Rusya Ukrayna Savaşı Dolayısıyla Konulmuş Olan Yaptırımların Yolculuk Çarteri Sözleşmelerinde Tek Taraflı Sona Erdirme Sebebi Olarak Kabul Edilip Edilemeyeceği Hakkında Türk ve İngiliz Hukuk Sistemleri Açısından Mukayeseli Bir Değerlendirme

Öz

Denizyolu ile yapılan taşımalarda kullanılan sözleşme türlerinden belki de en temelini oluşturan geminin bir kısmı veya tamamının bir veya birden çok sefer için yüke tahsis edildiği sözleşme türü olan yolculuk çarteri sözleşmeleri Rusya-Ukrayna savaşı dolayısıyla konulmuş olan yaptırımlardan etkilemekle bunun tek taraflı sözleşmeyi sona erdirme hakkı verip vermeyeceği ise hukuken tartışılmaktadır. Bu kapsamda konu Türk ve İngiliz hukukları açısından değerlendirildiğinde yolculuk çarteri sözleşmesi akdedildikten sonra ortaya çıkan yaptırım kararı sözleşme akdedilirken öngörülemez ve sözleşmenin borçlu tarafının borcunu ifasını kendisinden beklenemeyecek ölçüde zorlaştırıyorsa, bu halde sözleşmeyi tek taraflı sona erdirme hakkı vereceği kabul edilebilmektedir. Ancak, sözleşme akdedilmeden önce var olan yaptırıma dayanarak sözleşmenin tek taraflı sona erdirilmesi mümkün olamayacaktır. Ayrıca burada yolculuk çarteri sözleşmesi içerisinde konuya dair açık düzenleme var ise, her iki hukuk düzeni açısından da tarafların iradelerine öncelik tanınacağından, bu düzenleme kapsamında konunun değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Rusya Yaptırımları
• Yolculuk Çarteri
• Yolculuk Çarterini Tek Taraflı Sona Erdirme Hakkı

A Comparative Assessment Under Turkish and English Law of Whether the Sanctions Imposed Due the Russia–Ukraine War May Constitute Grounds for Unilateral Termination of Voyage Charterparties

Öz

Among the various types of contracts used in maritime carriage, voyage charterparties—under which a vessel, in whole or in part, is allocated for one or more voyages—constitute perhaps the most fundamental form. The extent to which such agreements are affected by the sanctions imposed as a consequence of the Russia–Ukraine war, and whether these sanctions grant a unilateral right of termination, has become a subject of legal debate. In this context, when the issue is examined under Turkish and English law, it may be accepted that if a sanction measure arises after the conclusion of a voyage charterparty, and if such measure was unforeseeable at the time of contracting and renders the debtor’s performance excessively onerous to an extent that it can no longer reasonably be expected, then a unilateral right of termination may arise. However, reliance on sanctions that already existed prior to the conclusion of the contract cannot justify unilateral termination. Furthermore, where the voyage charterparty contains an explicit clause addressing the matter, both legal systems generally give precedence to the parties’ autonomy; therefore, the issue must be assessed primarily within the framework of the contractual provision in question.

Anahtar Kelimeler

• Russia Sanctions
• Voyage Charterparty
• Unilateral Termination Right of Voyage Charterparty

Kaynakça

1. ‘19th package of sanctions against Russia: EU targets Russian energy, third-country banks and crypto providers’ (European Council, 23 October 2025) s.e.t. 24 Ekim 2025
2. ‘A4ID English Contract Law at a Glance’ (A4ID) s.e.t. 6 Nisan 2023
3. ‘Are Sanctions Against Russia Making a Difference?’ (Council on Foreign Relations) s.e.t. 25 Ekim 2025
4. ‘Catalan Sea: Sanctions Clauses and Evidence Control’ (Quadrant Chambers) s.e.t. 13 Kasım 2025
5. ‘Court’s Decision Addresses the Construction and Operation of Sanctions Clauses in Charterparties’ (DWF Group) s.e.t.13 Kasım 2025
6. ‘Court Decision Reshapes Sanctions Risk Assessment for Shipowners’ (Wikborg Rein) s.e.t. 13 Kasım 2025
7. ‘EU sanctions press release’ (European Commission) s.e.t. 24 Ekim 2025
8. ‘Force Majeure and Frustration Issues from a Charterer’s Perspective’ (UK Defence Club) s.e.t. 6 Nisan 2023

9. ‘Force Majeure’ (Steamship Mutual) s.e.t. 6 Nisan 2023
10. ‘Frustration & Force Majeure’ (West of England P\&I) s.e.t. 6 Nisan 2023
11. ‘GENCON 94’ (BIMCO) s.e.t.13 Kasım 2025
12. ‘History of US Sanctions on Russia’ (Visual Capitalist) s.e.t. 25 Ekim 2025
13. ‘International sanctions during the Russo-Ukrainian War’ (Wikipedia) s.e.t. 25 Ekim 2025
14. ‘İngiliz Hukukunda Mücbir Sebep’ (Ülgener) s.e.t. 6 Nisan 2023
15. ‘Press Release JY1298’ (US Department of the Treasury) s.e.t. 25 Ekim 2025
16. ‘Rusya’nın Ukrayna’yı İşgalinin Sözleşmeler Üzerindeki Hukuki Etkileri: Savaş ve Yaptırım Klozları’ (Ülgener) s.e.t.13 Kasım 2025
17. ‘Sanctions Map’ (EU) s.e.t. 24 Ekim 2025
18. ‘Strike Impact on Shipping’ (HFW) s.e.t. 6 Nisan 2023
19. ‘Ukraine and Russia Sanctions’ (US Department of State) s.e.t. 25 Ekim 2025
20. ‘Ukraine: Overview of U.S. Sanctions’ (US Congress) s.e.t. 25 Ekim 2025
21. ‘United Nations Security Council Resolution 2623’ (UN Documents) s.e.t. 16 Ekim 2025
22. ‘United Nations Security Council Resolution 2623’ (Wikipedia) s.e.t. 16 Ekim 2025
23. ‘War Risks Clause for Voyage Charter Parties 2025’ (BIMCO) s.e.t.13 Kasım 2025
24. ‘What is Force Majeure?’ (NEPIA) s.e.t. 6 Nisan 2023
25. Tonzip Maritime Ltd v Catalan Sea’ (vLex) s.e.t.13 Kasım 2025
26. s.e.t.13 Aralık 2025
27. s.e.t.16 Aralık 2025
28. s.e.t.16 Aralık 2025
29. s.e.t.16 Aralık 2025