Derleme

MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ

Sayı: 33 3 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ

Öz

Bu çalışma, merkez bankası dijital paralarının (CBDC) denetim ve risk yönetimi süreçleri üzerindeki etkilerini stratejik ve çok katmanlı bir bakış açısıyla incelemektedir. Dijital dönüşüm sürecinin merkezinde yer alan CBDC sistemleri; yalnızca ödeme altyapılarını değil, aynı zamanda kamu maliyesi denetimini, yönetişim yapısını ve veri işleme sistemlerini dönüştürmektedir. Bu çerçevede Çin, Avrupa Birliği, Kanada, İngiltere ve ABD gibi öncü uygulamalar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Türkiye’nin Dijital Türk Lirası Projesi özelinde ise yasal düzenlemeler, kurumsal kapasite, veri koruma, siber güvenlik, çok paydaşlı denetim çerçevesi ve uluslararası uyum konularına yönelik stratejik çıkarımlar ve uygulama önerileri geliştirilmiştir. Sonuç olarak, CBDC’ler yalnızca dijital ödeme aracı değil; kamu denetimi, finansal şeffaflık ve risk yönetimi alanlarında yenilikçi kamu politikalarının uygulanmasına katkı sunabilecek çok işlevli bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adrıan, T., & Mancını-Grıffolı, T. (2021). The rise of digital money. Annual Review of Financial Economics, 13(1), s. 57-77.
  2. Arner, D. W., Barberıs, J., & Buckley, R. P. (2017). FinTech, RegTech and the reconceptualization of financial regulation. Northwestern Journal of International Law & Business, 37(3), s. 371–413.
  3. https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/njilb/vol37/iss3/2/ adresinden alındı Arora, R., Du, H., Kazmı, R. A., & Le, D.-P. (2025). Privacy-enhancing technologies for CBDC solutions. Bank of Canada. doi:https://doi.org/10.34989/sdp-2025-1
  4. Auer, R., Cornellı, G., & Frost, J. (2020). Rise of the central bank digital currencies: drivers, approaches and technologies. BIS. https://www.bis.org/publ/work880.pdf adresinden alındı
  5. Darbha, S., & Arora, R. (2020, 6). Privacy in CBDC technology. (B. o. Canada, Prodüktör) Staff Analytical Note 2020-9: https://www.bankofcanada.ca/2020/06/staff-analytical-note-2020-9/ adresinden alındı
  6. European Parliament and Council. (2016, 4 27). Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council (GDPR). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016R0679 adresinden alındı
  7. FATF. (2021b). Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers. Paris. https://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/guidance/Updated-Guidance-VA-VASP.pdf.coredownload.inline.pdf adresinden alındı
  8. FATF. (2024). Targeted update on implementation of the FATF standards on virtual assets and virtual asset service providers. FATF. https://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/recommendations/2024-Targeted-Update-VA-VASP.pdf.coredownload.inline.pdf adresinden alındı

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Güvenliği Yönetimi, Kamu Maliyesi, Denetim ve Mali Sorumluluk, Muhasebe, Denetim ve Mali Sorumluluk (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 33

Kaynak Göster

APA
Çetin, A., & Alpay, S. (2025). MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ. Denetişim, 33, 178-196. https://doi.org/10.58348/denetisim.1695036
AMA
1.Çetin A, Alpay S. MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ. DENETİŞİM. 2025;(33):178-196. doi:10.58348/denetisim.1695036
Chicago
Çetin, Ayten, ve Serdar Alpay. 2025. “MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ”. Denetişim, sy 33: 178-96. https://doi.org/10.58348/denetisim.1695036.
EndNote
Çetin A, Alpay S (01 Eylül 2025) MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ. Denetişim 33 178–196.
IEEE
[1]A. Çetin ve S. Alpay, “MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ”, DENETİŞİM, sy 33, ss. 178–196, Eyl. 2025, doi: 10.58348/denetisim.1695036.
ISNAD
Çetin, Ayten - Alpay, Serdar. “MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ”. Denetişim. 33 (01 Eylül 2025): 178-196. https://doi.org/10.58348/denetisim.1695036.
JAMA
1.Çetin A, Alpay S. MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ. DENETİŞİM. 2025;:178–196.
MLA
Çetin, Ayten, ve Serdar Alpay. “MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ”. Denetişim, sy 33, Eylül 2025, ss. 178-96, doi:10.58348/denetisim.1695036.
Vancouver
1.Ayten Çetin, Serdar Alpay. MERKEZ BANKASI DİJİTAL PARALARINDA DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ. DENETİŞİM. 01 Eylül 2025;(33):178-96. doi:10.58348/denetisim.1695036

Denetişim dergisi yayımladığı çalışmalarla; alanındaki profesyoneller, akademisyenler ve düzenleyiciler arasında etkili bir iletişim ağı kurarak, Dünyada etkin bir denetim ve yönetim sistemine ulaşma yolculuğunda önemli mesafelerin kat edilmesine katkı sağlamaktadır.