İnceleme Makalesi

YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME

Sayı: 35 23 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) uygulamalarının iç denetim süreçlerinde denetçi yargısı, mesleki şüphecilik ve kurumsal yönetişim üzerindeki etkilerini incelemektedir. YZ destekli denetim araçları, denetim kapsamını genişletme ve riskli alanları daha hızlı belirleme potansiyeli taşımakla birlikte; model riski, veri kalitesi, algoritmik önyargılar, açıklanabilirlik ve gerekçelendirilebilirlik ve hesap verebilirlik boşluğu gibi yeni tartışma alanlarını da gündeme getirmektedir. İç denetim fonksiyonunun salt kontrol faaliyetlerini değerlendiren bir yapı olarak değil, teknolojik karar süreçlerini de sorgulayabilen stratejik bir güvence mekanizması olarak ele alınması gerekmektedir. Çalışmada Google Scholar üzerinden yürütülen yapılandırılmış ve tematik bir literatür taraması yaklaşımı benimsenmiştir. Tarama sürecinde “AI in Internal Audit and Risk Management”, “Artificial Intelligence and Audit Judgment”, “Automation Bias in Auditing” ve “Professional Judgment in Auditing” anahtar kelime grupları kullanılmıştır. Literatür; denetim otomasyonu, otomasyon yanlılığı, algoritmadan kaçınma, açıklanabilirlik, döngüde insan yaklaşımı, YZ’nin denetlenmesi ve YZ yönetişimi temaları altında sınıflandırılmıştır. Değerlendirme sonucunda YZ’nin denetim kalitesini destekleyebileceği; ancak mesleki şüpheciliğin zayıflaması, algoritmik önerilere aşırı güven ve sorumluluk alanlarının belirsizleşmesi gibi yönetişim riskleri doğurabileceği görülmektedir. Çalışmanın özgün katkısı, otomasyon yanlılığı, açıklanabilirlik, döngüde insan ve YZ yönetişimi kavramlarını denetçi yargısının korunması ekseninde bir araya getiren kavramsal bir değerlendirme çerçevesi sunmasıdır. Çalışma ampirik veri içermemekte olup bulgular kavramsal düzeyde değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma, sistematik literatür taramasına dayalı bir inceleme makalesi niteliğindedir. Araştırma kapsamında insan katılımcılar, anket, mülakat, deneysel uygulama veya etik kurul izni gerektiren herhangi bir veri toplama yöntemi kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulmuştur.

Teşekkür

Teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Alsaif, M., Phan, D. H. T., Kend, M., & Alharbi, M. (2025). Emerging technologies in external audit and how they are challenging auditors’ judgements and decision-making processes. Accounting & Finance, 65(4), 3347–3360, https://doi.org/10.1111/acfi.70043
  2. Alon-Barkat, S., & Busuioc, M. (2023). Human–AI interactions in public sector decision making: “automation bias” and “selective adherence” to algorithmic advice. Journal of Public Administration Research and Theory, 33(1), 153-169, https://doi.org/10.1093/jopart/muac007
  3. Ashraf, M. (2025). Does automation improve financial reporting? Evidence from internal controls. Review of Accounting Studies, 30(1), 436-479.
  4. Campbell, C. A., Ramamoorti, S., & Calderon, T. G. (2023). Automation bias and the "Goldilocks effect" in auditing blockchain. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 20(2), 1–25. https://doi.org/10.2308/JETA-2022-062
  5. Campos, S., Papadatos, H., Roger, F., Touzet, C., Quarks, O., & Murray, M. (2025). A frontier AI risk management framework: Bridging the gap between current AI practices and established risk management. arXiv preprint arXiv:2502.06656.
  6. Commerford, B. P., Dennis, S. A., Joe, J. R., & Ulla, J. W. (2022). Man versus machine: Complex estimates and auditor reliance on artificial intelligence. Journal of Accounting Research, 60(1), 171–201.
  7. Dambe, S., Gochhait, S., & Ray, S. (2023, November). The role of artificial intelligence in enhancing cybersecurity and internal audit. In 2023 3rd International Conference on Advancement in Electronics & Communication Engineering (AECE) (pp. 88-93). IEEE.
  8. Fedyk, A., Hodson, J., Khimich, N., & Fedyk, T. (2022). Is artificial intelligence improving the audit process? Review of Accounting Studies, 27(3), 938-985, https://doi.org/10.1007/s11142-022-09697-x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Denetim ve Mali Sorumluluk, İç Denetim, İç Kontrol, Kurumsal Yönetişim

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2026

Kabul Tarihi

24 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 35

Kaynak Göster

APA
Alpay, S. (2026). YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME. Denetişim, 35, 456-479. https://doi.org/10.58348/denetisim.1940496
AMA
1.Alpay S. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME. DENETİŞİM. 2026;(35):456-479. doi:10.58348/denetisim.1940496
Chicago
Alpay, Serdar. 2026. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME”. Denetişim, sy 35: 456-79. https://doi.org/10.58348/denetisim.1940496.
EndNote
Alpay S (01 Ağustos 2026) YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME. Denetişim 35 456–479.
IEEE
[1]S. Alpay, “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME”, DENETİŞİM, sy 35, ss. 456–479, Ağu. 2026, doi: 10.58348/denetisim.1940496.
ISNAD
Alpay, Serdar. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME”. Denetişim. 35 (01 Ağustos 2026): 456-479. https://doi.org/10.58348/denetisim.1940496.
JAMA
1.Alpay S. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME. DENETİŞİM. 2026;:456–479.
MLA
Alpay, Serdar. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME”. Denetişim, sy 35, Ağustos 2026, ss. 456-79, doi:10.58348/denetisim.1940496.
Vancouver
1.Serdar Alpay. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA DENETİM YARGISI: İÇ DENETİM, RİSK YÖNETİMİ VE KURUMSAL YÖNETİŞİM PERSPEKTİFİNDEN STRATEJİK BİR DEĞERLENDİRME. DENETİŞİM. 01 Ağustos 2026;(35):456-79. doi:10.58348/denetisim.1940496

Denetişim dergisi yayımladığı çalışmalarla; alanındaki profesyoneller, akademisyenler ve düzenleyiciler arasında etkili bir iletişim ağı kurarak, Dünyada etkin bir denetim ve yönetim sistemine ulaşma yolculuğunda önemli mesafelerin kat edilmesine katkı sağlamaktadır.