Araştırma Makalesi

Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme

Cilt: 8 Sayı: DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı 20 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, küresel iklim rejimi kapsamında denizel çevre politikalarının nasıl ele alındığını ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) taraflar konferansları (COP, CMP ve CMA) kararlarının bu politikalar üzerindeki etkisini incelemektedir. Denizel çevre, iklim değişikliğinin etkilerini en yoğun şekilde hisseden ekosistemlerden biridir ve bu bağlamda uluslararası politika kararlarının bu ekosistemlere yönelik etkileri büyük bir önem taşımaktadır. Makale, küresel iklim rejimi ve denizel çevre politikalarının tarihsel gelişimi, BMİDÇS ve bağlı anlaşmalar çerçevesinde değerlendirilmesi, COP kararlarının analizi ve denizel çevre politikalarıyla ilişkisini ele almaktadır. Ayrıca, Kyoto Protokolü (CMP kararları) ve Paris Anlaşması (CMA kararları) kapsamında alınan kararların denizel ekosistemlere etkisi de incelenmektedir. Çalışma, küresel iklim rejiminin okyanus ve denizlere olan etkisini anlamak amacıyla BMİDÇS tarafından alınan kararları belirli kategorilere ayırmakta ve sınıflandırmaktadır. Bunlar arasında deniz taşımacılığında karbon emisyonlarının azaltılması, küçük ada devletlerinin dirençliliği, deniz kıyılarının korunması ve planlanması, denizel biyoçeşitliliğin korunması, deniz su seviyesindeki yükselmenin önlenmesi, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin sürdürülebilirliği, asidifikasyonun engellenmesi ve mavi karbon süreçlerinin geliştirilmesi gibi temel alanlar yer almaktadır. Makalenin bulguları, son yirmi yılda okyanus ve denizlerin iklim politikaları içindeki rolünün arttığını göstermektedir. COP kararlarında denizel çevre konuları giderek daha fazla yer almakta, ancak bu kararların bağlayıcılığının ve etkinliğinin sınırlı olduğu belirtilmektedir. Kyoto Protokolü kapsamındaki CMP kararlarında denizel çevre konularına yeterince odaklanılmadığı görülürken, Paris Anlaşması sonrasında CMA kararlarında bu konulara daha fazla vurgu yapıldığı saptanmıştır. Sonuç olarak, BMİDÇS ve bağlı konferans kararlarının denizel çevre politikaları üzerindeki etkisi giderek artmaktadır. Ancak, deniz ekosistemleri ve iklim politikaları arasındaki ilişkinin daha fazla vurgulanması, denizel çevreyi koruyacak bağlayıcı kararların alınması ve uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir. Makale, gelecekteki BM iklim rejimi toplantılarında denizel ekosistemlere ilişkin kararların daha çok yer alabilmesi için politika yapıcılara önerilerde bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederiz.

Kaynakça

  1. Acciaro M ve diğerleri, ‘Energy Efficiency in Port Operations: A Holistic Perspective on Measures and Strategies’ (2014) 66 Energy Policy 411
  2. Barrett S, Environment and Statecraft: The Strategy of Environmental Treaty-Making (Oxford University Press 2003)
  3. Bodansky D, ‘The United Nations Framework Convention on Climate Change: A Commentary’ (1993) 18(2) Yale J Intl L 451
  4. –– ‘The History of the Global Climate Change Regime’, in International Relations and Global Climate Change (2001) 23
  5. Bouman EA ve diğerleri, ‘State-of-the-Art Technologies, Measures, and Potential for Reducing GHG Emissions from Shipping’ (2017) 52 Transp Res D Transp Environ 408
  6. Boyes SJ ve Elliott M, ‘Marine Legislation - The Ultimate “Horrendogram”: International Law, European Directives & National Implementation’ (2014) 86(1) Mar Pollut Bull 39
  7. Brown J ve diğerleri, ‘Climate Finance in 2010 and the Cancun Agreements: A Summary Brief’ (2011) Climate Policy Initiative
  8. Carazo MP, ‘Contextual Provisions (Preamble and Article 1)’, in Daniel Klein ve diğerleri (eds), The Paris Agreement on Climate Change: Analysis and Commentary (Oxford University Press 2017)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk ve Beşeri Bilimler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

24 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

20 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

20 Şubat 2025

Kabul Tarihi

14 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Karlı, A., & Yıldız, M. (2025). Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law, 8(DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı), 305-379. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1643246
AMA
1.Karlı A, Yıldız M. Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme. DEHUKAMDER. 2025;8(DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı):305-379. doi:10.64199/dehukamder.1643246
Chicago
Karlı, Aygün, ve Mete Yıldız. 2025. “Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8 (DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı): 305-79. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1643246.
EndNote
Karlı A, Yıldız M (01 Kasım 2025) Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8 DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı 305–379.
IEEE
[1]A. Karlı ve M. Yıldız, “Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme”, DEHUKAMDER, c. 8, sy DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı, ss. 305–379, Kas. 2025, doi: 10.64199/dehukamder.1643246.
ISNAD
Karlı, Aygün - Yıldız, Mete. “Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8/DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı (01 Kasım 2025): 305-379. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1643246.
JAMA
1.Karlı A, Yıldız M. Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme. DEHUKAMDER. 2025;8:305–379.
MLA
Karlı, Aygün, ve Mete Yıldız. “Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law, c. 8, sy DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı, Kasım 2025, ss. 305-79, doi:10.64199/dehukamder.1643246.
Vancouver
1.Aygün Karlı, Mete Yıldız. Küresel İklim Rejiminde Denizel Çevre Politikaları: Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı Kararlarına Dayalı Bir Değerlendirme. DEHUKAMDER. 01 Kasım 2025;8(DEHUKAM 10. Yıl Özel Sayısı):305-79. doi:10.64199/dehukamder.1643246