Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi

Emre İpekçi

doi:10.54410/denlojad.1690546

Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi

Öz

Limanlar; ülkelerin küresel ticarete entegrasyonu ve transit yük akışından pay alabilmeleri açısından stratejik lojistik merkezlerdir. Fakat bu rolün etkin biçimde yerine getirilebilmesi, limanların küresel lojistik ağ içindeki performanslarına bağlıdır. Bu çalışmada Türkiye’deki liman başkanlıklarının etkinliği Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı tarafından geliştirilen Düzenli Hat Taşımacılığı Liman Bağlantı Endeksi kullanılarak değerlendirilmektedir. Yöntem olarak Veri Zarflama Analizi kullanılmış ve ölçeğe göre değişken getiri yaklaşımına dayalı, çıktı odaklı BCC modeli tercih edilmiştir. Limanlara uğrak yapan gemi sayısı, terminal sahası büyüklüğü ve iskele uzunlukları girdi; elleçlenen konteyner miktarı ve Düzenli Hat Bağlantı Endeksi çıktı değişkenleri olarak modele dahil edilmiştir. On liman başkanlığı üzerinde yapılan analiz sonucunda Ambarlı, Tekirdağ, Mersin ve Antalya liman başkanlıkları etkin bulunmuştur. Etkin olmayan limanlar için referans limanlar ve iyileştirme sağlanabilecek değişkenler gevşeklik analizi yoluyla belirlenmiştir. Bulgular birçok limanın mevcut kaynaklarla daha fazla konteyner elleçleyebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve kapasite kullanım oranlarındaki artışın, bu limanların küresel deniz taşımacılığı ağındaki bağlantı düzeylerini de yükseltebileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acer, A. ve Timor, M. (2017). Kümeleme ve Veri Zarflama Analizi (VZA) ile Konteyner Terminal Etkinliklerinin Belirlenmesi. Alphanumeric Journal, 5(2).
Agüero-Tobar, M. A., González-Araya, M. C., ve González-Ramírez, R. G. (2023). Assessment of maritime operations efficiency and its economic impact based on data envelopment analysis: A case study of Chilean ports. Research in Transportation Business & Management, 46.
Akdamar, E. ve Eren, E. (2021). Marmara Bölgesi’ndeki konteyner limanlarının etkinlik ölçümü ve potansiyel iyileştirme önerileri. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2).
Benítez, R., Bolós, V., ve Coll, V. (2018). Data envelopment analysis with dear. Universitat de València.
Boussofiane, A., Dyson, R. G., ve Thanassoulis, E. (1991). Applied Data Envelopment Analysis. European Journal of Operational Research, 52(1).
Bray, S., Caggiani, L., ve Ottomanelli, M. (2015). Measuring Transport Systems Efficiency under Uncertainty by Fuzzy Sets Theory Based Data Envelopment Analysis: Theoretical and Practical Comparison with Traditional DEA Model. Transportation Research Procedia, 5.
Chang, Y.-T., Park, H., Lee, S., ve Kim, E. (2018). Have emission control areas (ECAs) harmed port efficiency in Europe? Transportation Research Part D: Transport and Environment, 58.
Chen, C. ve Lam, J. S. (2018). Sustainability and interactivity between cities and ports: a two-stage data envelopment analysis (DEA) approach. Maritime Policy & Management, 45(7).

Cooper, W. W., Seiford, L. M. ve Tone, K. (2007). Data envelopment analysis: a comprehensive text with models, applications, references and DEA-solver software. New York: Springer.
Cui, Q. (2017). Environmental Efficiency Measures for Ports: An Application of RAM-Tobit-RAM with Undesirable Outputs. Maritime Policy & Management, 44(5).
Cullinane, K., & Bergqvist, R. (2014). Emission control areas and their impact on maritime transport. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 28(1-5).
Danladi, C., Tuck, S., Tziogkidis, P., Tang, L., ve Okorie, C. (2024). Efficiency analysis and benchmarking of container ports operating in lower-middle-income countries: a DEA approach. Journal of Shipping and Trade, 9(1)(7).
Demirci, A. (2018). Teori ve Uygulamalarla Veri Zarflama Analizi. Mersin: Gazi Kitabevi.
Demirci, A. ve Tarhan, D. B. (2017). Türkiye’de faaliyet gösteren liman işletmeleri ve bu işletmelerin etkinliklerinin veri zarflama analizi yöntemiyle ölçümü. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi,, 2(2).
Ding, Z.-Y., Jo, G.-S., Wang, Y., ve Yeo, G.-T. (2015). The relative efficiency of container terminals in small and medium-sized ports in China. The Asian Journal of Shipping and Logistics, 31(2).
Golany, B., ve Roll, Y. (1989). An application procedure for DEA. Omega, 17(3).
Krmac, E. ve Kaleibar, M. M. (2022). A comprehensive review of data envelopment analysis (DEA) methodology in port efficiency evaluation. Maritime Economics & Logistics, 25(4).
Lu, B., Park, N. K. ve Huo, Y.-F. (2015). The Evaluation of Operational Efficiency of the World’s Leading Container Seaports. Journal of Coastal Research, 73.
Nguyen, T. L., Park, S. H., Kim, Y., ve Yeo, G. T. (2021). An efficiency analysis of container terminals in Southern Vietnam using DEA dynamic efficiency evaluation. The Asian journal of shipping and logistics, 37(4).
Notteboom, T., Pallis, A. ve Rodrigue, J.-P. (2022). Port Economics, Management and Policy. New York: Routledge.
Özbek, A. ve Aydın, Ş. N. (2025). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ve Excel ile Problem Çözümü. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Sowlati, T. ve Paradi, J. C. (2004). Establishing the “practical frontier” in data envelopment analysis. Omega, 32(4).
Stopford, M. (2008). Maritime economics. Routledge.
TÜRKLİM. (2025). Türkiye Limancılık Sektörü 2024 Raporu. https://www.turklim.org/pdf/Turklim-2024-Sekt%C3%B6r-Raporu-4-Haziran.pdf. Erişim Tarihi: 11.04. 2025
Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı. (2025). https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/gemi-istatistikleri. Erişim Tarihi: 11.04. 2025
UNCTAD. (2025). Liner shipping connectivity index. https://unctadstat.unctad.org/datacentre/dataviewer/US.LSCI_M. Erişim Tarihi: 02.04. 2025
UNCTAD. (2025). LSCI Metadata. https://unctadstat.unctad.org/datacentre/dataviewer/metadata/dimension/US.LSCI/indicator. Erişim Tarihi: 11.04. 2025
Yenilmez, İ. (2025). Efficiency Analysis of Turkish Container Ports: SFA or DEA? Journal of Productivity.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deniz Taşımacılığı ve Nakliye Hizmetleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emre İpekçi ^*
0000-0002-0389-2089
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.54410/denlojad.1690546

IZ

https://izlik.org/JA33YC33PD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

İpekçi, E. (2025). Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 7(1), 65-77. https://doi.org/10.54410/denlojad.1690546

AMA

1.İpekçi E. Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi. DENLOJAD. 2025;7(1):65-77. doi:10.54410/denlojad.1690546

Chicago

İpekçi, Emre. 2025. “Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi”. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi 7 (1): 65-77. https://doi.org/10.54410/denlojad.1690546.

EndNote

İpekçi E (01 Haziran 2025) Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi 7 1 65–77.

IEEE

[1]E. İpekçi, “Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi”, DENLOJAD, c. 7, sy 1, ss. 65–77, Haz. 2025, doi: 10.54410/denlojad.1690546.

ISNAD

İpekçi, Emre. “Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi”. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi 7/1 (01 Haziran 2025): 65-77. https://doi.org/10.54410/denlojad.1690546.

JAMA

1.İpekçi E. Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi. DENLOJAD. 2025;7:65–77.

MLA

İpekçi, Emre. “Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi”. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 1, Haziran 2025, ss. 65-77, doi:10.54410/denlojad.1690546.

Vancouver

1.Emre İpekçi. Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi. DENLOJAD. 01 Haziran 2025;7(1):65-77. doi:10.54410/denlojad.1690546

Cited By

Lojistik Firmalarının VZA Yöntemi ile Etkinliklerinin Ölçülmesi

Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.47542/sauied.1764529

Türkiye Limanlarında Yük Elleçleme Performansının Belirleyicileri: Dış Ticaret, Fiyat Dinamikleri ve Küresel Belirsizliklerin Zaman Serisi Analizi

Fiscaoeconomia

https://doi.org/10.25295/fsecon.1694687

Düzenli Hat Bağlantı Endeksi Kullanılarak Liman Etkinliğinin VZA İle İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Lojistik Firmalarının VZA Yöntemi ile Etkinliklerinin Ölçülmesi

Türkiye Limanlarında Yük Elleçleme Performansının Belirleyicileri: Dış Ticaret, Fiyat Dinamikleri ve Küresel Belirsizliklerin Zaman Serisi Analizi

Mersin University Journal of Maritime and Logistics Research