) s.e.t. 6 Haziran 2024
34. Exchange of Letters Constituting a Maritime Agreement Between the State of Israel and the Lebanese Republic (with letters, 18 October 2022), Agreement Series No. 57582, signed October 27, 2022, registered December 22, 2022, United Nations Treaty Collection, s.e.t. 15 Haziran 2025
35. Güney NA, ‘Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası Türkiye-AB İlişkilerinin Geleceği’ (2022) 370 SETA
36. Hava HT, ‘Doğu Akdeniz’deki Doğal Gaz Rezervlerinin Ekonomik ve Güvenlik Boyutuyla Türkiye Açısından Değerlendirmesi’ (2020) 16 (35) Güvenlik Strateji Dergisi
37. Kahraman ÖF, ‘Doğu Akdeniz Enerji Sarmalını İsrail Enerji Politikaları Penceresinden Değerlendirmek’ (2019) Ortadoğu Etütleri
38. Kaya Ş, ‘Uluslararası Deniz Hukuku Kapsamında Doğu Akdeniz’in Hukuki Statüsü ve Türkiye Cumhuriyeti İçin Stratejik Önemi’ (2007) 9 Stratejik Araştırmalar Dergisi
39. Keser U, Ak G, ‘Kıbrıs Sorunu ve Deniz Hukuku Bağlamında Doğu Akdeniz’de Yapılması Gerekenler’ (2018) 1 (2) Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi
40. Kırval L, Özkan A, ‘The Delimitation Dispute of the Maritime Jurisdiction Areas in the Eastern Mediterranean: Turkish Perspective Based on the Equitable Principles’ (2021) 52, The Turkish Yearbook of International Relations
41. Krasna J, ‘A Long Hot Summer for Eastern Mediterranean Gas Politics’ (Foreign Policy Research Institute 2023) s.e.t. 13 Kasım 2024
42. Mat T Y, Köse MA, Armağan Mİ, ‘Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Doğu Akdeniz Meselesine İlişkin Güncel Siyasi Gelişmeler ve Meselenin Uluslararası Hukuk Boyutu’ (2021) 79 (3) İstanbul Hukuk Mecmuası
43. Mavi Vatan, ‘Doğu Akdeniz Gaz Forumu (East-Med) ve Türkiye’nin durumu’ (2024), s.e.t. 23 Kasım 2024
44. Middle East Eye, ‘Why UN legal experts say Trump’s Gaza plan breaches international law’, (2025), s.e.t. 6 Ekim 2025
45. Nabiebu M vd., ‘The Israeli-Palestinian Conflict: Implications for the Principles of Distinction and Self-Defence in International Humanitarian Law’ (2024) 7 (1) GNOSI: An Interdisciplinary Journal of Human Theory and Praxis
46. Oktav ÖZ, ‘Ukrayna Savaşı’nın Türkiye-Rusya İlişkilerine Olası Etkileri’ (2022) 13 (23) Bilge Strateji
47. Oruç H, ‘İsrail ve Filistin’in Doğu Akdeniz Politikası’ (Ed.) İsmail Numan Telci ve Recep Yorulmaz, Uluslararası Siyasette Doğu Akdeniz (Ortadoğu Yayınları 2020)
48. Özdemir V, Hasan B, ‘Uluslararasi Ekonomi Politik Bir Değerlendirme: Karadeniz ve Doğu Akdeniz Deniz Alanları Sorunu’ (2018) 13 (22) Turkish Studies
49. Özpınar GZ, ‘İsrail-Filistin Savaşı’nın Türkiye’nin Gazze Politikasına Etkisi’ (Tudpam 2024), s.e.t. 25 Kasım 2024
50. Paralı Z, ‘Türkiye Cumhuriyeti İle Libya Devleti Ulusal Mutabakat Hükümeti Arasında İmzalanan Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırasının Uluslararasi Politikaya Etkileri’ (2020) 1 (1) Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
51. Rana FS, ‘To What Extent Does A State Have The Right to Claim Self-Defence Towards A Non-State Actor Acting Either Within or Outside of That State’s Territory?’ (Bachelor’s Thesis, Swedish Defence University)
52. Raydan N, ‘The Gaza War’s Impact on Energy Security in the East Mediterranean’ (The Washington Institute 2023) s.e.t. 05 Aralık 2024
53. Reuters, ‘Israel’s gas reserves grew by 40% over past decade’ (2023) s.e.t. 23 Kasım 2024
54. Salah M, Boxer B, ‘Mediterranean Sea’ (Encyclopedia Britanica 2025) s.e.t. 11 Kasım 2024
55. Şeker BŞ, ‘Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği Ekseni: Yunanistan- GKRY’nin Muhtemel Politikaların Analizi ve Türkiye’nin Tutumu’ (Ed.) Deniz Güler, Ahmet Yıldız ve İzgi Savaş, Yeni Deniz Güvenliği Ekosistemi ve Doğu Akdeniz (TASAM 2019)
56. SSD, ‘Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Arasında Askeri İşbirliği Anlaşması’ (2021) s.e.t. 23 Ekim 2024
57. Taşdemir F, ‘Yemen İç Savaşında Suudi Arabistan Liderliğindeki Koalisyon Devletlerinin Askeri Müdahalesi ve Uluslararası Hukuk’ (Ed.) Fırat Purtaş, Uluslararası İlişkilere Tarihsel Bir Bakış: Prof. Dr. Refet Yinanç’a Armağan (Nobel Yayıncılık 2019)
58. –– ‘Güncel Gelişmeler Işığında İsrail’in Ulusal Güvenliğine Yönelik Tehdit ve Fırsatların Türkiye’nin Ulusal Güvenliği Üzerine Yansımaları’ (Ed.) Umut Kedikli ve Gökhan Telatar Bölgesel Güvenlik Sorunları Ekseninde Türkiye (Nobel Yayıncılık 2021)
59. –– ‘İsrail’in Ulusal Güvenlik Sorunları ve Uluslararası Hukuk’ (Ed.) Umut Kedikli ve Gökhan Telatar Bölgesel Güvenlik Sorunları Ekseninde Türkiye (Nobel Yayıncılık 2021)
60. –– ‘The 2022 Russia-Ukraine War from the Perspective of Jus Ad Bellum: Is International Law Strengthened?’ (2022) 8 (1) Journal of Law
61. The International Institute for Strategic Studies, ‘Turbulence in the Eastern Mediterranean: Geopolitical, Security and Energy Dynamics’ (2023) s.e.t. 19 Kasım 2024
62. Udegbulem M, ‘Israel’s Right of Self Defence and The Use of Civilian Facilities as Military Centers Gaza: An Appraisal International Humanitarian Law’ (2022/2023) 9 Journal of Commercial and Contemporary Law
63. UNSC/2023/742
64. Yeşiltaş M, ‘Gazze ve Türkiye’nin Bölgesel Diplomasisi’ (Kriter Dergi 2024) s.e.t. 25 Kasım 2024
65. Yıldız D, ‘İsrail’in Akdeniz’deki Gazze Doğalgazına İlgisi Stratejik’ (Su Politikaları Derneği 2023) s.e.t. 13 Kasım 2024