ACCOUNTING ERRORS AND FRAUDS IN METROPOLITAN MUNICIPALITIES: EVIDENCE FROM COURT OF ACCOUNTS AUDIT REPORTS

Öz

The wide scope and high budget share of metropolitan municipalities increase the need for reliability in accounting information systems. However, the accuracy and reliability of the information provided by accounting information systems are negatively affected by accounting errors and fraud. Therefore, analyzing accounting errors and fraud in metropolitan municipalities can contribute to reducing these errors and fraud. This study examines errors and fraud related to accounting practices in the Court of Accounts reports of metropolitan municipalities in Türkiye for the 2019-2023 period using document and content analysis methods. The findings are evaluated and presented descriptively. Based on these findings, internal audit deficiencies in metropolitan municipalities, the pandemic, the failure to discuss Court of Accounts reports in the municipal council, and exemption from Court of Accounts audits due to certain force majeure circumstances may all be risk factors that could increase accounting errors and fraud. It cannot be said that there was an increase or decrease in the number of accounting errors and fraud in metropolitan municipalities during the period under review. However, it is observed that the same accounting errors recur year after year in the same municipalities. The study identified the most frequent errors in metropolitan municipalities related to accounting for tangible fixed assets, real estate records, and depreciation procedures. Furthermore, despite the findings in the Court of Accounts reports, the same accounting errors appear to recur year after year in the same municipalities. While such misconduct may result from errors, it is also likely that they are intentional. To reduce accounting errors and fraud, it is crucial to increase the competence of professional accountants, establish internal audit units within municipalities, and establish and operate an effective internal audit mechanism.

Anahtar Kelimeler

• Accounting Errors/Frauds
• Internal Audit
• Public Accounting
• Court of Accounts Audit
• Remote Audit

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNDE MUHASEBE HATA VE HİLELERİ: SAYIŞTAY DENETİM RAPORLARINDAN KANITLAR

Öz

Büyükşehir belediyelerinin geniş bir etki alanına ve yüksek bütçe payına sahip olması muhasebe bilgi sistemlerinin güvenirliğine olan ihtiyacı artırmaktadır. Ancak muhasebe bilgi sisteminin sunduğu bilgilerin doğruluğu ve güvenirliği, muhasebe hata ve hilelerinden olumsuz etkilenmektedir. Bu sebeple büyükşehir belediyelerinde muhasebe hata ve hilelerini analiz etmek, ilgili hata ve hilelerin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu çalışmada, Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin 2019-2023 dönemine ait Sayıştay raporlarında yer alan muhasebe uygulamaları ile ilgili hata ve hileler, doküman ve içerik analizi yöntemleriyle incelenmiş, bu kapsamda tespit edilen bulgular betimsel olarak değerlendirilerek sunulmuştur. Söz konusu bulgulara göre, büyükşehir belediyelerinde iç denetim eksiklikleri, pandemi süreci, Sayıştay raporlarının belediye meclisinde görüşülmemesi ve kimi mücbir sebeplere bağlı olarak Sayıştay denetiminden muaf olmak muhasebe hata ve hilelerini artırabilecek bir risk unsuru olabilir. İncelenen dönem içerisinde büyükşehir belediyelerindeki muhasebe hata ve hile sayısında artış veya azalış olduğu söylenememektedir. Ancak aynı belediyelerde, aynı muhasebe hatalarının her yıl tekrarladığı görülmektedir. Çalışmada, büyükşehir belediyelerinde en sık maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesi, taşınmaz kayıtları ve amortisman işlemlerine ilişkin hatalar tespit edilmiştir. Öte yandan Sayıştay raporlarında yer alan bulgulara rağmen aynı belediyelerde, aynı muhasebe hatalarının her yıl tekrarladığı görülmektedir. Bu yanlış uygulamalar hata kaynaklı olabileceği gibi kasıtlı olarak da yapılıyor olması muhtemel gözükmektedir. Muhasebe hata ve hilelerini azaltmak için muhasebe meslek mensuplarının yetkinliklerinin artırılması, belediyelerde iç denetim biriminin bulunması, etkin bir iç denetim mekanizmasının kurulması ve çalıştırılması büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebe Hataları/Hileleri
• İç Denetim
• Kamu Muhasebesi
• Sayıştay Denetimi
• Uzaktan Denetim

Kaynakça

1. 5018 Sayılı sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003). T.C. Resmi Gazete (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5018.pdf). Tarih/Sayı: 24.12.2003/25326.
2. 6085 Sayılı sayılı Sayıştay Kanunu (2010). T.C. Resmi Gazete (https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6085&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Tarih/Sayı: 03.12.2010/27790.
3. 6787 Sayılı sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (2023). T.C. Resmi Gazete (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/02/20230209M1-1.pdf). Tarih/Sayı: 09.02.2023/32099.
4. Acar, C., & Altun, N. (2020). “Sayıştay Denetiminin Etkinliği Üzerine Bir Değerlendirme (Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Örneği)”. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 6(6), 252-273. http://dx.doi.org/10.46872/pj.71
5. Ağdeniz, Ş., & Çetin, C. (2021). Uzaktan İç Denetim ve Uzaktan İç Denetimin Sınırlılıkları. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(Özel Sayı), 58-80. https://doi.org/10.31460/mbdd.831324
6. Arslan, Ö. (2022). “Covid 19 Pandemisinin Muhasebe Meslek Mensupları Üzerindeki Etkileri: Sivas İli Örneği”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1573-1585. https://doi.org/10.33206/mjss.1011732
7. Bakarich, K. M., Marcy, A. S., & O’Brien, P. E. (2022). Has The Fever Left a Burn? A Study of the Impact of COVID-19 Remote Working Arrangements on Public Accountants’ Burnout. Accounting Research Journal, 35(6), 792-814.
8. Bal, H. (2021). Nitel Araştırma Yöntem ve Teknikleri (2. Baskı). Bursa: Sentez Yayıncılık.

9. Bowen, G. A. (2009). “Document Analysis As A Qualitative Research Method”. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
10. Bozkurt, N. (2009). İşletmelerin Kara Deliği Hile. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım.
11. Çakalı, K. R., & Baloğlu, G. (2023). “Muhasebe Hataları: Sayıştay Denetim Raporları Üzerinden İl Belediyelerine Yönelik Bir Araştırma”. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(69), 229-252. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1167538
12. Ceylan, R., & Hacıhasanoğlu, T. (2022). “Covid-19 Döneminde Muhasebe Meslek Mensuplarının Problemleri Üzerine Yozgat İlinde Nitel Bir Araştırma”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(3), 774-789. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1109191
13. Cressey, D. R. (1950). Other People: A Study in a Social Psychology of Embezzlement. Glenco, IL: Freepress.
14. Creswell, J. W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting and Evaluating Quantitative Ad Quantitative Research (Fourth Edition). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
15. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, And Mixed Methods Approaches. New York: Sage publications.
16. Culea, M. S., & Constantin, D. (2021). “Covid-19 Crisis and the New Challenges for Supreme Audit Institutions Management”. Ovidius University Annals, Series Economic Sciences, 21(1).
17. Demirbaş, T., & Engin, R. (2016). “Sayıştayın Belediyeler Üzerindeki Performans Denetimlerinde Ulaştığı Bulguların Analizi”. Sayıştay Dergisi, (100), 27-60.
18. Emmanuel, O. E., Ajanya, M. A., & Audu, F. (2013). “An Assessment of Internal Control Audit on the Efficiency of Public Sector in Kogi State Nigeria”. Mediterranean Journal of social sciences, 4(11), 717-726.
19. Eryılmaz, B., ve Biricikoğlu, H. (2011). “Kamu Yönetiminde Hesap Verebilirlik ve Etik”. İş Ahlakı Dergisi, 4(7), 19-45.
20. Fesli, G., & Alıcı, O. V. (2024). “Büyükşehir Belediyelerinde İç Denetim ve Teftiş Kurullarının Etkinliği”. Denetişim (29), 47-64. https://doi.org/10.58348/denetisim.1335538
21. Gürsoy, İ. (2019). “Finansal Tabloların Doğruluğu Ve Güvenilirliği: Belediyeler Üzerine Bir Araştırma”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 410-433.
22. Hamilton, E. L., & Smith, J. L. (2021). “Error or Fraud? The Effect of Omissions on Management's Fraud Strategies and Auditors' Evaluations of Identified Misstatements”. The Accounting Review, 96(1), 225-249. https://doi.org/10.2308/tar-2017-0355
23. Hillman, A., Withers, M., & Collins, B. (2009). “Resource Dependence Theory: A Review”. Journal of Management, 35, 1404-1427. https://doi.org/10.1177/0149206309343469.
24. İpek, E. A. Ş. (2018). “Belediyelerde Mali Denetimin Önemi ve Niteliği: Türkiye'deki Uygulamalar Bakımından Bir Değerlendirme”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 61-84. https://doi.org/10.30794/pausbed.394747
25. Karayaka, B. (2020). “Pandemi Sürecinin Yüksek Denetim Dünyasına Etkileri”. Sayıştay Dergisi, (117), 157-163.
26. Köse, E., Altunay, M. A., & Bekci, İ. (2022). “Covid-19 Salgınının Muhasebe Meslek Mensuplarına Etkisi”. Vergi Raporu, 272, 138-155.
27. Kuyumcu, O. (2025). “Uluslararası ve Ulusal Muhasebe Standartları Açısından Sayıştay Denetim Bulguları: Yükseköğretim Kurumları Örneği”. Sayıştay Dergisi, 35(135), 601-633. https://doi.org/10.52836/sayistay.1571678
28. Mahalli Idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği (2016). T.C. Resmi Gazete (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21552&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5). Tarih/Sayı: 27.05.2016/29724 Mükerrer).
29. Mnguni, S., & Subban, M. (2022). “Audit Outcome Challenges in Local Government: The Case of Three Metropolitan Municipalities in South Africa”. African Journal of Public Affairs, 13(1), 144-172.
30. Özçelik, M., & Kurt, G. (2024). “The Measurement of Fraud Perception of Investors and The Mediating Effect of Risk Aversion: The Case of Crypto Assets”. International Journal of Accounting & Information Management. https://doi.org/10.1108/IJAIM-02-2024-0051
31. Papadopoulou, S., & Papadopoulou, M. (2020). “The Accounting Profession Amidst The COVID-19 Pandemic”. International Journal of Accounting and Financial Reporting, 10(2), 39-59. https://doi.org/10.5296/ijafr.v10i2.17001
32. Popescu, C., & Pleșa, I. T. (2022). “COVID 19 Pandemic and the Reaction of the Supreme Audit Institutions. Lessons Learned at the End of the Pandemic”. Valahian Journal of Economic Studies, 13(1). https://doi.org/10.2478/vjes-2022-0006
33. Reichborn-Kjennerud, K., & Johnsen, Å. (2018). “Performance Audits and Supreme Audit Institutions’ Impact on Public Administration: The Case of The Office of The Auditor General in Norway”. Administration & Society, 50(10), 1422-1446. https://doi.org/10.1177/0095399715623315
34. Triani, N. (2023). “Introduction to Financial Accounting”. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4512267.
35. Waterman, R., ve Meier, K. (1998). “Principal-Agent Models: An Expansion?”. Journal of Public Administration Research and Theory, 8, 173-202. https://doi.org/10.1093/OXFORDJOURNALS.JPART.A024377.
36. İnternet Kaynakları
37. Sayıştay (t.y.). Kamu İdareleri Denetim Raporları Belediyeler - Bağlı İdareler. https://www.sayistay.gov.tr/reports/category/31-belediyeler---bagli-idareler (Erişim Tarihi, 01 Aralık 2024).
38. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü (t.y.). İller İtibariyle Mahalli Yönetim Bütçe İstatistikleri. https://muhasebat.hmb.gov.tr/iller-itibariyle-mahalli-yonetim-butce-istatistikleri-2006-2018 (Erişim Tarihi, 02 Şubat 2025).
39. The Institute of Internal Auditors (2013). IIA Position Paper: The Three Lines of Defense in Effective Risk Management and Control. https://theiia.fi/wp-content/uploads/2017/01/pp-the-three-lines-of-defense-in-effective-risk-management-and-control.pdf (Erişim Tarihi, 05 Şubat 2025).
40. The Institute of Internal Auditors (t.y.). Internal Auditing: Adding Value Across the Board. https://www.the-iia.org/globalassets/documents/about-us/promote-the-profession/informational-resources/internal_auditing-ad-ding_value_across_the_board.pdf (Erişim Tarihi, 06 Şubat 2025). The Law Dictionary (t.y.). Misrepresentation vs Fraud Whats Difference. https://thelawdictionary.org/article/misrepresentation-vs-fraudwhats-difference/ (Erişim Tarihi, 01 Kasım 2024).
41. Türkiye İstatistik Kurumu (2024). Yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yillik-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2023-53450 (25.03.2025).