SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLARININ GÜVENCE DENETİMİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde yer alan 9 Holding Şirketinin 2023 yılına ait sürdürülebilirlik ve entegre raporlar sürdürülebilirlik raporlarını güvence denetimi açısından değerlendirmektir. İçerik analizi ile yapılan araştırmada, ismi geçen raporlar doküman inceleme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda, 9 şirket içerisinde, 5 şirketin sürdürülebilirlik raporlarında güvence denetimi uygulandığı, güvence denetimi için seçilmiş bilgilerin öncelikle tehlikeli ve tehlikesiz atıklar, su ve enerji tüketimi, sera gazı emisyonları gibi çevresel göstergeler ayrıntılı bir şekilde raporlandığı, ekonomik ve sosyal göstergelerin güvence denetimi uygulaması daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sınırlı güvence denetimi beyanı verilen raporlarda, güvence denetimi uygulamalarının GDS3000 ve GDS3410 standardına uyumlu bir şekilde hareket edildiği ifade edilmiştir. Bundan sonra yapılacak çalışmalarda, farklı sektörlerde uygulama yapabilir, farklı araştırma teknikleri kullanılarak konu denetçiler ve şirket yönetimi açısından değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik Raporu
• Güvence Denetimi
• İçerik Analizi

AN EVALUATION OF SUSTAINABILITY REPORTS IN THE CONTEXT OF ASSURANCE AUDITING

Öz

The aim of this study is to evaluate the 2023 sustainability reports of nine holding companies included in the Borsa Istanbul Sustainability Index from the perspective of assurance auditing and to investigate whether environmental, social, and economic indicators are disclosed in these reports. In this research, conducted through contentan alysis, sustainability and integrated annual reports were examine dusing a document review method. The findings indicate that, among the nine companies, five implemented assurance audits in their sustainability reports, and that the information selected for assurance primarily concerned environmental indicator ssuch as hazardous and non-hazardous waste, water and energy consumption, and green house gas emissions which were reported in detail. In contrast, the application of assurance to economic and social indicators was found to be more limited. This result suggests that sustainability reports and assurance audits only focus on environmental indicators, while the importance of assurance regarding social and economic indicators is not yet fully understood. In the reports where a limited assurance statement was provided, it was noted that assurance practices were conducted in compliance with Assurance Audit Standard 3000 and Assurance Audit Standard 3410. Future studies may examine different sectors and evaluate the topic from the perspectives of auditors and corporate management by employing various research methods.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability Report
• Assurance Audit
• Content Analysis

Kaynakça

1. AhmadiAmin, E., Rahmani, A., Rezaee, Z., Homayoun, S., & Maddahi, A. (2024). Consulting and assurance services of internal auditors in sustainability reporting system. Professional Auditing Research, 4(15), 98-125.
2. Al‐Shaer, H., & Zaman, M. (2018). Credibility of sustainability reports: The contribution of audit committees. Business strategy and the environment, 27(7), 973-986.
3. Alsahali, K. F., & Malagueño, R. (2022). An empirical study of sustainability report in gas surance: current trends and new insights. Journal of Accounting & Organizational Change, 18(5), 617-642.
4. Aras, G., & Sarıoğlu, G. U. (2015). Kurumsal raporlamada yeni dönem: entegre raporlama, TÜSİAD, Yayın No: T/2015, 10-567.
5. Arzova, S. B., & Şahin, B. Ş. (2021). Entegre raporlara ilişkin güvence hizmetleri: Türkiye’de kamu ve özel sektördeki işletmelerinin 2015-2020 dönemlerine ait entegre raporlarının içerik analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(64), 51-66.
6. Atabay, E. (2019). Kurumsal sürdürülebilirlik raporları ve güvence denetimi: Türkiye’de GRI rehberine göre raporlama yapan firmalar üzerinde bir araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 21(4), 904-922.
7. Bircan, G. (2025). Bağımsız denetimde yeni paradigma: Sürdürülebilirlik güvence denetimi. Sayıştay Dergisi, 35(136), 35-66.
8. Boiral, O., Heras-Saizarbitoria, I., & Brotherton, M. C. (2019). Professionalizing the assurance of sustainability reports: theauditors’ perspective. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 33(2), 309-334.

9. Borsa İstanbul (2024). Şirketler için sürdürülebilirlik rehberi, İstanbul.
10. Bowen, G. A. (2009). Documentan alysis as a qualitative research method. Qualitative research journal, 9(2), 27-40.
11. Celayir, D. (2020). Kurumsal yönetim açısından sürdürülebilirlik raporlarının güvencesi ve Borsa İstanbul (BİST) sürdürülebilirlik endeksi üzerinde bir inceleme. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 20-44.
12. Çokmutlu, M. E., & Ok, Ş. (2019). Borsa İstanbul sürdürülebilirlik endeksi işletmelerinin sera gazı beyanlarına yönelik güvence denetimleri: ISAE 3410 güvence denetim standardına ilişkin bir araştırma. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 164-174.
13. Dinç, E., & Atabay, E. (2016). Güvence denetim standartları ve güvence denetim süreci. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(Muhasebe Denetimi Özel Sayısı), 1527-1541.
14. Downe‐Wamboldt, B. (1992). Content analysis: Method, applications, andissues. Health care for women international, 13(3), 313-321.
15. Fraser, I. J., Schwarzkopf, J., & Müller, M. (2020). Exploring supplier sustainability audit standards: Potential for and barriers to standardization. Sustainability, 12(19), 8223.
16. GDS 3000 Güvence Denetimi Standardı, (30.12.2020). Ankara: Resmi Gazete (Sayı: 31350 2.M)
17. GDS 3410 Güvence Denetimi Standardı, (03.02.2024). Ankara: Resmi Gazete (Sayı: 32449 2.M)
18. Hazaea, S. A., Zhu, J., Khatib, S. F., Bazhair, A. H., & Elamer, A. A. (2022). Sustainability assurance practices: A system a ticreview and future research agenda. Environmental Science and Pollution Research, 29(4), 4843-4864.
19. Kolk, A., & Perego, P. (2010). Determinants of the adoption of sustainability assurance statements: An internationalin vestigation. Business strategy and the environment, 19(3), 182-198.
20. Krippendorff K. (2018). Content analysis: An introductiontoits methodology. Sage Publications, Newbury Park.
21. Manetti, G., & Becatti, L. (2009). Assurance services for sustainability reports: Standards and empirical evidence. Journal of Business Ethics, 87, 289-298.
22. Mert, H., Mert, H., & Işıkönder, S. (2025). Denetim uygulamalarına yeni bir bakış: Sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin güvence denetimi. Mali Çözüm Dergisi, 35, 855-884.
23. O'Dwyer, B., & Owen, D. L. (2005). Assurance statement practice in environmental, social and sustainability reporting: A criticalevaluation. The British Accounting Review, 37(2), 205-229.
24. O’Dwyer, B. (2011). The case of sustainability assurance: Constructing a new assurance service. Contemporary Accounting Research, 28(4), 1230-1266.
25. Özçelik, M. (2025). Sürdürülebilirlik raporlarının zorunlu güvence denetimi: Bağımsız denetçilerden görüşler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(2), 1773-1793.
26. Özerhan, Y., & Sultanoğlu, B. (2018). Sürdürülebilirlik raporu kapsamında çevresel bilgilerin raporlanması ve güvence denetimi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 17(53), 55-76.
27. Perego, P., & Kolk, A. (2012). Multinationals’ accountability on sustainability: The evolution of third-party assurance of sustainability reports. Journal of business ethics, 110, 173-190.
28. Rossi, A., & Tarquinio, L. (2017). An analysis of sustainability report assurance statements: Evidence from Italian listed companies. Managerial Auditing Journal, 32(6), 578-602.
29. Selimoğlu, S. K., & Çalışkan, A. Ö. (2016). Sürdürülebilirlik bağlamında uluslararası güvence denetimi standardı GDS ISAE 3410-sera gazı beyanları-I. Muhasebe ve Denetime Bakış, 15(47), 1-22.
30. Selimoğlu, S. K., Arsoy, A. P., & Kılınçarslan, T. B. (2022). Güvence denetiminin unsurları bağlamında uluslararası güvence denetimi standardı 3410’a göre sera gazı beyanlarına ilişkin güvence oluşturulması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (95), 21-34.
31. Simnett, R., Vanstraelen, A., & Chua, W. F. (2009). Assurance on sustainability reports: An international comparison. The accounting review, 84(3), 937-967.
32. Sultankhanova, G., Yanık, S. S., & Ayanoğlu, Y. (2019). Sürdürülebilirlik raporlarına verilen güvence beyanlarının içerik analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 19(58), 25-50.
33. Sultankhanova, G., & Yanık, S. (2021). Finansal bilgi kullanıcıların sürdürülebilirlik raporu ile güvence denetimi konusundaki algıları ve farkındalıkları. Muhasebe ve Denetime Bakış, 20(62), 41-58.
34. Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği (17.01.2025). Ankara: Resmi Gazete (Sayı: 32785).
35. Temiz, H., Şeker, Y., & Özdemir, F. S. (2022). Sürdürülebilirlik raporlaması ve bağımsız güvence kararlarının belirleyicileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(3), 862-892.
36. Yan, M., Jia, F., Chen, L., & Yan, F. (2022). Assurance process for sustainability reporting: Towards a conceptual framework. Journal of Cleaner Production, 377, 134156.
37. Yeşilçelebi, G. (2020). Türkiye’de faaliyet gösteren bağımsız denetim kuruluşlarının sürdürülebilirlik açıklamaları: sürdürülebilirlik raporlarının içerik analizi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(Ek), 229-244.
38. Zaman, R., Farooq, M. B., Khalid, F., & Mahmood, Z. (2021). Examining the extent of and determinants for sustainability assurance quality: The role of audit committees. Business Strategy and the Environment, 30(7), 2887-2906.
39. İnternet Kaynakları
40. AccountAbility. (2020). AA1000 AccountAbility principles. Erişim: https://www.accountability.org/standards/. (Erişim Tarihi, 17.11.2025).
41. Anadolu Group (2023). Entegre raporu. Erişim: https://data.anadolugroup.com/media-data/docs/2024/11/20/anadolu-grubu-2023-entegre-raporu-20112024-efpipkwa.pdf.(Erişim Tarihi, 27 Haziran 2025)
42. Doğan Grubu (2023). Sürdürülebilirlik raporu. Erişim: https://www.doganholding.com.tr/media/3771/surdurulebilirlik-raporu-2023.pdf.(Erişim Tarihi, 27 Haziran 2025)
43. ERTA Sürdürülebilirlik Güvence – Denetim Raporu Rehber Çalışması (2024). Erişim: https://www.entegreraporlamatr.org/tr/images/pdf/Surdurulebilirlik-Guvence-Denetim-Raporu.pdf. (Erişim Tarihi, 01 Ağustos 2025)
44. Kamu Gözetim Kurumu (2025). Türkiye sürdürülebilirlik raporlama standartları. Erişim: https://www.kgk.gov.tr//SustainabilityDetailForm/11455/Raporlama%20Standartları. (Erişim Tarihi, 20 Temmuz 2025)
45. Koç Holding (2023). Sürdürülebilirlik raporu. Erişim: https://cdn.koc.com.tr/cmscontainer/kocholding/media/koc/05surdurulebilirlik/raporlar/koc-grup-surdurulebilirlik-raporu-2023.pdf. (Erişim Tarihi, 27 Haziran 2025)
46. Petkim (2023). Entegre faaliyet raporu. Erişim: https://www.petkim.com.tr/assets/uploads/raporlar/Petkim_Entegre_Faaliyet_Raporu_2023.pdf. (Erişim Tarihi, 27 Haziran 2025)
47. Sabancı Holding (2023). Sürdürülebilirlik raporu. Erişim: https://yatirimciiliskileri.sabanci.com/tr/images/pdf/sabanci-holding-daha-iyi-bir-hayat-icin-surdurulebilirlik-2023-raporu.pdf.(Erişim Tarihi, 27 Haziran 2025)