Ahlakın Altın Kuralına Dair Psikogelişimsel Bir Açımlama

Öz

Genellikle ahlâkın altın kuralı olarak adlandırılan, başkalarına kendisine davranılmasını istediği gibi davranma ilkesi, çeşitli kültürlerde ve zaman dilimlerinde yaygın olarak kabul gören bir kriterdir. Bu kriter, ahlâkî ilkelerin etkinliğine ilişkin avantajlar sağlamaktadır. Altın kural, başkalarının duygularını ve bakış açılarını dikkate almaya sevk ederek empati geliştirmeyi teşvik etmekte, kişiler arası ilişkileri geliştirmekte ve nezaket kültürüne zemin hazırlamaktadır. Sosyal ilişkilerde geçerli olan birçok kural arasında genellikle “altın” kural olarak adlandırılsa da bu ilkede yer alan karşılıklılık beklentisini kabul etmek önemlidir. Nitekim kural, daha çok empati vurgusuyla bilinse de ahlâkî gelişimin belirli evrelerinde karşılıklılık motivasyonları içermektedir. Literatürde altın kural ve ahlâkî gelişim üzerine birçok araştırma bulunmasına rağmen, altın kuralın ahlâkî gelişim evrelerinde farklı motivasyonlarla benimsenebileceğine dair spesifik bir araştırma tespit edilmemiştir. Bu araştırmada, ahlâkî gelişim evrelerinde altın kuralın nasıl konumlandırılabileceği incelenerek, psiko-gelişimsel açıdan kuralın kapsamının teorik olarak analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Ahlâkî gelişim yolculuğu tipik olarak benmerkezcilikten özgeciliğe doğru geçiş göstermektedir. Başlangıçta, ahlâkî davranışlar büyük ölçüde kişisel çıkarlar tarafından yönlendirilmekte; ancak ahlâkî karakter geliştikçe, karşılık beklentisinden bağımsız olarak var olan özgeci motivasyonlar giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu bağlamda araştırmanın temel vargısı, altın kuralın doğasında bulunan empati vurgusunun, daha yüksek düzeyde ahlâkî olgunluğa ulaşmış bireyler ve topluluklar için daha geçerli olduğu, ahlâkî açıdan daha az gelişmiş olanların ise karşılıklılığa daha fazla odaklanma eğiliminde olduğudur.

Anahtar Kelimeler

• Din Psikolojisi
• Ahlâk Psikolojisi
• Ahlâk
• Altın Kural
• Özgecilik

A Psycho-developmental Exploration of the Golden Rule of Morality

Öz

The principle of treating others as one wishes to be treated, commonly referred to as the golden rule of ethics, is a widely recognized standard across various cultures and historical epochs. This principle provides numerous advantages regarding the efficacy of moral frameworks. By prompting individuals to consider the emotions and viewpoints of others, the golden rule fosters the cultivation of empathy, enhances interpersonal relationships, and encourages a culture of kindness. Among the many rules that apply in social relationships, it is important to recognize the expectation of reciprocity in this principle. Despite extensive research on both the golden rule and moral development separately, no study has been detected that specifically examines how individuals adopt this principle with varying motivations across developmental stages. This study theoretically analyses the golden rule from a psycho-developmental perspective, exploring how it functions within moral development frameworks. The journey of moral development typically transitions from self-centeredness to altruism. Initially, moral actions are largely driven by self-interest; however, as moral character evolves, altruistic motivations that exist independently of the expectation of reciprocation become increasingly significant. In this context, the main conclusion of the study is that the emphasis on empathy inherent in the Golden Rule is more applicable to individuals and communities that have reached a higher level of moral maturity, whereas those who are less morally developed tend to focus more on reciprocity.

Anahtar Kelimeler

• Psychology of Religion
• Moral Psychology
• Morality
• Golden Rule
• Altruism

Kaynakça

1. Batson, C. Daniel vd. “Influence of Self-reported Distress and Empathy on Egoistic versus Altruistic Motivation to Help” Journal of Personality and Social Psychology 45/3 (1983), 706-718.
2. Batson, C. Daniel. The Altruism Question: Toward a Social-psychological Answer. New York: Psychology Press, 1991.
3. Buhari, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
4. Cialdini, Robert B. vd. “Empathy-based Helping: Is It Selflessly or Selfishly Motivated?”, Journal of Personality and Social Psychology 52/4 (1987), 749-758.
5. Cofnas, Nathan. “The Golden Rule: A Naturalistic Perspective”. Utilitas 34/3 (2022), 262-274. https://doi.org/10.1017/S0953820822000073
6. Erikson, Erik. “The Golden Rule and the Cycle of Life”, The Study of Lives: Essays on Personality in Honor of Henry A. Murray, ed. Robert White. New York: Routledge, 2023.
7. Etzioni, Amitai, The New Golden Rule: Community and Morality in a Democratic Society. New York: BasicBooks, 1996.
8. Freud, Sigmund. Uygarlık, Din ve Toplum, çev. Selçuk Budak. Ankara: Öteki Yayınevi, 1999.

9. Gert, Bernard. “Morality versus Slogans”, Center for the Study of Ethics in Society Papers, 3/2 (1989).1-31. https://scholarworks.wmich.edu/ethics_papers/12/
10. Gilligan, Carol - Grant Wiggins. The Origins of Morality in Early Childhood Relationships. Cambridge, MA, US: Harvard University Press, 1988.
11. Gilligan, Carol. “Do the Social Sciences have an Adequate Theory of Moral Development?”. Social Science as Moral Inquiry. ed. Norma Haan vd. 33-51. New York: Columbia University Press, 1983.
12. Gilligan, Carol. In a Different Voice : Psychological Theory and Women’s Development. United States of America: Harvard University Press, 2003.
13. Green, William Scott. “Wired for Reciprocity”: Some Concluding Reflections”. The Golden Rule: The Ethics of Reciprocity in World Religions. ed. Jacob Neusner-Bruce Chilton. 170-172. London: Continuum, 2008.
14. Hobbes, Thomas. Leviathan veya Bir Din ve Dünya Devletinin Içeriği, Biçimi ve Kudreti. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2007.
15. Jan, Tullberg. “The Golden Rule of Benevolence versus the Silver Rule of Reciprocity”. Journal of Religion and Business Ethics 3/1 (2012), 1-20.
16. Kant, Immanuel. Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi / Grundlegung zur Metaphysik der Sitten. çev. Ioanna Kuçuradi. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2002.
17. Kant, Immanuel. Pratik Aklın eleştirisi / Kritik der Praktischen Vernunft. çev. Ioanna Kuçuradi. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2002.
18. Kinnier, Richard T, Jerry L Kernes - Therese M Dautheribes. “A Short List of Universal Moral Values”. Counseling and Values 45/1 (2000), 4-16. https://doi.org/10.1002/j.2161-007X.2000.tb00178.x
19. Kitabı Mukaddes. İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi, 2006.
20. Kohlberg, Lawrence. “Continuities in Childhood and Adult Moral Development Revisited”. Life-Span Developmental Psychology. ed. Paul B. Baltes-K. Warner Schaie. 179-204. Amsterdam: Academic Press, 1973.
21. Kohlberg, Lawrence. “Moral Stages and Moralization: The Cognitive-developmental Approach”. Moral Development and Behavior: Theory, Research and Social Issues. ed. Thomas Lickona. 31-53. United States of America: Hold, Rinehart and Winston, 1976.
22. Kohlberg, Lawrence - Robert A. Ryncarz, “Beyond justice reasoning: Moral development and consideration of a seventh stage”, Higher Stages of Human Development: Perspectives on Adult Growth., ed. Alexander, C. N., & Langer, E. J. 191-207. New York, NY, US: Oxford University Press, 1990.
23. Kropotkin, Pyotr Alekseyeviç. Anarşist Ahlâk. İstanbul: Kaos Yayınları, 2013.
24. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş – Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011.
25. Locke, John. İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme. İstanbul: Ara Yayıncılık, 1992.
26. Mill, John Stuart. Faydacılık. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2017.
27. Momen, Moojan. The Phenomenon of Religion: A Thematic Approach. Oxford: Oneworld Publications, 1999.
28. Müslim b. Haccac, Ebu’l-Hüseyn. el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
29. Nietzsche, Friedrich. Ahlakın Soykütüğü: Bir Polemik. çev. Zeynep Alangoya. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2004.
30. Parke, Ross D. - Mary Gauvain. Child Psychology: A Contemporary View Point. New York: The McGraw-Hill Companies, 2009.
31. Pfaff, Donald W. The Neuroscience of Fair Play: Why We (Usually) Follow the Golden Rule. New York: Dana Press, 2007.
32. Piaget, Jean. Çocuğun Ahlâkî Yargısı. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2015.
33. Puka, Bill. The Golden Rule. Internet Encyclopedia of Philosophy. Ed. Michael Boylan. Erişim 21 Aralık 2024. https://iep.utm.edu/goldrule/
34. Shermer, Michael. İyiliğin ve Kötülüğün Bilimi. İstanbul: Varlık Yayınları, 2007.
35. Soble, Alan. Eros, Agape, and Philia: Readings in the Philosophy of Love. New York, N.Y.: Paragon House, 1989.
36. Spinoza, Benedictus. Etika. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2011.
37. Tapper, Alan. What is Wrong with the Golden Rule? International Journal of Applied Philosophy 36/2 (2022), 251-261.
38. Trémolière, Bastien - Hakim Djeriouat. The sadistic trait predicts minimization of intention and causal responsibility in moral judgment. Cognition 146 (2016), 158-171. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2015.09.014
39. Trivers, Robert L. “The Evolution of Reciprocal Altruism”. Quarterly Review of Biology 46/1 (1971), 35-57. http://dx.doi.org/10.1086/406755
40. Wattles, Jeffrey. The Golden Rule. New York: Oxford University Press, 1996.
41. Young, Grace. “Golden Rule”, Encyclopaedia Britannica, Erişim 21 Aralık 2024. https://www.britannica.com/topic/Golden-Rule