CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ KAPSAMINDA KAMU İHALESİNDE İHALEYE KATILMAKTAN YASAKLAMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Çalışmada öz itibariyle iki konu üzerinde durulmuştur. Bu konular kamu ihale hukukunda uygulanan ihaleye katılmaktan yasaklama (Kamu İhale Kanunu 58 inci Madde ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 26 ıncı Madde) ve bir anayasal ilke olan ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesidir. Çalışmanın konusu, belirtilen bu iki konudan ihaleye katılmaktan yasaklamaya ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesinin uygulanabilirliği ve eğer uygulanması halinde yasaklama kararı verilen kimseler nezdinde anayasal ilkeye aykırılık teşkil eden bir hususun olup olmadığıdır. Çalışmanın sonucunda ulaştığımız kanaate göre, anayasal ilke yasal düzenlemelerde açık bir şekilde belirtilmese bile, bir idari işlem, idari yaptırım ve cezalandırıcı, caydırıcı ve tedip edici hüviyette bir idari ceza olan yasaklama kararına ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uygulanması gerekmektedir. Bu ilkenin uygulanması halinde de yasal mevzuatta yer verilen düzenlemelerde yasak fiil ve davranışlarda bulunan kimseler haricindeki kimselere yasaklama kararı verilmesi ilkeye aykırılık teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İhaleye Katılmaktan Yasaklama
• Ceza Sorumluluğun Şahsiliği
• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
• 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu

EVALUATION OF THE PROHIBITION FROM PARTICIPATING IN PUBLIC PROCUREMENT WITHIN THE SCOPE OF THE PRINCIPLE OF INDIVIDUAL CRIMINAL LIABILITY

Öz

The study essentially focused on two issues. These issues are the prohibition of participation in tenders applied in public procurement law (Article 58 of the Public Procurement Law and Article 26 of the Public Procurement Contracts Law) and the principle of individual criminal liability, which is a constitutional principle. The subject of the study is the applicability of the principle of individual criminal liability to the prohibition of participation in tenders among these two issues and whether, if applied, there is a matter that constitutes a violation of the constitutional principle for the persons on whom the prohibition decision is made. According to our opinion as a result of the study, even if the constitutional principle is not clearly stated in the legal regulations, the principle of individual criminal responsibility should be applied to the prohibition decision, which is an administrative action, administrative sanction and an administrative penalty with a punitive, deterrent and remedial nature. Even if this principle is implemented, issuing a prohibition order to anyone other than those who engage in prohibited acts and behaviors in the regulations included in the legal legislation constitutes a violation of the principle.

Anahtar Kelimeler

• Prohibition from Participating in Tender
• Individuality of Criminal Responsibility
• Public Procurement Law No. 4734
• Law No. 4735 on Public Procurement Contracts

Kaynakça

1. Abacıoğlu, M., Abacıoğlu, A. (2021). Açıklamalı-İçtihatlı Kamu İhale Kanunu ve Uygulaması (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.
2. Akel, Y.N. (2017). 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’nda Yasaklama Kararları ve Kararlara Karşı Başvuru Yolları (Basılmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
3. Akgül, M.E. (2024). 4734 Sayılı Kanun Göre Yapılan Kamu İhalelerine Katılmaktan Yasaklama İşleminin Analizi-Danıştay Kararları Çerçevesinde Bir İnceleme. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(2), 421-453.
4. Arıtürk, R. (2021). İhaleye Fesat Karıştırma Suçu (1.Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
5. Bafra, E. (2014). Danıştay Kararları Işığında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Açısından Ticaret Şirketlerinin Rekabeti Engelleyici Davranışları ile İhalelere Birden Fazla Teklif Sunmalar. Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 24(1), 93-118.
6. Bakır Az, L. (2023). Danıştay Kararları Işığında Kamu İhale ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Uyarınca Verilen İhaleden Yasaklama Kararları (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
7. Canoğlu, V.C. (2021). Ceza Sorumluluğunun Şahsiliği İlkesi (Basılmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
8. Centel, N., Zafer H., Çakmut, Ö. (2008). Türk Ceza Hukukuna Giriş (5. Baskı). İstanbul: Beta Yayınevi.

9. Ceylan, M. (2021). İdari Yaptırımların Düzenlemesinde ve Uygulanmasında Yetki (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
10. Çağlayan, R. (2016). İdare Hukuku Dersleri, (4. Baskı). Ankara: Adalet Yayınevi.
11. Dülger, M.V. (2024). Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Mevzuatı (7. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
12. Eker Kazancı, B. (2011). İhaleye Fesat Karıştırma Suçu ve Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçları (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
13. Gök, Y. İhalelerde Yasak Fiil veya Davranışlar, https//www.kimakademi.com.tr/pdf/kamu-ihale-5.pdf adresinden alındı.
14. Gözler K., Kaplan, G. (2013). İdare Hukuku Dersleri (13. Baskı). Ekin Yayınevi, Bursa.
15. Güçlü, Y. (2020). İdari Para Cezaları ve Diğer İdari Yaptırımlar (4. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
16. Gül, S. (2025). Kamu İhale Sözleşmelerinin Feshi ve Feshin Sonuçları (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
17. Hakeri, H. (2011). Ceza Hukuku Genel Hükümler (11. Baskı). Ankara: Adalet Yayınevi.
18. İçel, K. (2023). Ceza Hukuku Genel Hükümler (1. Baskı). İstanbul: Beta Yayıncılık.
19. Kalabalık,H. (2018). İdare Hukuku Dersleri Cilt:II (3. Baskı). Sayram Yayınları, Konya.
20. Kaya, C. (2006). İhale Hukukunda Çalışma Hürriyetinin Sınırlandırılması: İhalelere Katılmaktan Yasaklanma. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(2), 153-184.
21. Korkut, L. Otacı, C. (2022). Türk Kabahatler Hukuku (4. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
22. Özbek Büyükpamukçu, Z. (2024). Kamu İhale Sözleşmelerinin Yükleniciden Kaynaklı Sona Ermesi (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
23. Özbek, V.Ö. (2025). Ekonomi Ceza Hukuku- Birinci Kitap- Genel Hükümler (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
24. Özbek, V.Ö., Kanbur, M.N., Doğan, K., Bacaksız, P., Tepe, İ. (2015). Türk Ceza Hukuku-Genel Hükümler (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayınevi.
25. Özenbaş, N. (2013). Ceza Sorumluluğunun Gelişimi. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8 (2), 387-416.
26. Pehlivan, A. (2013). Kabahatler Hukukunun Genel Esasları (1. Baskı). İstanbul: Beta Yayınları.
27. Sancakdar, O. Us, E., Kasapoğlu Turhan, M., Önüt, L.B. (2015). İdare Hukuku Teorik Çalışma Kitabı (5. Baskı). Seçkin Yayınları, Ankara.
28. Saygın, E. (2024). Kamu İhale Kanunu Uyarınca Verilen İhalelere Katılmaktan Yasaklama Kararlarının Yargısal Denetimi. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 172, 293-326.
29. Sezginer, M. (2013). İdarenin Sözleşmeleri ve Kamu İhalelerine İlişkin Uyuşmazlıklar (1. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
30. Sırabaşı, V. (2011). Kamu İhalelerine Katılmaktan Yasaklama Süresi, Sürenin Başlangıcı ve Hukuki Niteliği. Ankara Barosu Dergisi, 373-380.
31. Taşdelen, A. (2006), Mali Sonuçlu Bir İdari Yaptırım Örneği: Kamu Harcama İhalesine Katılmaktan Yasaklanma. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 55 (1), 293-320.
32. Taşdelen, A. (2004). Kamu İhale Hukukunda İhale Süreci (1. Baskı). Ankara: Turhan Kitabevi.
33. Ulusoy, A. (2013). İdari Yaptırımlar (11. Baskı). İstanbul: On İki Levha Yayınları.
34. Ünal, N. (2017). İhale Suçları-İhaleye Fesat Karıştırma ve Edimin İfasına Fesat Karıştırma (1. Baskı). Seçkin Yayınları, Ankara.
35. Zafer, H. Pamuk, G. Çakır, K. (2014). Gerekçeli-Açıklamalı-İçtihatlı Kabahatler Kanunu (1. Baskı). İstanbul: Beta Yayıncılık.
36. Zor, Ö.T., Yosunkaya, B. (2014). 100 Soruda Kamu İhalelerine Katılmaktan Yasaklama (1. Baskı). İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
37. Yararlanılan Elektronik Kaynaklar
38. https://sozluk.gov.tr/
39. https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/, Erişim Tarihi:22.09.2025.
40. https://www.ihd.org.tr/sasve-medenhaklar-uluslararasi-slees/, Erişim Tarihi:22.09.2025.
41. http://www.mevzuat.gov.tr
42. http://www.lexpera.com.tr
43. https://www.turcademy.com/
44. https://dosyalar.kik.gov.tr, Erişim Tarihi: 05.10.2025
45. Yararlanılan Mahkeme Kararları
46. AYM GK, E.2018/109, K.2018/88, T.06.09.2018.
47. AYM GK., E.2022/45, K.2022/89, T. 20.07.2022.
48. AYM GK, E.2000/43, K. 2004/60, T. 13.05.2004.
49. AYM GK, E.1996/48, K.1996/41, T.23.10.1996.
50. AYM, E.2019/1, K.2019/14, T. 14.03.2019.
51. AYM, E.2022/13, K.2022/66, T. 01.06.2022.
52. UM GK, E.1988/1, K. 1988/1, T. 11.07.1988.
53. UM HB, E:1998/10, K.1998/12, T.08.05.1998.
54. Yargıtay CGK, E.2024/131, K.2024/226, T.10.07.2024.
55. Yargıtay HGK, E:2018/98, K.2021/1614, T.07.12.2021
56. Yargıtay 10. HD., E. 2022/6250, K. 202278313, T. 01.06.2022.
57. Danıştay İDDK, E.2011/212, K.2013/221, T. 30.01.2013.
58. Danıştay 7.D., E.2007/1132, K.2008/1782, T.18.03.2008.
59. Danıştay 13.D., E.2020/2317, K. 2020/3954, T.24.12.2020.
60. Danıştay 13.D., E.2016/3534, K. 2016/3206, T. 10.10.2016.
61. Danıştay 14. D., E.2017/3774, K. 2018/6696, T. 15.11.2018.
62. Danıştay İDDK, E.2023/2615, K. 2024/2559, T.23.10.2024.
63. Danıştay 14. D. E.2018/704, K.2018/7121, T.05.12.2008.
64. Danıştay 13. D., E.2014/3416, K. 2018/530, T.16.02.2018.
65. Danıştay 13. D., E.2023/1967, K.2024/4108, T.21.10.2024.
66. Kamu İhale Kurulu, K. 2004/UM.Z-1587, T. 11.11.2004.
67. Kamu İhale Kurulu, K. 2009/UH.III-1549, T.25.05.2009.
68. Kamu İhale Kurulu, K. 2008/ UY.Z-2464, T. 10.06.2008.
69. Kamu İhale Kurulu, K. 2009/UY.III-984, T. 02.03.2009.