Araştırma Makalesi

Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Sayı: 25 1 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışmada, kentsel raylı sistem işletmelerinin finansal sürdürülebilirliği, maliyet karşılama oranı, yolcu başına gelir ve gider göstergeleri, varlık verimliliği ile finansman açığı göstergeleri kullanılarak İstanbul ve seçilmiş Avrupa metropolleri örneğinde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. 2020–2024 dönemine ait veriler kullanılarak gerçekleştirilen analizler, sistemlerin finansal yapılarının şehirler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, metro sistemlerinin faaliyet giderlerini karşılama kapasitesinin kamu desteği hariç olarak değerlendirildiğinde belirgin biçimde zayıfladığını ve birçok sistemin sürdürülebilirliğinin kamu finansmanına bağlı olduğunu göstermektedir. Yolcu bazlı göstergeler, bazı şehirlerde maliyet baskısının arttığını ortaya koyarken, varlık verimliliği bulguları sistemlerin sermaye yoğun yapısını doğrulamaktadır. Genel olarak çalışma, metro sistemlerinin finansal sürdürülebilirliğinin tek bir göstergeyle açıklanamayacak kadar çok boyutlu bir yapı sergilediğini ve gelir, gider, verimlilik ile finansman unsurlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, İstanbul ile seçilmiş Avrupa metropollerinin metro sistemlerini finansal sürdürülebilirlik göstergeleri üzerinden karşılaştırarak ilgili literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde, yapay zekâ tabanlı araçlardan yalnızca yazım dili, dilbilgisi ve anlatımın iyileştirilmesi amacıyla yararlanılmıştır. Yapay zekâ araçları, literatür taraması, çalışmanın bilimsel içeriğinin oluşturulması, veri analizi, sonuçların elde edilmesi veya yorumlanması süreçlerinde kullanılmamıştır. Bu makalede bilimsel araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Kaynakça

  1. [1] A. Tirachini, D.A. Hensher, and J.M. Rose, “Crowding in public transport systems: effects on users, operation and implications for the estimation of demand,” Transportation Research Part A: Policy and Practice, vol.53, pp. 36-52, 2013, doi: 10.1016/j.tra.2013.06.005
  2. [2] R. Buehler and J. Pucher, “Sustainable transport in Freiburg: lessons from Germany's environmental capital,” International Journal of Sustainable Transportation, vol. 5, no. 1, pp. 43-70, 2011, doi: 10.1080/15568311003650531
  3. [3] T. Serebrisky, A. Gomez-Lobo, N. Estupinan and R. Munoz-Raskin, “Affordability and subsidies in public urban transport: what do we mean, what can be done?,” Transport Reviews, vol. 29, no. 6, pp. 715-739, 2009, doi: 10.1080/01441640902786415
  4. [4] C.R. Hernandez and T. Peralta-Quiros, “Balancing financial sustainability and affordability in public transport: the case of Bogota, Colombia,” International Transport Forum Discussion Paper, pp. 1-21, 2016.
  5. [5] N. Coulombel and G. Monchambert, “Diseconomies of scale and subsidies in urban public transportation,” Journal of Public Economics, vol. 223, pp. 1-20, 2023, doi: 10.1016/j.jpubeco.2023.104903
  6. [6] R. Du, F. Kurauchi, T. Nakamura and M. Kuwahara, “Assessing regional public transport evaluation indicators for advanced mobility systems: A review,” Sustainability, vol. 17, no. 19, pp. 2-37, 2025, doi: 10.3390/su17198854
  7. [7] X.J. Harmony, “Fare policy and vertical equity: The trade-off between affordability and cost recovery,” Journal of Public Transportation, vol. 21, no. 2, pp. 41-59, 2018, doi: 10.5038/2375-0901.21.2.3
  8. [8] S. Sujakhu and W. Li, “Public transit performance evaluation using data envelopment analysis and possibilities of enhancement,” Journal of Transportation Technologies, vol. 10, no. 2, pp.89-109, 2020, doi: 10.4236/jtts.2020.102006

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

20 Nisan 2026

Kabul Tarihi

1 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 25

Kaynak Göster

APA
Çetin, E. (2026). Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Demiryolu Mühendisliği, 25. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1934037
AMA
1.Çetin E. Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Demiryolu Mühendisliği. 2026;(25). doi:10.47072/demiryolu.1934037
Chicago
Çetin, Eray. 2026. “Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Demiryolu Mühendisliği, sy 25. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1934037.
EndNote
Çetin E (01 Ağustos 2026) Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Demiryolu Mühendisliği 25
IEEE
[1]E. Çetin, “Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz”, Demiryolu Mühendisliği, sy 25, Ağu. 2026, doi: 10.47072/demiryolu.1934037.
ISNAD
Çetin, Eray. “Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Demiryolu Mühendisliği. 25 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.47072/demiryolu.1934037.
JAMA
1.Çetin E. Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Demiryolu Mühendisliği. 2026. doi:10.47072/demiryolu.1934037.
MLA
Çetin, Eray. “Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Demiryolu Mühendisliği, sy 25, Ağustos 2026, doi:10.47072/demiryolu.1934037.
Vancouver
1.Eray Çetin. Kentsel Raylı Sistem İşletmelerinde Finansal Sürdürülebilirlik: İstanbul ve Avrupa Metropolleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Demiryolu Mühendisliği. 01 Ağustos 2026;(25). doi:10.47072/demiryolu.1934037