Araştırma Makalesi

Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme

Cilt: 8 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme

Öz

Deniz seviyesindeki yükselmelerin, uluslararası deniz hukukunun temelini oluşturan deniz yetki alanı sınırlandırmalarına yönelik etkileri gün geçtikçe daha görünür hale gelmektedir. Özellikle antlaşmalarla belirlenen deniz sınırlarının coğrafi koşullara bağlılığı, bu sınırların iklim değişikliğinin tetiklediği fiziksel değişikliklerden doğrudan etkilenmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu bağlamda, antlaşmalar hukukunda düzenlenen “esaslı değişiklik” (rebus sic stantibus) ilkesi, deniz sınırlandırma antlaşmalarının geçerliliği bakımından yeniden gündeme taşınmaktadır. Çalışmada, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS)’nin esas hat kavramı ile birlikte antlaşmaların hukuki istikrarı, devlet uygulamaları ve uluslararası yargı kararları ışığında kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Ayrıca, uluslararası barışın ve hukuki güvenliğin korunması bağlamında mevcut sınırlandırmaların geleceği tartışılmaktadır. Bu çalışmada, yürürlükteki pozitif hukuk bakımından normal esas hattın hareketli (ambulatuar) niteliğinin korunduğu, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri (BMGS) nezdindeki aleniyet kazandırma & tevdi etme (deposit & publicity) pratiğinin bazı coğrafyalarda fiilî bir sabitleme (fixing) etkisi doğurabildiği; bununla birlikte deniz sınırlandırma antlaşmalarının Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) m. 62/2(a) uyarınca rebus sic stantibus’a kapalı olduğu tezi sınanmaktadır. Bulgular, hareketli rejimin lex lata olarak sürdüğünü; idari-teknik kayıt ve ilan mekanizmalarının normatif tadil oluşturmadığını; mevcut sınırlandırma antlaşmalarının nihailiğinin ise korunması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkutay BL, ‘Ege Karasuları Sınırlandırmasında Adaların Etkisinin Uluslararası Hukuk Bakımından Değerlendirilmesi’ (2018) 33 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 193
  2. Akkuş B, ‘Yapay Adaların Uluslararası Deniz Hukukundaki Statüsü’ (2024) 14(1) Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 465
  3. Aksu F, ‘Türkiye-Yunanistan İlişkilerinde Deniz Yetki Alanı Uyuşmazlıkları’ (2024) 13(2) Avrasya İncelemeleri Dergisi 89
  4. Alleged Violations of Sovereign Rights and Maritime Spaces in the Caribbean Sea (Nicaragua v Colombia) Judgment, 21 April 2022, Reports [2022] ICJ
  5. Anggadi F, ‘A Collective Answer: Small States, Sea-Level Rise and the Interpretation of UNCLOS’ (Centre for International Law (CIL) Blog, National University of Singapore, 19 July 2023) s.e.t. 4 Eylül 2025
  6. Apaydın DT, ‘Düz esas hatların belirlenmesinde adaların rolü: Adalar saçağı bilmecesi’ (2019) 25(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 565
  7. Arsava AF, ‘Uluslararası Hukukta Güç ve Hukuk İlişkisi’ (2012) 10 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 351
  8. Aust A, Modern Treaty Law and Practice (3rd edn, CUP 2013)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uzay, Denizcilik ve Havacılık Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

7 Eylül 2025

Kabul Tarihi

1 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ecemiş Yılmaz, H. K. (2025). Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law, 8(2), 131-199. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1779694
AMA
1.Ecemiş Yılmaz HK. Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme. DEHUKAMDER. 2025;8(2):131-199. doi:10.64199/dehukamder.1779694
Chicago
Ecemiş Yılmaz, Hatice Kübra. 2025. “Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8 (2): 131-99. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1779694.
EndNote
Ecemiş Yılmaz HK (01 Aralık 2025) Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8 2 131–199.
IEEE
[1]H. K. Ecemiş Yılmaz, “Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme”, DEHUKAMDER, c. 8, sy 2, ss. 131–199, Ara. 2025, doi: 10.64199/dehukamder.1779694.
ISNAD
Ecemiş Yılmaz, Hatice Kübra. “Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law 8/2 (01 Aralık 2025): 131-199. https://doi.org/10.64199/dehukamder.1779694.
JAMA
1.Ecemiş Yılmaz HK. Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme. DEHUKAMDER. 2025;8:131–199.
MLA
Ecemiş Yılmaz, Hatice Kübra. “Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme”. DEHUKAM Journal of the Sea and Maritime Law, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 131-99, doi:10.64199/dehukamder.1779694.
Vancouver
1.Hatice Kübra Ecemiş Yılmaz. Deniz Seviyesi Yükselmelerinin Deniz Yetki Alanı Sınırlandırmalarına Etkisi: Antlaşmalar Hukuku, Uluslararası Yargı ve Devlet Uygulamaları Işığında Bir İnceleme. DEHUKAMDER. 01 Aralık 2025;8(2):131-99. doi:10.64199/dehukamder.1779694