BAĞIMSIZ DENETİM KALİTESİ VE FİNANSAL PERFORMANS İLİŞKİSİ: BIST TÜM ENDEKSİ

Öz

Bu çalışma, bağımsız denetim kalitesinin firmaların finansal performanslarına olan etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, Borsa İstanbul (BIST) Tüm Endeksi’nde işlem gören 179 firmanın 2012-2024 yılları arası finansal tabloları analiz edilmiştir. Bağımsız denetimin kalitesi, denetim şirketinin büyüklüğü, denetim görüşü ve denetçi rotasyonu ile ölçülürken; finansal performans Aktif Karlılık Oranı (ROA), Özsermaye Karlılığı Oranı (ROE) ve Tobin’s Q (TQ) ile değerlendirilmiştir. Modelde ayrıca kaldıraç oranı ile şirket büyüklüğü kontrol değişkenleri olarak kullanılmıştır. Analizlerde dinamik panel veri analizi yöntemi uygulanmıştır. Bulgular, bağımsız denetim kalitesinin ROA, ROE ve TQ değişkenleri üzerinde farklı düzeylerde etkiler yarattığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Bağımsız Denetimin Kalitesi
• Finansal Performans
• ROA
• ROE
• TQ.

THE RELATIONSHIP BETWEEN INDEPENDENT AUDIT QUALITY AND FINANCIAL PERFORMANCE: BIST ALL INDEX

Öz

This study aims to examine the effects of independent audit quality (AQ) on firms’ financial performance (FP). For this purpose, the financial statements of 179 companies listed on the Borsa Istanbul (BIST) All Index for the period 2012-2024 were analysed.The independent AQ is operationalized by audit firm size (AFS), audit opinion and auditor rotation. FP, meanwhile, is evaluated via return on assets (ROA), return on equity (ROE) and Tobin’s Q (TQ). Leverage ratio and firm size were further used in the model as control variables. The analyses employed the dynamic panel data analysis method. The findings suggest that AQ influences ROA, ROE and TQ to varying degrees.

Anahtar Kelimeler

• Independent Audit Quality
• Financial Performance
• ROA
• ROE
• TQ.

Kaynakça

1. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specificationfor panel data: Monte Carlo evidenceand an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58 (2), 277-297.
2. Atmaca, M. (2012). Muhasebe skandallarının önlenmesinde iç kontrol steminin etkinleştirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 14 (1), 191-205.
3. Baltagi, B. H. (2005). Econometric Analysis of Data Panel, John Wiley & Sons Ltd, England.
4. Bekçioğlu, S., Coşkun, A., & Gümüş, U. T. (2013). İşletmelerde hile ve yolsuzlukların önlenmesinde farklı bir yaklaşım: Adli muhasebe. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 59, 1-16.
5. Cameran, M., Prencipe, A., & Trombetta, M. (2016). Mandatory audit firm rotation and audit quality. European Accounting Review, 25(1), 35-58. https://doi.org/10.1080/09638180.2014.921446
6. Cengiz, S., Dinç, Y., & Güngör, S. (2017). Bağımsız denetim kalitesinin finansal performans üzerindeki etkisinin incelenmesi: Borsa İstanbul’da bir uygulama. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 171-197. https://doi.org/10.20875/makusobed.323891
7. Cheng, Y. S., Chen, Y. S., & Chen, Y. C. (2013). Direct and mediating effects of auditor quality on auditorsize and performance. International Business Research, 6(11), 134-148. http://dx.doi.org/10.5539/ibr.v6n11p134
8. DeAngelo, L. E. (1981). Auditor size and audit quality. Journal of Accounting and Economics, 3,183-199. https://doi.org/10.1016/0165-4101(81)90002-1

9. DeFond, M. & Zhang, J. (2014). A review of archival auditing research. Journal of Accounting and Economics, 58(2-3), 275-326. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2014.09.002
10. Doğan, İ., & Aytekin, S. (2023). Bağımsız denetim kalitesinin pay senedi getirisine etkisi: Bist tüm endeksi üzerine dinamik panel veri analizi uygulaması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(3), 2173-2194.
11. Elewa, M. M., & El-Haddad, R. (2019). The effect of audit quality on firm performance: a panel data approach. International Journal of Accounting and Financial Reporting, 9(1), 229-244. https://doi.org/10.5296/ijafr.v9i1.14163
12. Eshitemi, P. B., & Omwenga, J. (2017). Effect of auditquality on the financial performance of listed parastatals in nairobi securities exchange. Social Science and Humanities Journal, 1(2), 144-157.
13. Güdelci, E. N. (2025). Dış denetim kalitesi ve finansal performans ilişkisi: Bıst 100 işletmeleri özelinde değerlendirme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 8(1), 119-133. https://doi.org/10.32951/mufider.1612943
14. Fathi, E., & Rashed, A. S. (2021). Exploring the impact of mandatory audit firm rotation on audit quality: an empirical study. Academy of Accounting and Financial Studies Journal, 25(6), 1-18.
15. Hassan, S. U., & Farouk, M. A. (2014). Audit quality and financial performance of quoted cement firms in Nigeria. European Journal of Business and Management, 6(28), 78-82.
16. Jackson, A. B., Moldrich, M., & Roebuck, P. (2008). Mandatory audit firm rotation and audit quality. Managerial Auditing Journal, 23(5), 420-437. https://doi.org/10.1108/02686900810875271
17. Kesen, B., & Salur, M. N. (2020). Bağımsız denetim kalitesinin şirketlerin finansal performansı üzerine etkisi: Borsa İstanbul’da bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 559-576. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.702681
18. Karaman, E., Kılınç, Y., Oruç, E., & Solmaz, A. R. (2025). Denetim kalitesi ve firma değeri ilişkisi: Borsa İstanbul (Bist) imalat sektöründe bir uygulama. Denetişim, 33, 41-54. https://doi.org/10.58348/denetisim.1653554
19. Iliemena, R. O., & Okolocha, C. B. (2019). Effect of audit quality on financial performance: evidence from a developing capital market. International Journal of Recent Research in Commerce Economics and Management, 6(3), 191-198. www.paperpublications.org
20. Ogbodo, O. C., & Akabuogu, N. J. (2018). Effect of audit quality on the financial performance of selected banks in Nigeria. International Journal of Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD), 3(1), 45-61. http://www.ijtsrd.com/
21. Önder, Ş., & İrkörücü, İ. E. (2020). Bağımsız denetim kalitesi ile finansal performans arasındaki ilişki: Bıst 100 endeksinde yer alan şirketler üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 86, 141-152. https://doi.org/10.25095/mufad.710350
22. Ramaswamy, V. (2007). New frontiers: training forensic accountants within the accounting program. Journal of College Teaching & Learning, 4 (9). 31-38.
23. Sayyar, H., Basiruddin, R., Rasid, S. Z., & Elhabib, M. A. (2015). The impact of audit quality on firm performance: evidence from Malaysia. Journal of Advanced Review on Scientific Research, 10(1), 1-19.
24. Sönmez, A. R., & Sarıçiçek, R. (2023). Bağımsız denetim kalitesi finansal performansı etkiler mi? Bist sınai endeksi'nde bir uygulama. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15(28), 248-263. https://doi.org/10.38155/ksbd.1198236
25. Ugwu, C. C., Aikpitanyi, L. N., & Idemudia, S. (2020). The effect of Audit Quality on Financial Performance of deposit money banks (evidence from Nigeria). Journal of Economics and Business, 3(1), 270-281.
26. Ziaee, M. (2014). The effect of audit quality on the performance of listed companies in tehran stock exchange. International Letters of Social and Humanistic Sciences, (10), 36-44.